arı- fiil

31 geçiş 11 biçim 9 eser Abh KB U AH Man TT Sek KuT Anlam haritasında göster

Tanım

Temizlenmek, arınmak: “bu er ölmeginçe arımaz kiri” bu adamın kiri ölünceye dek arınmaz; “arıġsız arır yumaḳın” kirli yıkanmakla temizlenir; “alḳu ayıġ yavız ajunları artuġraġ arıyu kėtip” bütün kötü varoluşları iyice arınıp gidip. Tanıklar: U KB AH
Açılmak, dağılmak (sis, toz): “tuman toz arıdı, açıldı taŋuḳ” sis toz dağıldı, (göğün) yüzü açıldı. Tanıklar: KB
“arımaġı bolur” arınması olur: “örtüklerniŋ arımaġı bolur” örtülerin arınması olur. Tanıklar: U

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): arı- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (11):

arıdı 15 arımaz 3 arır 3 arımaġı 2 arıyurça 2 arımadı 1 arımış 1 arıyu 1 arızun 1 arıġay 1 arıḍı 1

U II, T. III M. 207.-11–13	… esidser .. yüz miŋ k(a)lp--lerte yıḳmıs ḫasġanmıs ḫılınçlıġ örtük-leri-niŋ	arımaġ-ı	bolur
U II, T. III M. 207.-8–9	alḳu örtük tıtıġ-ları-nıŋ	arımaġ-ı	bolur ..
U II, T. III M. 207 b.-24–28	… anı üze ol tŋri urı-sı-nıŋ yėti kün-te alḳu ayıġ yavız azun-lar-ı artuġraġ	arıyu	kėtip öz-i yas-ı usun bolur..
U II, T. II, Y., 48-52–53	kşanti ḳılıp ḳılınçım	arımadı	alḫınmadın ḳalır erser adiştit üze tuta teginür-mn ..

“arı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).