Tanım
- Boş, serbest, özgür: “boş azad kişi barça eḍgü ḳulı” özgür, hür kişi iyiliğin kuludur; “üç ḳata oḳısar alḳu boş bolur” üç kez okursa hepsinden kurtulur; “tili boş kişi” dili gevşek (boşboğaz) kişi. Tanıklar: SekKBAH
- (Suçtan) kurtulmuş, bağışlanmış; “boşunu ötün-” bağışlanma dilemek: “tsuida yazuḳda boş bolayın” günahtan, suçtan kurtulayım; “yazuḳda boşunu ötünürbiz” suçumuzdan bağışlanmayı dileriz. Tanıklar: HuastU
- “boşuġ” izin, müsaade: “teŋri teŋrisi burkantın boşug yarlıḳap” Tanrılar Tanrısı Buda’dan izin alıp; “boşuġ birgü” izin vermeli. Tanıklar: MaitKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boş — yalın hâliyle 126 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boşuġ 6 (KB, ShoR) · boşug 1 (Mait)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (7) →U Uigurica I-IV
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. III M. 225-2 | tsui-da yazuḳda | boş | bolayın tijit kşanti bozlun …. |
| U II, T. II, Y., 48-47–51 | tsui-da yazuḳ-da | boş | bolalım |
| U II, T. II Y 42.-1–4 | … . . . . . . ḫıltım erser emt[i] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . -in | boş | bolayın |
| U II, T. II Y 42.-18 | bursoŋ ḳuvraġ-ġa kşanti ötünür--mn irinçüde | boş | bolayın |
| U II, T. II Y 42.-19–27 | … ükel . . [ḳı]ltım erser anı barça alġunı nı ökünür-mn bilinür-mn yazuḳumta | boş | bolayın |
| U II, T. II Y 42.-29–36 | … uçuz ḳıltım erser emti alġu yazuġumuz bilinür-mn ökünür-mn tsuida yazuḳda | boş | bolayın |
| U II, T. II Y 42.-66–70 | yürünü | boşunu | kşanti ḳolu teginür-mn |
Aynı gövdeden maddeler
“boş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).