İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı Türkçesi · 7.–14. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

birle

1.221
geçiş
5.597,0
milyonda
7.
sıklık sırası
33.876 biçim içinde
20
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı73.564,2
Bilge Kagan Yazıtı135.271,7
Tunyukuk Yazıtı21.640,7
Şine Usu Yazıtı32.523,1
Huastuanift21.964,6
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra21.123,6
Sekiz Yükmek2434,0
Kalyanamkara Papamkara11.579,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)693.166,3
Abhidharma (Shogaito)1594.001,6
Manichaica I-III52.375,3
Uigurica I-IV152.338,3
TT I-X2776,4
Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)38.645,5
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)282.750,8
Uygurca tövbe duası (Zieme)39.933,8
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası49613.033,1
Kutadgu Bilig3865.245,9
DLT’deki Türkçe parçalar72.413,8
Atebetü’l-Hakâyık165.799,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,57
BK D 0,57
T —
ŞU —
Huast D 0,00
KİP D 0,33
Sek D 0,33
KP D 0,00
Mait D 0,81
Abh D 0,85
Man D 0,55
U D 0,67
TT D 0,33
AO —
ShoR D 0,70
Tövbe —
KuT D 0,84
KB D 0,92
DLT D 0,43
AH D 0,57

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: birle) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
taŋrı12184910,901,677,54123,8
bilig8647010,702,037,00122,6
atı4823810,072,175,3976,4
hem477329,620,522,075,7
başladım30329,624,395,22171,7
ulaşu30709,573,264,9094,5
üküş384229,571,013,1015,8
yarlıḳaġan30779,563,124,8587,8
uḳuş301239,512,454,4758,3
rahmetlig26319,414,234,83134,6
tapuġ271609,321,913,8234,7
olarḳa303729,270,852,449,1
siziŋ251309,242,103,8437,7
olarnı262129,221,453,2420,8
yene272689,211,172,8914,7
könilik231089,152,253,7938,8
törü231599,091,693,3123,9
kişi338019,06-0,12-0,500,2
sizler263959,040,561,633,6
er275049,000,260,850,9
iş232618,990,982,369,1
köŋül254228,960,401,221,9
boḍun211788,941,402,8415,7
il201268,931,833,2123,7
yalŋuḳ191048,882,033,2926,9
ḳıldı212668,850,821,986,0
eḍgü266858,80-0,24-0,920,8
anlar213698,760,350,981,2
meger192458,730,791,845,1
begler181988,701,022,157,7
ad16478,692,933,4742,0
yol192868,690,571,422,7
eger193008,680,501,282,2
yörügi16998,631,852,8919,4
türlüg204418,620,020,060,0
köni204578,61-0,03-0,100,0
kün205128,56-0,20-0,650,4
içinde205478,53-0,29-1,000,9
bayat162028,530,821,744,6
iki195298,47-0,32-1,081,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“birle” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.221) →
KuT T. 28/41b1 165 ḳaçan unıttılar erse anı kim pend bėrildiler anıŋ birle ḳutġardımız anlarnı kim yıġarlar yawuzluḳdın tuttumız anlar …
U II, T. III M. 207 b.-9–12 … ge bėlig-ke tükel-lig bolup .. uluġ bodıstv-lar-nıŋ köŋül-ı birle teŋ köŋül-üg bulmaġ-ı bolur..
KuT T. 34/65a2 46 biz ḫalis ḳıldımız olarnı ḫalislıḳı birle saraynı yad ḳılmaḳ üçün
KuT T. 26/74b2 … artıştıŋız olardın yaḳın tiriglik içinde kim tartışur taŋrı birle olardın ḳopmaḳ küninde azu kim bolur olar üze erklig
KuT T. 35/74b2 … maŋa bütünlükin taŋrıŋız bir taŋrı turur rast turuŋlar anıŋ birle yarlıḳatu ḳoluŋlar anda ḳatıġlıḳ ortaḳ ḳatıġlılarḳa
KuT T. 27/46b2 … ėwişürler küfr içinde anlar kim ayurlar: büttümiz. aġızları birle yime bitmez köŋülleri anlardın kim cuhud boldılar üküş eşit …
AH 325–328 … nḳa san cefa ḳıldaçıŋḳa yanut ḳıl vėfa arımaz neçe yusa ḳan birle ḳan
KB 2736 birisi bitigde yaŋılsa sözüg / birisi tili birle itse sözüg
KB 3454 … VABI OḌĠURMIŞḲA / / yanut birdi ögdülmiş aydı özüm / tilek birle keldi açayın sözüm
KB 942 ulutluḳ bile bul üküş ilke erk / bu erk birle beglik ulı bolsu berk