İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

altı sayı

124 geçiş 1 biçim 15 eser MaitShoRAbhUSekBKŞUKT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Altı: “altı yıl” altı yıl; “altı yüz” altı yüz; “altı ḳaçıġ” altı duyu organı; “altı paramit” altı mükemmellik; “altı ėrig sançdı” altı eri mızrakladı. Tanıklar: BKSekMait3AbhUTTShoR
  2. Orhon yazıtlarında onlukla sayma: “altı otuz yaşıma” yirmi altı yaşımda; “altı yėgirmi yaşıŋa” on altı yaşında; “altı çub soġdaḳ” altı Soğd kabilesi (?). Tanıklar: KTBK2ŞU

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

KÇ’deki “ėlin altı” (ilini aldı) al- fiilinin geçmiş zamanıdır.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): altı — yalın hâliyle 2.750 kez

Çekimli biçimler (0):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

43 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.001.25–28 evde ünüp altı yıl tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin viçrazan örgün üze olurup t …
Mai.Tek.031.24–31 / nü turur.. teg ögrünçülelegülüg ögenler bolur.. alku üstün ötrüki altı nyapaḳı yėriŋe tegi altunlug kümüşlüg vayturilag sapirlag bolur ol yėme ka …
Mai.Tek.051.34–36 inçe / / arka / altı yigirminç tört yigirmi uḳuŋlar sizler tözünlerim ayag--ka tegimlig maytrı …
Mai.Tek.083.24–29 ne yėme yalaŋuḳlarnıŋ elig yėti kolti altı yüz tümen yıllar ertser tėmin ök raurap tamuda bir kün bir tün bolur.. ol …
1a-11–16 neçe bu altı ḳat tŋri yėrinte erigme tŋriler tŋri ḳatunları tünün künün tŋri meŋisiŋe e …

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 2.2.8.R /3–6 alqu qamaġ [tınlıġla]r birle tört törlüg ülgüsüz köŋüllerig [altı para]mıtlarıġ : on törlüg tegiŋülük bışrunġuluq [dyanlar]ıġ : üç törlüg qu …
Sho.Rosia 3.2.1.V/9 [béşinç ] /// /// [mün]süz qadaġsız altı qaçıġq[a tegi tüke ] /// emgekinte ozġurduŋuz qutġardıŋız
Sho.Rosia 5. 1 at öŋ bolmasar altı qaçıġ oronlar bolmazlar
Sho.Rosia 5.3.5a.V/1–2 at öŋ öçser : altı altı oron öç[er] tép : anta meniŋ montaġ saqınçım boltı
Sho.Rosia 8.3 /19 asanki-lıġ 三 -nüŋ kürdük-lerig yoḳurup altı paramit-larıġ arḍıġ({艹+廾}) eşip.

Abh Abhidharma (Shogaito)

16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 326–328 … geli> tınlġ-lar-ḳa anın adamış erür yarad -ayın tėp或六百行頌是論azu-ça erser yme altı yüz kez-ig karik erür şasdr.
Abh.Sho. 529 … üü-lüg üçün admaŋgal üçün又lıġ yme/tėr ulatı yėg ayaġul üçün munı munçulayu altı türlüg yörüg-ler üz-e adrılmaḳ-ındın.
Abh.Sho. 1919–1920 altı türlüg adır-a ḳabşuru yörgülük samaz-lar -nıŋ ar-a-sında üçünç üküş tavar- …
Abh.Sho. 2716 tayaḳ ermez üçün又 (yene bu) altı erklig-ler otġuraḳ aḳıġ(-lıġ) -ḳa tayaḳ bolur ermez.
Abh.Sho. 3704–3707 … n taplamaz siz-ler tükel bolur bu üç basudçı-lar tėp 又未来yene kelmedük ödki altı bilig-ler yme ök bolur sansız saḳış-sız ḳayu tıldaġ-ın tükel bolmamaḳ üz-e …

U Uigurica I-IV

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T II S.2b-1-18 altı ḳaçıġ orunlar bolmasar bürtmek bolmaz
U II, T II S.2b-1-26–27 at öŋ öçser altı ḳaçıġ orun--lar öçer
U II, T. III M. 207 b.-35–38 anta ötrü ol tŋri urı-sı yėtinç kün--kedegi .. altı kün altı tün bu darnı-ta ḫatıġlanıp .. anıŋ alḳu-sı tolu . . . . . . . bol …
U II, T. II, Y., 48-47–51 … ki ḫum sanınça burḫan-lar ödinte ayaġ-ḳa tekimlig pintola brtvaçi-da ulatı altı ygrmi mḫsiravik arḫint-lar ödinte tujit tŋri yėrinteki maitri bodistv-ta u …
U II, T. II Y 42.-66–70 … inteki ḳum sanınça burḫanlar ödinte ayaġġa tekimlig pintolabardvçide ulatı altı ygrmi maḫa şraviklar üskinte tuzit ordu-daġı maitri bodisvt-da ulatı tört …

Sek Sekiz Yükmek

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.95 (IIc) bars küntün ḳızıl saġızġan taġdın ḳra yılan altı ḳav yaraşmazı
Jut.Sek.T-1.134–135 (Ib) busı ulatı altı paramitḳa ḳatġlanur erti ançulayu ḳataġlanıp burḫan yolın
Jut.Sek.T-1.156 (Ia) bilser --- öŋ körk ulatı altı törlüg yaġılarda öŋi ḳurtulur
Jut.Sek.T-1.428 (Ib) -larnıŋ altı paramit yorıġınça ḳataġlantılar bulunçsuz törüke
Jut.Sek.T-1.429–430 (Ia) teginmiş ergeyler ulatı altı tümen altı miŋ toyınlar şmnançlar wpasi

BK Bilge Kagan Yazıtı

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK K 5 kül tėgin : (a)zm(a)n (a)ḳ(ı)g : bin(i)p : opl(a)yu t(e)gdi : (a)ltı (e)r(i)g : s(a)nçdı : sü [t](e)gişinte : yėt(i)nç (e)r(i)g : kıl(ı)çl(a)dı …
BK D 1–2 … ḳ(a)g(a)n : / s(a)b(ı)m : [k](a)ŋ(ı)m : türük bilg[e] [ḳ(a)g(a)n […..…………….(a)l]tı / sir : toḳ(u)z oġ(u)z : (e)ki (e)d(i)z k(e)r(e)kül(ü)g : b(e)gl(e)ri : bo …
BK D 25 s(e)k(i)z y(ė)g(i)rmi: y(a)ş(ı)ma : (a)ltı çub [soġd(a)k] t(a)pa : sül(e)d(i)m :
BK D 26 (a)ltı ot(u)z : y(a)ş(ı)ma : çıḳ : bod(u)n : kıırḳ(ı)z : birle : y(a)ġı boltı :
BK D 28 (a)ltı yolı : süŋ(ü)şd(ü)m :

ŞU Şine Usu Yazıtı

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
ŞU K 4 tür[ük ḳaġan] çaḳ elig yıl olurmış türük ėliŋe altı otuz yaşıma ıduḳ . o/u .. g (...) bėrti anta bu[yruḳ]
ŞU K 9 ozmış tėgin ḳan bolmış ḳony yılḳa yondim ėkinti süŋüş [eŋ il]ki ay alt[ı] yaŋıḳa t[oḳıdım] / (...)
ŞU G 5 .. ı/i anta t[oḳıdım] .... [b]işinç [ay] altı otuzḳa süŋüşdim anta sançdım içüy k[eçip] g toġuru sançdım anta ötrü türgi …
ŞU B 4 … . ygl ... [b]odumg ḳo/uo/u . -dım alġaçḳa? buyl[a?] (...) ebime ėkinti ay altı yaŋıḳa tüşdim taḳıġu yılḳa o/u .... -ḳa .... kö/ü -dim .. birmiş o/u .. g' …
ŞU B 7 ……………. üç tümen .. r sançduḳ yėrd[e] saḳınmış (...) d . çö/ü . ėkinti ay altı yėgirmike uç tuglıg

KT Kül Tigin Yazıtı

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT D 31 … : ög(ü)m : ḳ(a)tun : ḳuut(ı)ŋa : in(i)m : kül tėġ(ı)n : (e)r (a)t bultı : (a)ltı y(e)ġ(ı)rmi : y(a)şıŋa : (e)çim ḳ(a)ġ(a)n : ėlin : törüsin : (a)nça ḳ(a)zġ …
KT D 31 (a)ltı çub : sogd(a)k t(a)pa : sül(e)d(i)m(i)z : buzd(u)m(ı)z : t(a)bġ(a)ç : oŋ t …
KT K 1 kül tėġ(ı)n [(a)ltı : ot(u)z] t(e)ŋri t(e)g : t(e)ŋride : bolm(ı)ş : türük. bilge ḳ(a)ġ(a)n : …

TT TT I-X

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36.8.-148 T II Y 36.1. altı ḳırḳ / saŋa [.] ton üze ton ketilti saŋa [.] özüŋe öŋ işin başlaġıl [.] aş …
T II Y 36.11-173 birök bu kün 25. T II Y 36.9. altı elig / kirü barır . suw adası saŋa öŋdürti utru k(e)lir . kösemiş kösüşüŋ …
T III 2602-57 altı ḳaçıġ öze azmış -larḳa . aġmaḳ inmek ajun-larıġ körkittiŋiz .

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-25–26 altı yol-luġ sansar-ta [azıp] yaŋılıp tegsinür
AO-27–28 aranz umuġ-suz tınl(ı)ġ-larıġ altı uj-ik üz-e osġurur

KÇ Küli Çor Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KÇ 21–22 [ḳar]luḳuġ s[anç]ġalı sü kelti. Süsin sançdı, elin altı. Oġlin kisisin bulnad[ı] .... Işbara B(i)lge Küli Çor [...s]üke tusa bol[a …

T Tunyukuk Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T 15 [süsi: (a)ltı biŋ] (e)rm(i)ş : biz : (ė)ki bıŋ: (e)rt(i)m(i)z : süŋ(ü)şd(ü)m(ü)z / : t(e …

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 37/79b2 38 çın-oḳ törüttümiz köklerni yerlerni ol iki ara altı kün içinde tegmedi bizke armaḳdın

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT II, 110 Tüŋür ḳaḍın boluştı / Ḳırḳın taḳı ḳoluştı / Emdi tişim ḳamaştı / Altı Turumtayımnı

Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II-14 … m buyan [. . . ] [. . . . .] köŋülümin boşġurayın tŋri[m . . . ] [. . . . .a]ltı paramit-[ḳ]a büteyin t[ŋrim . . . ] -larıġ meniŋ yėr s[u]vda toşġuray[ın . …

Aynı gövdeden maddeler

“altı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).