Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
13 Türkçe karşılık · 24 madde
ayak 1
- aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlıAyak
ayaklı 1
- aḍaḳlıġ sıfat UygurKarahanlıAyaklı
ayaksız 1
- adaḳsız sıfat UygurAyaksız ; ayağı olmayan yaratık
ayakucu 1
- aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: Bir şeyin alt yanı, dibi; ayakucu
ayak izi 1
- iz isim UygurKarahanlıİz, ayak izi
ayakkabı 1
- etük isim UygurÇizme, ayakkabı
ayakyolu 1
- aşaḳ isim KarahanlıAlçak yer; ayakyolu
ayak ayağa 1
- aḍaḳşu zarf KarahanlıAyak ayağa, yan yana, peşi sıra
ayakkabıcı 1
- etükçi isim KarahanlıAyakkabıcı, çizmeci
ayakla basmak 1
- irkle- fiil UygurAyakla basmak, çiğnemek
ayaklandırmak 1
- aġıntur- fiil OrhonDevirtmek, döndürmek; ayaklandırmak
ayakta durmak 1
- aḍaḳ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ayakta durmak
ayak altına almak 1
- asra isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ayak altına almak, çiğnemek
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ayak” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aşuḳ isim Karahanlıaşık kemiği topuk ayaklarınızı iki topuğunuza dek yıkayın…
- biregü zamir Karahanlıbiri birisi ya da sizden biri ayak yolundan gelirse birine kız müjdelendiğinde dün birini öldürdün bu birkaç şey birinde toplanırsa biri çağrılınca …
- borçı isim Karahanlı…oğazının kulu ayyaş şarap içme beyi ayyaş olursa ülke nasıl ayakta kalır ayyaş kişiyi arkadaş edinme boş ayyaş ya da eli sıkı olursa…
- egri sıfat OrhonUygurKarahanlıeğri çarpık üç ayaklı düz durur dört olursa biri eğri olur orada ne eğrilik ne de tümsek görürsün…
- ḫilaf isim Karahanlı…karşı gelerek bana verdiğiniz söze karşı geldiniz elleri ve ayakları çaprazlama…
- ḫıyanet isim Karahanlı… hain olanı sevmez gözlerin hainliğini bilir hıyanet nereye ayak basarsa fayda kaçar beyler hain gönüllü olursa onların hainliklerini hep görürsün…
- çadişkodi isim Uygur…ürütme hep ile açıklanır sönmeyi dört köşeli önermeyle dört ayakla ele almak gerekir bu söze dört köşeli önerme denir…
- çaḳr isim Uygur2. anlam: buda’nın ayak tabanındaki tekerlek işareti maitreya buda’nın tekerlek işaretiyle süslü ayağına eğilip tekerlek svastika nandyāvarta işaretleriyle sü…
- çim isim Karahanlıçimen çimli toprak bilgeler çimenli höyük gibidir nereye ayak basarlarsa su çıkar…
- çıġ isim UygurKarahanlı… ayağı çince 尺 karşılığı parmak ile birlikte anılır on altı ayak beş parmak yüksekliğinde biner ayak boylu satışta hile sayılırken terazisini ölçeğ…
- bekü- fiil Karahanlı…amlaşıp sağlam pekişmiş sözle sağlam kazıklanmış dağlar bir ayak sağlam bastıktan sonra…
- emit- fiil UygurKarahanlıeğilmek yana yatmak bir yana meyletmek üç ayaklı her şey yana yatmaz düz olan eğilirse duramaz düşer o ise yere meyletti hevesine uydu ne kadar iste…
- eŋit- fiil UygurKarahanlı…erini kavuşturup bedenini eğerek brahmāvatī hatuna eğilerek ayaklarına eğilip secde etmeye layıktırlar…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.