İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ḳal- fiil

270 geçiş 46 biçim 16 eser KBKuTDLTAHAbhMaitTŞU Anlam haritasında göster

Tanım

Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḳal- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • kaldı 421 (EÇS, KB) · ḳaldı 66 (KB, DK, KuT, DLT) · ḳalḍı 1 (KB)
  • kalmış 308 (EÇS, Mait, ŞU) · ḳalmış 28 (DK, KB, Abh, ŞU)
  • kalır 210 (EÇS, KB, Mait) · ḳalır 45 (KB, Abh, KP, U)
  • kalmadı 67 (EÇS, KB) · ḳalmadı 11 (KB, DK, T, DLT)
  • kalkan 45 (EÇS, KB) · ḳalḳan 10 (DK, KuT, DLT, KB)
  • kalmaz 35 (EÇS, Mait) · ḳalmaz 11 (KB, DK)
  • ḳalġanlar 2 (KuT) · kalġanlar 1 (KuT)
  • ḳalmaduḳ 1 (ŞU) · kalmaduk 1 (IB)
  • ḳaltımız 1 (TT) · kaltımız 1 (Mait)

Çekimli biçimler (46):

KB Kutadgu Bilig

188 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 110 iḍi kiçki söz ol meselde kelir / ata ornı atı oġulḳa ḳalır
KB 115 kitabḳa bitindi bu ḫaḳan atı / bu at meŋü ḳaldı ay terken ḳutı
KB 182 kişi toġdı öldi sözi ḳaldı kör / özi bardı yalŋuḳ atı ḳaldı kör
KB 269 olardın ḳalu keldi eḍgü törü / ḳumaru turur tegse ḳoprur örü
KB 710 yayıġ ḳut kişeni bu neŋler turur / bu yaŋlıġ basa ḳutnı ḳaçmaz ḳalur
KB 1119 ajun malı tirdi özüm suḳluḳun / ḳalır neŋ barır men bu kün yoḳluḳun
KB 1216 sen ök sen saḳınçım barır men muŋun / kiçiglikte minsiz ḳalır sen bu kün
KB 1363 yatu ḳaldı tirmiş bu altun kümüş / maŋa tegdi saḳış anıŋdın ülüş
KB 1440 yara ḳılma emdi bu ḳalmış künüŋ / özüŋdin arıtġıl yazuḳuŋ münüŋ
KB 1522 bolup toġmaduḳ teg yitip bardı can / ajunda atı ḳaldı belgü nişan
KB 1623 yana aydı ilig meselde kelir / uruġluġ kişi ölse urġı ḳalır
KB 1804 iligni sebeb ḳıldı erklig iḍim / bu erdem biligdin turu ḳalmadım
KB 2101 neçe ḳılġu işler bor içse ḳalur / neçe ḳılmaġu iş esürse kelür
KB 2344 süsin itse yapsa ma yortuġ tüzüp / kiḍin ḳalmasa er ya öŋdün ozup
KB 2547 ḳapuġda ite tursa oldruġ turuġ / tüzülse orun ḳalmasa bir ḳuruġ
KB 2779 bitise ḳalır söz usansa barır / usal bolsa işçi saḳışta ulır
KB 3024 özüm köçse barsa kalır bu boḍun / du‘a birle tapsa maŋa ol öḍün
KB 3092 yana yanġıl emdi tilek birge öz / tiliŋ ewre yandur turu ḳaldı söz
KB 3592 bayat atı aysa tezer yek barır / ḳodu barsa dünya seniŋdin ḳalır
KB 3653 buzulġay ajun barça ḳalġay ḳuruġ / apa oġlana barça kesgey uruġ
KB 3819 yalawaç tidüküm bu ilçi turur / bu ilçi sözin aysa ölmez ḳalur
KB 4263 sınama yaġıġ sen beḍük bil uluġ / tayaḳlıḳ yaġıḳa temür kalkan it
KB 4651 boġuz öwkesi bolsa yawlaḳ bolur / öçep kek sürer ölse ötrü ḳalur
KB 4718 ḳanı ol kişide öḍürmiş talu / ḳoḳuz ḳaldı dünya irildi tolu
KB 4793 özüm ḳalsa yalŋuz iḍim yadı tap / özüm sözlegüke iḍim atı tap
KB 4905 keçigli turur bu ajun ḳalġusuz / bu ḳalmış tiriglik yime belgüsüz
KB 5143 ölügni körügli me ḳalmaz tirig / ölümke anun tutma ḳılḳıŋ irig
KB 5255 ḳalır dünya aḫır toġuġlı ölür / isiz eḍgü erse kör atı ḳalur
KB 5346 ay ilig usanma saḳınma uzun / uzun ḳalġu ermez ay ḳılḳı tüzün
KB 5502 bu kün ḳılmasa iş yarın iş bolur / işiŋ iş üze bolsa irklip ḳalur
KB 5573 at eḍgü kerek kör öz ölgü turur / ölür öz atı ḳalsa meŋü turur
KB 5693 kişi tapġı ḳıldım tiriglik ıḍıp / bayat tapġı ḳaldı usandım uḍıp
KB 5808 kişi aştı mundaġ ḳalur eḍgülük / ol atı ajunda kalır meŋülük
KB 5990 ölür erse iglep kişi tegme ig / kişi ḳalmaġay erdi yirde tirig
KB 6063 ḳalır içse suwnı tüketü tükel / tükedi tiriglik ḳazıldı ḳırım
KB 6145 telim ḳalġu ermez tiriglik küni / uzun barġu ermez uluġluḳ üni
KB 6323 ayur uş ḳadaşım maŋa ḳoḍmışı / bu erdi neŋi uş turu ḳalmışı
KB 6425 olar bardı ḳaldı ol eḍgü atı / yitip barġu ermez atı ḫurmeti
KB 6458 ḫalal atı ḳaldı körüglisi yoḳ / ḫaram ḳarma boldı toḍuġlısı yoḳ
KB 6552 negü asġı aḫır yanış yirke boldı / turu ḳaldı dünya iki böz ilettim

Aynı gövdeden maddeler

“kal” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).