Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 82 madde
kır 2
kırmak 1
- bert- fiil OrhonUygurKarahanlıİncitmek, kırmak
kırılmak 2
kırık bağlamda 1
- anmani özel ad UygurKırık bağlamda, arhatların adlarının sayıldığı yerde geçen ad
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “kır” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- a ünlem OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …k yüzü göstergesi a a dipnot ya da okuma farkı işareti veya kırık satırın parçasıdır…
- abam bağlaç Uygur… ya şayet bir gün -sar koşuluyla birlikte şayet bir ayağını kırarsa…
- aḍıġ isim UygurKarahanlı…uz geçitte çarpışmış ayının karnı yarılmış domuzun azı dişi kırılmış…
- afiakir Uygurkırık bir satırda geçen okunuşu ve anlamı belirsiz söz…
- aġız isim UygurKarahanlıağız ağızlarıyla söylerler ağız ağrısı hastalığı kırmızı ağzı kan gibi ağızlarından alev çıkar…
- aḳa Uygurtek tanıklı kırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim…
- aḳıza Orhonkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim boz ok başını akıtarak akın ederek’ anlamı düşünülebilir…
- alġaçḳa Orhonkırık bağlamda geçen anlamı belirlenemeyen biçim şu…
- analı Uygurkırık bağlamda geçen tek tanık anası ile’ ana -lı anlamı düşünülebilir…
- anapana Uygurkırık bağlamda geçen tek tanık budist soluk sayma dalışı ānāpāna olabilir…
- anḳıttırtıŋız Uygurkırık maniheist metinde geçen anlamı kesinleşmeyen fiil biçimi…
- anlanmaḳıġ Uygurkırık satırda geçen anlamı kesinleşmeyen söz…
- ançınan Uygurkırık satırda geçen anlamı belirlenemeyen söz…
- apar özel ad Orhon…eren halklar arasında sayılan bir halk çin tibet apar purum kırgız…
- aprap Uygurkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen biçim…
- arḳa isim OrhonUygurKarahanlıarka sırt uzun saçını arkasına atıp karlukların arkasını kırıp vurdu arkalarına attılar…
- artuḳ sıfat OrhonUygurKarahanlı4. anlam: sayılarda fazlası üstü kırk yedi kez sefer etmiş otuz iki yaşımda…
- asravaġ Uygurkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen günah adı asravaġ denen kötü günah…
- asravrkı Uygurkırık bağlamda geçen anlamı kesinleşmeyen söz bu on iki türlü işini işleyen olup…
- azıg isim Uygurazı dişi hayvan dişi domuzunun azı dişi kırılmış…
- baġa isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: köktürk ve kırgız yazıtlarında unvan parçası buyla baga tarkan kutlug baga tarkan…
- bat zarf OrhonUygurKarahanlı…ez kibirli yiğit atını sıçratıp orduyu çabuk sürerse kılıcı kırılır parçalanır hiçbir hızlı zarar veremez…
- biçge isim Uygurbıçak kesici alet kılıcı bıçağı parça parça kırılır…
- boynaġu sıfat Karahanlı…mdiniz her zorba kibirli kişinin gönlüne zorbaların boynunu kıran…
- buḳaġu isim UygurKarahanlı…larından prangalarından kurtulsunlar bağları prangaları hep kırar zincirlere vurulmuşlar bağı bukağısı prangası…
- buyla isim Orhonköktürk ve kırgız yazıtlarında bir unvan buyla baga tarkan buyla kutlug yargan…
- buzuḳ sıfat Karahanlıbozuk yıkık kırığı onarır bozuğu düzeltir…
- cüft isim Karahanlıeş karı ya da koca kadın kocasının kırgınlığından korkarsa size eşlerinizden oğullar verdi kocası hakkında seninle tartışır orada onlar için tertemi…
- ebmedöki Orhonanlamı kesinleşmeyen söz küli çor yazıtı kırık bağlam ışbara bilge küli çor’un olmayan bir yanı yoktu…
- eger bağlaç Karahanlı…ersinler dileseydik gözlerini silerdik eğer gitmezsen gönlü kırılır kibirli kişi ben soyluyum’ derse…
- ek özel ad OrhonUygur2. anlam: tt’de kırık bağlamda anlamı kesinleşmeyen kullanım…
- emrilmis Uyguranlamı kesinleşmeyen söz u ıı kırık bağlam koruyucu tanrı sıfatları arasında…
- emtertiŋiz Uyguranlamı kesinleşmeyen fiil biçimi tt kırık bağlam bütün saygıları size…
- erġuvan isim Karahanlıerguvan çiçeği erguvan rengi yüzüm tıpkı erguvan gibi kırmızıydı…
- erintilig Uyguranlamı kesinleşmeyen söz shor kırık bağlam çince 謙苦 yakınında acılı törelerde…
- ermelıġ Orhon…ilir küli çor yazıtı karluk ların yegren ermelig in sırtını kırarak vurdu…
- ersegünte Orhonanlamı kesinleşmeyen söz şine usu kırık bağlam evimi yula gölünde kondurdum…
- eter Orhonanlamı kesinleşmeyen söz bilge kağan yazıtı kırık bağlam yukarıda göğün davulu gürler gibi ses vermek anlamı beklenir…
- ey’inçip Uyguranlamı kesinleşmeyen söz shor kırık bağlam koru tut…
- gül isim Karahanlıgül yumuşaklık bir bahçe gibidir cömertlik kırmızı güldür…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.