İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

ḳıl- fiil

1.983 geçiş 161 biçim 20 eser KuTKBAbhMaitUShoRTTSek

Tanım

Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḳıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ḳıldı 278 (KuT, KB, DK, Abh) · kıldı 55 (EÇS, KB) · ḳılḍı 2 (KB) · qıldı 1 (ShoR)
  • ḳılur 278 (KuT, KB, AH, Abh) · kılur 10 (Mait, EÇS)
  • ḳılsa 194 (KB, KuT, AH, DLT) · kılsa 3 (EÇS, KB)
  • ḳıldılar 93 (KuT, DK, KB) · ḳılḍılar 1 (KuT)
  • ḳılıp 73 (KB, Abh, ShoR, U) · kılıp 9 (Mait, Man, EÇS) · qılıp 8 (ShoR)
  • ḳılmış 70 (Abh, KB, TT, KuT) · kılmış 33 (Mait, EÇS, BK) · qılmış 2 (ShoR)
  • ḳılurlar 64 (KuT, Mait, Sek, DLT) · kılurlar 3 (Mait, EÇS)
  • ḳılmaḳ 56 (KuT, Abh, KB, Mait) · kılmak 22 (EÇS, Mait) · kılmaḳ 5 (Mait) · ḳılmak 1 (KB)
  • ḳılu 35 (Abh, KB, KİP, KuT) · kılu 11 (Mait, BK) · qılu 1 (ShoR)
  • ḳılıŋlar 28 (KuT, ShoR) · kılıŋlar 3 (Mait, KuT)
  • ḳılayın 23 (KB, KuT, Mait, KP) · kılayın 1 (Mait)
  • ḳıldıŋ 23 (KB, KuT, DLT) · kıldıŋ 1 (KB)
  • ḳılġay 23 (KuT, KB, KP) · qılġay 1 (ShoR)
  • ḳılġan 22 (KuT, KB, AH) · kılġan 1 (KuT) · ḳılgan 1 (KuT)
  • ḳılġalı 21 (Abh, Sek, KB, Tövbe) · kılġalı 1 (Mait) · qılġalı 1 (ShoR)
  • ḳıltım 18 (U, KT, Tövbe, ŞU) · kıltım 6 (BK)
  • ḳılġuluḳ 17 (Abh, KuT) · qılġuluq 1 (ShoR)
  • ḳılmışın 12 (KB, Mait, KİP, KP) · kılmışın 1 (Mait) · qılmışın 1 (ShoR)
  • ḳılmasa 10 (KB, KuT) · kılmasa 1 (KB)
  • ḳılmaḳı 9 (Abh, KİP, KuT, KB) · kılmaḳı 3 (Mait) · kılmakı 1 (Mait)
  • ḳıltımız 7 (Tövbe, Huast, Sek) · kıltımız 5 (Mait)
  • ḳılsar 6 (Abh, Mait) · kılsar 6 (Mait) · qılsar 1 (ShoR)
  • ḳıltı 5 (U, Mait, KİP, ShoR) · kıltı 5 (Mait, BK)
  • ḳıldaçı 5 (KB, Abh, ShoR) · qıldaçı 1 (ShoR)
  • ḳılmadım 5 (KuT, KB, ŞU) · kılmadım 3 (EÇS, BK)
  • ḳıltaçı 4 (ShoR, U, Sek) · kıltaçı 1 (Mait)
  • kıltılar 3 (Mait) · ḳıltılar 1 (TT)
  • ḳılmadın 3 (KB) · kılmadın 1 (Mait)
  • ḳılmasar 2 (TT, ShoR) · kılmasar 1 (Mait)
  • kıltaçılar 2 (Mait) · qıltaçılar 1 (ShoR)
  • ḳılzun 2 (U, Abh) · kılzun 1 (Man)
  • kılmışka 1 (Mait) · ḳılmışḳa 1 (Abh)
  • kılzunlar 1 (Mait) · ḳılzunlar 1 (U)

Çekimli biçimler (161):

ḳıldı 278 ḳılur 278 ḳılsa 194 ḳıldılar 93 ḳılıp 73 ḳıldımız 71 ḳılmış 70 ḳılurlar 64 ḳılġıl 58 ḳılmaḳ 56 kıldı 55 ḳılıġlı 37 ḳılu 35 kılmış 33 ḳılmaz 33 ḳılıŋlar 28 ḳılıġlılar 27 ḳılmadı 24 ḳılayın 23 ḳıldım 23 ḳıldıŋ 23 ḳılġay 23 kılmak 22 ḳılġan 22 ḳılġalı 21 ḳılsalar 19 ḳıltım 18 ḳılmazlar 17 ḳılġuluḳ 17 ḳılmaġıl 16 ḳıldıŋız 14 ḳılmışın 12 ḳılġanlar 12 kılu 11 ḳılmasa 10 kılur 10 kılıp 9 ḳılmaḳı 9 qılıp 8 ḳılmaġay 7 ḳıltımız 7 ḳılsamiz 6 ḳılsar 6 ḳılsun 6 kıltım 6 kılsar 6 ḳılġuḳa 6 ḫıltım 5 kılmaḳ 5 ḳıltı 5 ḳıldaçı 5 ḳıltıŋız 5 kıltımız 5 kıltı 5 ḳılmadım 5 ḳılmadımız 5 ḳıltaçı 4 ḳılmadılar 4 ḳılmadıŋız 4 ḳılmaḳḳa 4 ḳılġanḳa 3 kılmadım 3 ḫılılmıs 3 kıltılar 3 kılurlar 3 ḳılmadın 3 kılmaḳı 3 kılıŋlar 3 ḳılmaġaylar 3 ḳılmışı 3 kılsa 3 ḳılmaḳnı 3 ḳılmaḳın 3 ḫılıp 2 ḳılmadıŋ 2 ḳılsam 2 ḳılmasar 2 ḳılmatımız 2 ḳılsaŋ 2 ḳıldaçılar 2 ḳılmaḳdın 2 qılmış 2 kıltaçılar 2 ḫıltaçı 2 ḳılmaḳta 2 ḳılmaḳıġ 2 ḳılzun 2 ḫılu 2 ḳılmaġuluḳ 2 ḫılġuluġ 2 ḳılḍı 2 ḳılıġlını 1 ḳılmaġlılar 1 ḫılmaġı 1 ḫılmıs 1 ḳılmaġınça 1 kılmakı 1 ḳılmaḳda 1 ḫıltı 1 kılmışka 1 kılmışın 1 ḳılmaḳtın 1 ḳılmaḳu 1 kılmasa 1 ḫılġuġa 1 kılmasar 1 kılzun 1 ḳılayin 1 ḳılmışta 1 kılzunlar 1 kılġalı 1 ḳılmışıġ 1 ḳılmışıŋ 1 ḳılmışḳa 1 kılġan 1 ḳılduḳuŋ 1 kıltaçı 1 kılır 1 kılmazun 1 qıldaçı 1 … ve 41 biçim daha

U Uigurica I-IV

54 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T II Y 10-22–23 … çükin ne alın ne çevişin bu çmbudvip yėr suvda yorıyur tınlġlarḳa asġ tusu ḳılur nom nomlayur
U II, T. II Y. 52,1-6–8 uluġ türlüg . . . . . [svayam]bar yaŋı kün ḳılıp mn kent . . . . [ü] [öz]-üm ök beglig taplaġai-mn
U II, T. II Y. 52,1-15–19 … . . [-tın] kelmiş arḳış yalavaç-larıġ oḳıp üç ai-ta kin svayambar yaŋı kün ḳılḳuluḳ savlarıġ barça olar-ḳa tözü tükedi sözledi
U II, T. II Y. 52,1- III 21-21–22 … batra ḳatun öŋre ajuntaḳı [yvlaḳ] saḳınç tıltaġınta muntaġ osuġluġ ögretig ḳıltı
U II, T. II Y. 52,2 - 25 … kinçe öpke köŋül-in büdiyü ėlgin adaḳın arçuni tongaġ ölürgülüg erig barıġ ḳılıp kimavant taġ ḳısılınta kirip bardı
U II, T. III M. 207 a II.-38–42 … i bolup . . toḳa teglüg yme bolḳai tėp . . tŋri-ler ėligi-y-a aŋa mn neteg ḫılayın erki
U II, T. III M. 238-10 … is-a viçai atlġ darnı alḳu ayıġ yavız yol-larıġ artuġraġ uz-oġıḳu-ġa sarıt ḫılġu-ġa .. saḳınḳu-ġa .. pısrunḳun-ġa .. ökü-ke .. tapınḳu-ġa .. tutḳu-ġa .. bosḳu …
U II, T. III M. 207.-67–73 … u darnı-nı [!] körkitdeçi .. aŋayu bitidteçi tutdaçı . . oḳıdaçı . . sarıt ḫıltaçı tapındaçı .. bosḳundaçı .. esidteçi bar erser .. ol orun-taḳı alḳu tınlġ-- …
U II, T. III M. 207.-98–103 tŋriler ėligi-y-a ol tınlġ-ıġ inçip alḳu ançulayu kelmis-ler üze viyakrit ḫılılmıs erip . . üzeliksiz köni tüz tuimaġ burḫan ḫutın-tın yanmaġ-sız evrilmek-si …
U II, T. III M. 185.-19–21 adı kötrülmis-a bu darnı-nıŋ inçke yanın osuġ-ı birle .. ḫılġuluġ çöke yaŋın kiŋürü-sinçe nomlayu yrlıġazun
U II, T. III M. 185.-25–26 bu darnı-nıŋ bir kün-lüg ḫılġuluġ çöke yaŋ--ın siz-lerke nomlayın ..
U II, T. III M. 207.-35–48 kim ḫayu ayıġ ḫılınç--ıġ ḫıltaçı tınlġ-lar ölser .. ol tınlġ -lar üçün bu darnı-nı [!] yürüŋ ġaitsı-ġa bir …
U II, T. III M. 207.-74–81 törtkil mantal yme ḫılıp .. tüsrük ḫu-a çeçek-ler--ig tize orıp .. öŋi öŋi küsi tütsük-lerig tütüsü …
U II, T. III M. 207 b.-39 inçe ḫıltı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . alḳu ançulayu kelmis-ler-niŋ usnir-l …
U II, T. III M. 225.-24-5 sp alkıs T. III M. 225. üze asıġ ḳılḳalı utaçı-lar-ḳa .. yükünür--mn alḳu vıtyadarı-lar-ḳa yükünürmn ezrua tŋri-ke …
U II, T. III M. 225.-59-4 ḳasḳuḳ toġıyur-. . . . . . . narayanı-nıŋ ḫılmıs arvıs-ın keser-mn ..
U II, T. III M. 225.-26-5 matukari-nıŋ siti ḳıltaçı . . . . . pütmis asıġ-lıġ-nıŋ ḳılm[ıs] . . . . keser-mn
U II, T. III M. 225.-27-3 biraŋgi . . . -niŋ ḳılmış arvıs-ın keser-mn
U II, T. III, M. 182-9–27 … ġ ögli köŋül-lüg-ler .. olar ḳamaġu mėni alḳu tınlġ--larıġ yme .. közetmek ḳılzun-lar ..
U II, T. III, M. 225.-39.-5 adın-lar-nıŋ suu-sin çerik- -in tıtmaḳ serkürmek ḳılur-mn ..
T. III M. 225-2 … körüm öritdim erser .. bu on krmaptlarıġ sıp bozup on ayıġ ḳılınçıġ tükel ḳıltım erser .. emti anı barça alḳu ökünü bilinü kşanti ḳılu-u teginür-mn
U II, T. II, Y., 48-11–19 taḳı yme mn ütret ilki ilki ajunta ne yme bu ajun-ta et’özin ḳılu yançtım erser .. tilin sözleyü yançtım erser .. köŋülin saḳınu yançtım ers …
U II, T. II, Y., 48-11–19 … ik tutdum erser . . ayaġ-ḳa çiltekke tekimlig tınlġ-larıġ ayaġsız tod uçuz ḳıltım erser .. emti ḳılmıs ḳuvratmıs alḳu ayıġ ḳılınç-larımın ökünü bilinü kşant …
U II, T. II, Y., 48-21–38 … ian-ta [?prvan-ta] arıġ toruġ yėrlerde sevig amraḳ köŋülin ovutsuz biligin ḳılmaġuluḳ [st. ḳır-] ḳılınç-larıġ ḳıltım-m erser .. vrḫar saŋram sanlıġ ed tvar-ıġ a …
U II, T. II, Y., 48-21–38 … ser amraḳınta adırtm .. erser tözün yavaş edgü köŋülüg tınlġ-larıġ küŋ ḳul ḳılıp uçuz yinik tutup emgedip irintürdüm erser .. azu ėlig törüg bulġadım erser …
U II, T. II, Y., 48-21–38 … uġ tınlġ-lar-ġa trs yaŋluḳ saḳınç saḳıntım erser ulusuġ balıḳıġ ėki yartım ḳıltım erser balıġ-tın balıḳ-ḳa ulus-tın ulus-ḳa ėltin ėlke tiŋçi paḫuaiçı bolup …
U II, T. II, Y., 48-39 edgü ḫılmadım yavız ḳıltım
U II, T. II, Y., 48-39 edgü ḫılmadım yavız ḳıltım
U II, T. II, Y., 48-40 emti mn ütret ḳılmış ayıġ ḳılınç-larımın bükünki bu-u ḳutluġ künte ökünür-mn
U II, T. II, Y., 48-72 sadu sadu edgü ėki sadu bir edgü . . . . . . . ınçḳa ada ḳıltım . . . . . . . . .
U II, T. II Y 42.-1–4 … r . . . . . . . . . . . . . . . . erser bu toġuz t . . . . . . . . . . . . ḫıltım erser emt[i] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . -in boş bolayın
U II, T. II Y 42.-19–27 taġı yme mn . [ḳ]utluġ on . . [t]ürlüg krmbut . . . [t]sui ayıġ ḳılınç ḳıltım erser .. inç . . . . . . lti yinin ölüm [ö]lürdim erser atnaġu tavarın .. …
U II, T. II Y 42.-29–36 taġı yme ḫutluġ ilkisiz dabaru ilki ilki azunlarda ne bu azunda et’özin ḫılu yançılım tilin sözleyü yançdım köŋülin saḳınu yançdım erser az evke biligs …
U II, T. II Y 42.-29–36 … çuz yinik tutdum erser ayaġḳa çilteke tekimlg tınlıġlaraġ ayaġsız tot uçuz ḳıltım erser emti alġu yazuġumuz bilinür-mn ökünür-mn tsuida yazuḳda boş bolayın
U II, T. II Y 42.-38–57 … ram-ta linta pryanta arıġ yėr-lerte sevig köŋülin ootsuz (ovutsuz) biligin ḳılmaḳu ḳılınçlar ḫıltım erser vrḫar sanlaġ saŋig tavaran yėdim yuŋaldım erser .. …
U II, T. II Y 42.-38–57 … ım (bulġatım) amraġġınta atırdım erser tözün yavaş edgü kişi-lerig küŋ ḫul ḫıltım uçuz yinik tuttum emgettim irintürtüm erser az (azu) ėlig törüg bulġadın e …
U II, T. II Y 42.-38–57 … trs yrrılġ (yrlıġ) yaŋıluḳ saġınç saġıntım erser ulusuġ balıḳıġ ėki yartam ḫılu turḳurtum erser balıġtın balıḳḳa ėltin ėlke tegürgüçi yorıtım erser bu mun …
U II, T. II Y 42.-38–57 … bu munçulayu üküş türlüg tınlıġlaraġ inçsiretmek tsui irinçü ay[ı]ġ ḫılınç ḫıltım erser emti alḳunı ökünür-mn bilinür-mn yazuġumın körünür-mn
U II, T. II Y 42.-58 edgü ḫılmatım yavız ḳıltım
U II, T. II Y 42.-58 bilip ḳılmatım erinç

Aynı gövdeden maddeler

“kıl” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).