Ters sözlük

Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler

Bu maddelerde “ata” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.

• altandı Karahanlı…nleşmeyen fiil biçimi giysisini giydi evden bağlam atlandı’ ata bindi okumasını düşündürür…
• ataḳavati özel ad Uygurtanrısal şehir alakāvatī ataḳavati adlı tanrısal şehirden…
• ataçım isim Orhonbabacığım ata sevgi eki bilge babacığım babacığıma yazıtlı taş diktirdim…
• beçkem isim Karahanlıata takılan nişan işaret atlara nişan takıp…
• bitig isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …n yeğeni yolluğ tegin’dir nişanımı yazıtımı orada yaptırdım atam için yazıtlı taş yonttum…
• bizarlıḳ isim Karahanlı…inden ilişki kesme bildirisi sonra onu bir suçsuzun üzerine atarsa…
• boz sıfat OrhonUygurKarahanlıboz kır renk boz ata binip saldırdı kendi atı boz attı boz bulut ilerledi…
• bumın özel ad Orhonbumın kağan köktürk devletinin kurucusu atalarım bumın kağan istemi kağan tahta oturmuş…
• din isim Karahanlı…a has kılarak tanrı’ya yalvarın sizden kim dininden dönerse atalarımızı bir din üzerinde bulduk…
• ece isim Uygur…at anası için o bütün tanrı yurdundaki tanrıların ulu anası atası arı kutlu nurlu ana…
• evvelḳı sıfat Karahanlı…ki öncekiler eskiler onu eski hâline döndüreceğiz bunu eski atalarımız arasında işitmedik eski cahiliye çıkışı gibi bu eskilerin masallarından başk…
• ‘ibaret isim Karahanlıibare ifade anlatım kitabının adı atabetü’l-hakayık’tır ifadesi usulü arapçadan…
• idisiz sıfat Orhonsahipsiz atalarımızın tuttuğu yurt sahipsiz kalmasın diye kögmen yurdu sahipsiz kalmasın diye…
• irpek isim Uygurpençe tırnak bazıları alevli pençeleriyle birbirine pençe atarak gelirler pençeleriyle pençeleyerek…
• iştemi özel ad Orhon…n kağan’ın kardeşi köktürk devletinin batı kanadının kağanı atalarım bumın kağan iştemi kağan tahta oturmuş…
• çaġrı isim Karahanlıavda kullanılan yırtıcı kuş doğan doğanı alıp melez ata binip dağ koyununa yetişir doğan salıp kuş avlatarak tazı salıp ısırtarak…
• çeçek isim UygurKarahanlı2. anlam: … türlü çiçek gülerek açıldı çiçek yüzünü açtı güler kahkaha atar beyin dilinde iyi buyruk olmazsa yeşermiş çiçekler kurur iyi söz nereye akarsa ora…
• çögen isim Karahanlı…ava çevgene ya da ülkeyi görmeye atlanırsa çevgende usta ok atarsa…
• çıḳrıḳ isim Karahanlıçığlık feryat kadın çığlık atarak karşıya geldi yüzüne vurdu…
• aġtın- fiil Uygur…ir yere çıkmak bu bedenle tanrı katına yükselip tahta çıkıp ata binip…
• alḳaş- fiil Karahanlı…ışmak karşılıklı çarpışmak birbirine saldırır şaşırmadan ok atar…
• at- fiil UygurKarahanlı…nu arkalarına attılar sizden aldığım zehri hormuzta tanrıya atacağım insanı yüzüstü ateşe atan dildir…
• bin- fiil Orhonata binmek boz ata binip saldırdı azman ak’a binip hücum etti doru ata binip ettirgen askerleri atlara bindirerek karı yardım…
• eḍger- fiil Karahanlıanlamı kesinleşmeyen fiil dlt’de olumsuz ulaçla etmeden ok atar düşmanı küçük görüp küçümsememeli kovalamadan bırakırsa o ülkeyi yağmalar eḍer- kova…
• ėlt- fiil OrhonUygurKarahanlı…p ağacın altına götürdü kaldırıp götürüp büyük cehennemlere atar elçi söz götürür cevabını ister zengin de iki bez kefen götürür kara toprak olur b…
• irinçlendür- fiil Karahanlı…landırmak onları bir süreye kadar yararlandırdık bunları ve atalarını yararlandırdım…