Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
11 Türkçe karşılık · 27 madde
ölçü 2
ölçülü 1
- aḳru zarf UygurKarahanlı2. anlam: ölçülü, ağır ağır
ölçüsüz 2
ölçüsünü belirlemek 1
- endaze isim Karahanlıölçü, takdir; ölçüsünü belirlemek, takdir etmek
dört ölçüsüz 1
- apramani isim Uygurölçüsüz; dört ölçüsüz
derinlik ölçüsü 1
- batım isim OrhonBatım, derinlik ölçüsü
bir uzunluk ölçüsü 3
şiir ölçüsü bilgisi 1
- çantowiçiti isim Uygurşiir ölçüsü bilgisi, aruz; Brahman bilimleri arasında sayılır
bilgiyle ölçüp biçmek 1
- bügüle- fiil KarahanlıBilgece davranmak, bilgiyle ölçüp biçmek
hacim ölçüsü olarak şloka 1
- girant isim Uygurmetin, metin parçası; hacim ölçüsü olarak şloka
küçüklük ölçüsü olarak anılır 1
- çubaḳan isim UygurKüçük bir meyve ya da çekirdek adı; küçüklük ölçüsü olarak anılır
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ölçü” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aġar isim UygurKarahanlıağırlık değer saygınlık değeri ölçüsünde büyüklük bulur insanlar arasında ondan değerlisi yok…
- avyatınça Uygurtek tanıklı anlamı kesinleşmeyen söz utanç ve ölçüsünce sınayarak…
- bagraġu Uygur… söz rahip topluluğunun yiyeceğini içeceğini işini uygunsuz ölçüsüz kıldık…
- biri zamir UygurKarahanlı…biri öbürüne düşmandır biri yazısı belirgin kâtip biri sözü ölçülü elçi biri ılık biri soğuk iki iyilikten biri…
- bükser Uyguranlamı kesinleşmeyen söz bir sayı ya da ölçü insan sayısınca elli yedi koti altı milyon yıl…
- cem‘ isim Karahanlı3. anlam: …sap bilimi toplama ve çıkarma sonra toplama çıkarma ve alan ölçümüne geç…
- cezri isim Karahanlı…imi sayının kökü kök alma sayının kökünü alsa ardından alan ölçümü yapsa bildiysen sayının kökünü al…
- etözlüg sıfat Uygurbedenli bedene sahip bu et yığını bedenli sonsuz ölçüsüz bedenli bodisatva büyük bedenli bedenli ağaç bedenli bedenliler canlılar…
- gaŋ özel ad Uygurganj ırmağı hep budist metinlerde sayısızlık ölçüsü olarak altmış iki koṭi ganj kumu sayısınca bodisatva tıpkı bilge jahnu’nun ganj suyunu içtiği gi…
- ḫav Uyguranlamı kesinleşmeyen söz u ıı ticarette hile sayılırken ölçü araçları arasında terazisini ını hilesini…
- hendese isim Karahanlı…ı tutman gerekir geometri ince bir hesaptır yer gök bununla ölçülür geometri hesabı pek derindir…
- çikin Uyguranlamı kesinleşmeyen söz maitrisimit boy ve yüz ölçüsü bildirir görünür yirmi boylu yüzlü üç boylu bedenli büyük arhatlar çin ayağı ile ilgisi düşün…
- aşa- fiil UygurKarahanlıyemek tüketmek sindirilecek yenecek yemekte ölçüyü gözeterek yerler sunulan yiyeceği yiyerek topluluktan önce yiyenler…
- indür- fiil UygurKarahanlı…di kitabın indirilişi aziz ve bilen tanrı’dandır dilediğine ölçüyle indirir dil insanı mavi gökte olsa bile yere indirir kb…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.