İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

arı- fiil

31 geçiş 11 biçim 9 eser AbhKBUAHManTTSekKuT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Temizlenmek, arınmak: “bu er ölmeginçe arımaz kiri” bu adamın kiri ölünceye dek arınmaz; “arıġsız arır yumaḳın” kirli yıkanmakla temizlenir; “alḳu ayıġ yavız ajunları artuġraġ arıyu kėtip” bütün kötü varoluşları iyice arınıp gidip. Tanıklar: UKBAH
  2. Açılmak, dağılmak (sis, toz): “tuman toz arıdı, açıldı taŋuḳ” sis toz dağıldı, (göğün) yüzü açıldı. Tanıklar: KB
  3. “arımaġı bolur” arınması olur: “örtüklerniŋ arımaġı bolur” örtülerin arınması olur. Tanıklar: U

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): arı- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • arıdı 15 (Abh, KB, Sek, KuT) · arıḍı 1 (ShoR)

Çekimli biçimler (11):

TT TT I-X

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T III D 2601-4 yüz yüzegütin berü kirtgünçin . yükünmiş sayu arızun .
T III D 2607.-119–120 san -sartın . arımış köŋül-lüg ḳutluġ-lar [.] ayı trkkie tuyunup [.] ayıġ -ların bastılar.

Aynı gövdeden maddeler

“arı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).