Derlem sözlüğü · madde
art- fiil
Tanım
- Artmak, çoğalmak: “ḳutı künde arttı” kutu günden güne arttı; “iliŋ arta barġay” ilin artıp gidecek; “künde arta turur bu bida‘” bu bidat günden güne artıyor; “artmaz buzulmaz” artmaz, bozulmaz. Tanıklar: SekKB2AH
- “artur-” artırmak: “munı artur aŋar ḳın iki ança” ona azabı iki kat artır. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): art- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (32) →KB Kutadgu Bilig
26 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 438 | bu saḳlıḳ bile kör ilin başladı / ḳutı künde | arttı | örü yoḳladı |
| KB 1205 | nelük tirdiŋ erdi bu ḳalġu neŋiŋ / negüke ülemediŋ | artġu | neŋiŋ |
| KB 2750 | közi toḳ kerek hem ḳılınçı bütün / barı | arta | barsa küniŋe ḳutun |
| KB 4627 | bu öl tumlıġ | artsa | saŋa ḳılsa yas / isigin ḳuruġun anı yandru bas |
| KB 5915 | turu itlü barġay ḳamuġ işleriŋ / iliŋ | arta | barġay kiŋügey yiriŋ |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 34/69a2 | 61 ayġaylar: ey biziŋ iḍimiz kim kim ilgerü keldi erse bizke munı | artur | aŋar ḳın iki ança ot içinde |
| Ku. T. 37/48a2 | … mler olar ara körer sen olarnı rükuʿ ḳılġanlar secde ḳılıġlılar tileyürler | artmaḳ | taŋrıdın hem ḫoşnudluḳ anlarnıŋ nişanları yüzleri içre secde eseridin ol m … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.048.08–10 | … u sen şanki yüz kalp üç asaŋı üdteki meniŋ emgenmiş kşan üdlerim ança ödüş | artmadı | .. |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.206 (Ia) | tegşilmez | artmaz | buzulmaz alḳınmaz yoḳadmaz ol burḫanlarnŋ |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 401–404 | … ‘arif raḳs çıḳarıp iter ḫoş sėma‘ bida‘tın yıġıġlı kişi ḳalmadı anın künde | arta | turun bu bida‘ |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 7.2 /157 | montaġ | artmış | aşmış körüm-lüg-ler-ke :: |
Aynı gövdeden maddeler
“art” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).