Mait sözlüğü · madde
boş sıfat
Tanım
- Boş, serbest, özgür: “boş azad kişi barça eḍgü ḳulı” özgür, hür kişi iyiliğin kuludur; “üç ḳata oḳısar alḳu boş bolur” üç kez okursa hepsinden kurtulur; “tili boş kişi” dili gevşek (boşboğaz) kişi. Tanıklar: SekKBAH
- (Suçtan) kurtulmuş, bağışlanmış; “boşunu ötün-” bağışlanma dilemek: “tsuida yazuḳda boş bolayın” günahtan, suçtan kurtulayım; “yazuḳda boşunu ötünürbiz” suçumuzdan bağışlanmayı dileriz. Tanıklar: HuastU
- “boşuġ” izin, müsaade: “teŋri teŋrisi burkantın boşug yarlıḳap” Tanrılar Tanrısı Buda’dan izin alıp; “boşuġ birgü” izin vermeli. Tanıklar: MaitKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boş — yalın hâliyle 126 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boşuġ 6 (KB, ShoR) · boşug 1 (Mait)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (5) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.019.14–25 | … urı şortapan kutın bulup ul(ug) aġar ayamaḳın teŋri teŋrisi burk(an-) -tın | boşug | yarlıḳap kerti igil et-öz--in baḳşısı badarıḳa ol sav--larag ögrünçü ėştür … |
| Mai.Tek.073.04–05 | ol tıltaġın biz tıtsılarıg | boş | ıdmış üçün anta ölüp kamaġın tamuda tugdumuz.. |
| Mai.Tek.073.16–20 | … çaḳ yėdiŋizler.. amtı yazuḳumuznı bilinür-biz uḳunur-biz kop tsuyda yauḳta | boşunu | ötü--nü-biz kşanti bolzun.. |
| Mai.Tek.074.40–43 | kop irin--çüde | boş | bolalım kşanti bolzun ötrü toyınlar tamuluglarıg körüp tükel bilge maytrı … |
| Mai.Tek.078.25–28 | … k teginür-biz amtı teŋrim münümüzni yazuḳumuz--nı bilinür-biz kop irinçüde | boş | bolalım kşanti bolzun.. amarı inçe tėp tėyür.. |
Aynı gövdeden maddeler
“boş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).