Derlem sözlüğü · madde
ev isim
Tanım
- Ev, konut; yurt: “atın mindi keldi eviŋe turup” atına bindi, kalkıp evine geldi; “ewindin turup çıḳtı” evinden kalkıp çıktı; “tört yıŋaḳtın … ėwleriŋizdin” evlerinizden; “azu ėdiz evte erser” ya da yüksek bir evde ise; “ebime tüşmiş” yurduma (ordugâhıma) inmiş. Tanıklar: ŞUUKB2
- “ev bark” ev bark, hane halkı ve mal mülk; “evdin barktın ün-” (Budist metinlerde) evi barkı bırakıp rahip olmak: “evde ünüp altı yıl tapavan berkte” evden çıkıp altı yıl çile ormanında; “ev-tin ünmiş kişiler” evden çıkmış (rahip) kişiler; “ebin barkın ḳalısız ḳop kelürti” evini barkını eksiksiz hep getirdi; “ebin barkın buzdum” evini barkını dağıttım; “evke barḳḳa badımız erser” eve barka bağlandıysak. Tanıklar: Huast2SekMait2Man
- Hane, aile: “neçe evinŋ kişi orunçaḳın yiddimiz erser” nice hanenin, kişinin emanetini yediysek; “evnŋ yutuzıŋa yazındım erser” başkasının karısıyla günah işlediysem. Tanıklar: U
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
ev (Budist metinler), ew/ėw (KB, KuT) ve eb/ėb (yazıtlar) yazımları bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ev — yalın hâliyle 103 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ewke 20 (KB) · ewḳe 2 (KB)
- ewiŋe 16 (KB, Mait) · ėwiŋe 1 (KuT)
- ew 15 (KB, TT, Mait, DLT) · ėw 8 (KuT)
- ewi 11 (KB, DLT) · ėwi 2 (KuT)
- ewindin 1 (KB) · ėwindin 1 (KuT)
- ewlerindin 1 (KuT) · ėwlerindin 1 (KuT)
Çekimli biçimler (67):
evleri 375
evler 129
evlerin 58
evde 53
evlerde 31
ewke 20
ewiŋe 16
ew 15
ewde 13
ewin 11
ewi 11
evdin 10
ebi 9
ėw 8
ewdin 8
evtin 7
evinte 6
ebin 6
evig 5
eviŋe 4
evke 4
ėwler 4
ebirü 3
ewiŋ 3
ėwe 3
ėwleri 3
ėwleriŋiz 3
ėwleriŋe 2
ebig 2
ebime 2
evte 2
ewinde 2
ewiŋde 2
ewni 2
ewḳe 2
ėbiŋėrü 2
ėwi 2
ewimte 1
ebde 1
eviŋde 1
evlerig 1
evnŋ 1
ebige 1
awdin 1
ebimin 1
ewindin 1
ebimrü 1
ewiŋke 1
ewlerdeki 1
ewlerindin 1
ebiŋe 1
ewtin 1
ewüŋdin 1
ebke 1
ėb 1
ėbintin 1
evimte 1
eviniŋ 1
ėwindin 1
ėwiŋe 1
ėwlerindin 1
ėwlerini 1
evinŋ 1
ėwleriŋizdin 1
ėwlerni 1
evip 1
evirü 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (248) →KB Kutadgu Bilig
95 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 131 | bularda eŋ üstün sekentir yorır / iki yıl sekiz ay bir | ewde | ḳalır |
| KB 1419 | ediz kirik beḍizlig sarayıŋ ḳalıp / ḳaraŋḳu yir | ewde | yatur sen ulıp |
| KB 3654 | iki | ew | yarattı bu ḫalḳḳa ḳamuġ / biri atı uçmaḳ biriniŋ tamuġ |
| KB 4548 | ew | almaḳ tilese ay ıt ḳoşnısın / yir almaḳ tilese ayıtġıl suwın | |
| KB 5486 | ewin | barḳın örte sıġıl burḫanın / anıŋ ornı mescid cema‘at ḳılın |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
37 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.25–28 | evde | ünüp altı yıl tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin viçrazan örgün üz … | |
| Mai.Tek.015.01–06 | … ülüş] namo but namo d(a)rm namo saŋ amtı bu nomlug savag badarı bramn--nıŋ | e(v)inte | uḳmış kergek.. anta ötrü badarı braman taŋ yarunınta turup (inçe) tėp tėdi … |
| Mai.Tek.050.17–21 | … yruḳlar.. sekiz tümen tört mıŋ bramanlar (a)lku yėgedmek begedmek erk türk | (ev) | bark (ko)dup ıda(lap) / / / maḳag ... - / k / - ... |
| Mai.Tek.068.36 | … ḳ-(igitmek) ... (ü)ç aġılıḳ nomu(g) ... - / / / lıg sözledimiz kuvr--aglıg | evlerig | yalıŋuz aŋantımız erksintimiz adnaġuḳa bėrdimiz.. |
| Mai.Tek.111.07–12 | ançam(a) ... / / üskütek yarsınçıg sasıg ... / / utunu / / / miş | evdin | barktın ün(üp) dıntar tėp bu muntag tamulug emgekliglerde ozmasar kurtulma … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/17b1 | … izke fermandın nerse öldürülmegey erdimiz munda. ayġıl: eger bolsa erdiŋiz | ėwleriŋiz | içinde çıḳġatılar ol kişiler kim bitildi olar üze öldürmek yatġu yerleriŋe … |
| Ku. T. 29/52a1 | … rḳa bustanlar kim aḳar astınıda arıḳlar cavidaneler anıŋ içinde turġu arıġ | ėwler | turġu bustanları içinde hem ḫoşnudluḳ taŋrıdın uluġ ol ol ḳurtulmaḳ uluġ |
| Ku. T. 32/8b8b3 | … am ḳıldımız anıŋ üze emüzgenlerni anda burun aydı: nek yolçılayın mu sizni | ėw | boḍnıḳa pezirleyürler [a]nı sizke olar aŋar eḍgü sanġanlar |
| Ku. T. 33/16a1 | 53 ey anlar kim bittiler kirmeŋ yalawaç | ėwiŋe | meger destur bėrilse sizke taʿam tapa baḳıġlılarda aḍın anıŋ vaḳtiŋe anças … |
| Ku. T. 31/79b3 | 25 helak ḳılur ḳamuġ neŋni iḍi buyruḳı birle erte ḳoptılar körünmez meger | ėwleri | mundaġuḳ yanut bėrür-miz yazuḳluġ boḍunḳa |
Sek Sekiz Yükmek
16 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.61 (IIc) | yavlaḳ irü blgüler alḳu | evde | barḳta közünü kelip örletür |
| Jut.Sek.T-1.68 (Ib) | bo nom bitigig | evinte | oḳıtsar ulatı üç ḳata oḳımışta bo |
| Jut.Sek.T-1.86 (IIc) | küdenlik | ev | barḳ uluġ kiçig ḳapıġ ḳuduġ otçuḳ taş soḳġu tegirmen |
| Jut.Sek.T-1.251 (Ib) | oġulın | evde | barḳta igidürçe borunḳa neŋ yavlaḳ saḳınçı yoḳ |
| Jut.Sek.T-1.295 (IIc) | ada tuda bolmaġay | ev | barḳ asılġay asıġ tusu bolġay tip yrlıḳadı |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.1 /11–12 | üçnüŋ saqınçı büte tükettükde bir | evte | toluġ saqınġu ol : |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/33 | … -larıġ bo /// [ ]m’dym’n [ ] közetinmek 有所 Ο teggülük-ke teggel[i]/// [轉]身 | ev[irü | et’özin]/// 謙苦之Ο erinti-lig emgek-lig törö-ler-te: bo yorı[ġ]/// [ançulayu … |
| Sho.Rosia 7.2 /135–146 | … yaturmn topraḳ-t[a ///] 非日等覺 neŋ söz-letḍürdeçi ermez köni tuymaḳıġ [///] | evdin | barḳ-dın ünmiş têp 臥灰土中 yatmaḳ üz-e kül [topraḳta sen amtı inçip] bi(l)gil … |
| Sho.Rosia 7.2 /247 | titip yêrtinçüg | evig | titip evdin ünser :: |
| Sho.Rosia 7.2 /278–280 | … evdin ündeçi-ler-niŋ 或刹利種 antaġ y[ana /// uruġ-] ta 彼佛出家 ol t(e)ŋri burḫan | evdin | barḳ-tın üntük-te 而随出[家 inçip êyin evdin] barḳ-tın ünteçi-ler-niŋ 是名偽僧 atı … |
ŞU Şine Usu Yazıtı
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU D 2 | … zuḳlıg atlıg<ıg> (...) tan gri tuta bėrti ḳara igil bodunıg / yoḳ ḳılmadım | ebin | barḳın yılḳısın [y]ulımadım ḳıyın aydım turġuru ḳo<d>tım kentü bodunım tėd … |
| ŞU G 4 | … t .... tėmiş içre ben bulġayın tėmiş taşdıntan aşayın tėmiş basmıl yaġıdıp | ebimrü | bardı anı içgermedim taşdıntan üç ḳarluḳ üç ıduḳ tı . türgiş ... o/uU ...ö … |
| ŞU G 5 | … g toġuru sançdım anta ötrü türgiş ḳarluḳig tabarın alıp ebin yulıp barmış | ebime | tüşmiş (...) |
| ŞU G 6 | … rin tapa bardı anı udu .... ugru? yagradḳan? sekizinç ay ben udu / yorıdım | ebimin | ersegünte yula költe ḳo<d>tım anta irtim (...) |
| ŞU G 10 | … a yana tüşip orḳoon balıḳlıg beltirinta ėl örginin anta örgipen ėtitdim ėl | ebi[n] | (...) |
BK Bilge Kagan Yazıtı
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 1 | (e)bin | b(a)r(ı)min : ḳ(a)lıs(ı)z : ḳoop : k(e)lürti : | |
| BK K 14 | … d[a (a)dr(ı)lm(a)s(a)r] : türük [bod(u)n] [ ] : (e)dgü : kört(e)çi s(e)n : | (e)b(i)ŋe | : kirt(e)çi s(e)n : buŋs(u)z : bolt(a)çı s(e)n |
| BK D 25 | : ḳ(a)l(ı)ŋ………………… | (e)b(i)rü | / : k(e)lürt(ü)m : |
| BK D 32 | sıŋ(a)r : süsi : | (e)b(i)g | b(a)rḳ(ı)g : yulg(a)lı : b(a)rdı : |
| BK D 34 | (e)bin | : b(a)rkin : buzd(u)m : |
Abh Abhidharma (Shogaito)
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 463 | bu tıldaġ-ın | ev-tin | ümöiş kişi-ler. |
| Abh.Sho. 904 | şaripudrė arḫant-nıŋ yaḳın-ında tileti küsedi | ev-tin | barḳ-tın üŋeli. |
| Abh.Sho. 905–906 | şaripudrė arḫant körüp iki asankė kalp<-taḳı-sın> bu kişi-niŋ bilip yoḳ-ın | ev-tin | barḳ -tın üŋülük edgü-lük yıldız-ı. |
| Abh.Sho. 907–908 | … ü taplamatı ev-tin barḳ -tın üŋüsin此人詣仏bu kişi tegip tŋri burḫan-ḳa tiledi | ev-tin | barḳ-tın üŋeli. |
| Abh.Sho. 909–910 | … taş ünmiş bu kişi-niŋ az ḳy-a edgülük yıldız-ı-nıŋ bar-ın erü erü tap--lap | ev-tin | barḳ-tın ündürüp. |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 516 | Suburġanda | ew | bolmas, topurġanda aw bolmas |
| DLT III, 333 | Ewin | barḳın satıġsadı / Yuluġ birip baŋsâdı / Tirig erse turuġsadı / Aŋar saḳın … | |
| DLT I, 343 | Kelginleyü aḳtımız / Kendler üze çıḳtımız / Furḫan | ewin | yıḳtımız / Burḫan üze sıçtımız |
| DLT I, 377 | Kim ayıp iştür ḳulaḳ / Ay | ewi | artuç butaḳ |
| DLT I, 85 | Bardı eren ḳonuḳ körüp ḳutḳa saḳar / Ḳaldı yawuz uyuḳ körüp | ewni | yıḳar |
Huast Huastuanift
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 178 III.-12 | … . M. 303⟧ . / erser . . neç[e] t(e)vledd(im)iz kürledimiz erser . . neçe-h | evinŋ | kişi-h orunçaḳın yid[di]miz erser kün ai t(e)ŋri-i taplamaz işi-i-g neçe i … |
| T. II Y. 60 b.-41–46 | … [umadı]m(ı)z [ers]er [t(e)ŋri]gerü bardaçı boşuntaçı bėş t(e)ŋri y(a)ruḳın | evke | barḳḳa [bad(ı)m(ı)z ers]er anıġ ḳılınçl(ı)ġ [kişike] y(a)vlaḳ tınl(ı)ġḳa t … |
| T. II Y. 60 b.-49–50 | yme | ev | barḳ tutduḳ [üçün yılḳıḳa barımḳa] bulup [azo muŋumuz taḳımız tegip] T. M. … |
| T. M. 183-1–7 | yme | ev | barḳ tutduḳ üçün [yılḳı] ḳa bar(a)mḳa bulup .. azo mu[ŋu]muz ta[ḳımız] teg … |
| T. II D. 178 VI.-12 | o[n ç(a)ḫşap(a)tḳa] azo | ev | barḳ oġrınta . . . . borluġ küŋ ḳul ḳoin . . . ḳazġunçın altım(ı)z er[ser] … |
TT TT I-X
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-16 | eviŋde | . [.] ig aġrıġ oġrınta körser sn saidı sėni bertgeli [.] ig toġa egirdi sė … | |
| T II Y 36. 2. -24 | beg er sıḳılur iş bulmadın . erklig ḳan-nıŋ yrlġı arḳulayu turur | ewiŋde | [.] |
| T II Y 36. 2. -32 | kişi sözleser saw alḳınur . yol azsar | ew | tapmaz [.] |
| T III 26015.-14 | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . / | ew | / tap / . . . . . . . . . . . . . . . [.] umuġsuz bizniteg tınlġlarḳa . umu … |
| T III D 2604-137 | et’üz ertimligin saḳınıp . | ewtin | barḳ -tın öntiler . |
IB Irk Bitig
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 5 | … rmiş. ürüŋ iŋ(ė)ni botulamiş. (a)ltun budl(a)l(ı)g bugral(ı)k y(a)rag(a)y. | (ė)biŋ(ė)rü | k(ė)lmiş. üçünç kunçuyı urıl(a)nmiş. b(ė)gl(i)k y(a)ra- g(ay) tir. |
| IB 8 | … un kurugs(a)k(ı)min kıl(ı)-çın k(ė)sip(ė)n özüm yul intin, b(a)ş(ı)mın yul | (ė)bintin | tir. |
| IB 9 | ulug | (ė)b | ört(ė)nmiş. k(a)tıŋa t(ė)gi k(a)lm(a)duk, büükiŋė t(ė)gi / kodm<(a)d>uk ti … |
| IB 55 | (ė)biŋ(ė)rü | k(ė)ls(ė)r özi at(a)nmiş, ögr(ü)nçülüg, (a)tı yitiglig k(ė)lir tėr. |
U Uigurica I-IV
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207.-78–80 | azu ėdiz .. taġ-ta erser .. azu ėdiz | ev-te | erser .. azu stup-nuŋ içinte orġuluġ ol… |
| U II, T. II Y 42.-19–27 | … . . . . . lti yinin ölüm [ö]lürdim erser atnaġu tavarın .. oġurladım erser | evnŋ | yutuz-ıŋa yazındım erser tilin ezüg . . . . . . sav sözletim erser çaġurdu … |
| U II, T. II Y 42.-19–27 | … ser asḳançuladım köŋülin atnaġu-nuŋ edgüsiŋe köni saġınç turġurmatım erser | evke | üz boz köŋül tutdum erser trs körüm örtdüm erser bu on krmabut sıdım erser … |
| U II, T. II Y 42.-29–36 | … t’özin ḫılu yançılım tilin sözleyü yançdım köŋülin saḳınu yançdım erser az | evke | biligsiz bilig küni kövenç sizik k . . . [ör]üm nızvanı-lar oġurınta nomġa … |
T Tunyukuk Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKÇ Küli Çor Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 18–20 | … rluḳuġ içg(i)ntükin sançdı. ḳarluḳ tapa [ ]ġalı / / barıp, azın erig yana | ebige | sü[rjüş] kigürti. ḳarluḳ atlantı. Ança sön [K]arluḳ yegren ermelıġ arḳasin … |
O Ongin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| O 9–10 | Ebke | tegdüküm yruş ḳılıp tegip inime oġluma ança ötledim: “ḳaŋ yor(ı)p Ėl-tėriş … |
KT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT K 8 | … şl(a)p : y(a)zıŋa : oġ(u)zġ(a)ru : sü t(a)ş(ı)kd(ı)m(ı)z : kül t(i)ġ(ı)n : | (e)b(i)g | b(a)şl(a)yu : (a)ḳıt(tı)m(ı)z : |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 173b1-30–37 | k(a)ltı yaŋı yemişlik | ev | bark y(a)ratırça t(a)kı k(a)ltı ıg yaŋı yėrden temin örtürürçe kaltı ogul … |