Tanım
- Temizlenmek, arınmak: “bu er ölmeginçe arımaz kiri” bu adamın kiri ölünceye dek arınmaz; “arıġsız arır yumaḳın” kirli yıkanmakla temizlenir; “alḳu ayıġ yavız ajunları artuġraġ arıyu kėtip” bütün kötü varoluşları iyice arınıp gidip. Tanıklar: UKBAH
- Açılmak, dağılmak (sis, toz): “tuman toz arıdı, açıldı taŋuḳ” sis toz dağıldı, (göğün) yüzü açıldı. Tanıklar: KB
- “arımaġı bolur” arınması olur: “örtüklerniŋ arımaġı bolur” örtülerin arınması olur. Tanıklar: U
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arı- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arıdı 15 (Abh, KB, Sek, KuT) · arıḍı 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (10) →Abh Abhidharma (Shogaito)
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 63–65 | amdı bu şastr-ta | arıdı | yoḳ erür bu mün ḳadaġ-lar anın bar şlok-ta söz-lemiş-i比論无過 離繁文 bu şastr mü … |
| Abh.Sho. 1453 | … maġay erti tarġarġalı niz-vanı-lar-ıġ若不断惑birök tarġarmasar niz-vanı-lar-ıġ | arıdı | ünmegey erti sansar-lıġ kök tidig-tin. |
| Abh.Sho. 1967–1968 | yene bar yaradmış lasdr | arıdı | asıġ-sız tusu -suz如相鵶齒論等ḳaltı kakadanta-parikş şasdr-ta ulatı-lar erür. |
| Abh.Sho. 1973 | inçip yaradmış-ında | arıdı | yoḳ erür asıġ-ı tusu-sı. |
| Abh.Sho. 2047–2048 | kim-ler bir nomuġ ödgür -meser bilmeser men | arıdı | söz-lemez men uyur köni-sinçe alḳġalı. |
| Abh.Sho. 2310–2313 | munda yindem yrlıḳayu tükedip sudur -nuŋ odġuraḳ tayaḳ ermez-in inçip | arıdı | söz-lememiş ol abidarim-nıŋ ulatı vinay-nıŋ tayaḳ bolmaḳ üzeki adırt-ın 以此 … |
| Abh.Sho. 2813–2816 | … öçmek-li yol-lıġ adḳanıp turmış-ı erser inçip öçmek-li yol-lı kėrtü-ler-te | arıdı | ėyin üklimez隨増者 azu-ça yme ėyin üklimek erser. |
| Abh.Sho. 3051–3053 | … -niŋ yoḳ niz-vanı tarġarġuluḳ al-ı aldaġ birök üküş-inçe bölser adırtlasar | arıdı | umaz tarġarġalı alḳu niz-vanı-larıġ ḳayu tıldaġ -ın tėptėser. |
| Abh.Sho. 3533–3539 | … yörüg(-i) bolur yėg tėp 疏主云estiramati baḫşı söz-ler nedegin ıya taya ödte | arıdı | saḳınmatın bögünmetin mundaġ tėp söz-leyür siz-ler ḳaltı ol bir bilip öçme … |
| Abh.Sho. 4116–4117 | olar söz-leyür ėdigsiz-ler tek erür ol ad üz-e | arıdı | yoḳ erür çınkėrtü töz-i ḳaltı pudgale teg üçün anın bilmiş kergek munı üz- … |
Aynı gövdeden maddeler
“arı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).