bėr- fiil

1.249 geçiş 165 biçim 22 eser KB KuT Abh Mait BK KT DLT ShoR Anlam haritasında göster

Tanım

Vermek: “ıraḳ erser yablaḳ aġı berür, yaġuḳ erser edgü aġı berür” uzakta isen kötü armağan, yakında isen iyi armağan verir; “teŋri ėl berigme teŋri” ülke veren Tanrı; “teŋri küç birtük üçün” Tanrı güç verdiği için; “isig özin satag yulug bėrip” canını fidye olarak verip; “barça poşı bėriŋ” hepsi sadaka verin; “bayat birge şeksiz saŋa küç” Tanrı sana elbette güç verecek; “kiçiglerke birgü aş içgü yigü” küçüklere yiyecek içecek vermeli; “ḳalı alp atım erse birgül kümüş” adım yiğit ise gümüş ver. Tanıklar: KT3 BK2 KP Mait KB3
(Adlarla) “yanut bėr-/bir-” cevap vermek; “kikinç bėr-” cevap vermek; “yari bėr-” yardım etmek; “destur bėr-” izin vermek; “arḳa bėr-” sırt çevirmek (kaçmak); “köŋül bėr-” gönül vermek: “yanut birdi ögdülmiş” Ögdülmiş cevap verdi; “kikinç bėrü sözlemiş ol” cevap vererek söylemiştir; “tiren arḳa birme yaġıḳa” düşmana sırt çevirme; “öz asġı tiler dostḳa birme köŋül” kendi çıkarını gözeten dosta gönül verme. Tanıklar: Abh KB3
(Yardımcı fiil, -u/-ü ile) bir işi başkası için yapmak, lütfetmek: “ayu birdi yol” yolu söyleyiverdi; “kşanti bêrü yarlıḳaŋ” bağışlayıverin; “nomlayu bireyin” öğretivereyim; “tüketi bėrü umadımız” tümüyle veremedik; “birü tur” vermeyi sürdür. Tanıklar: Huast KB2

KB ve öteki eserlerdeki “bir-” yazımı (birdi, birür, birge …) da bu maddede toplandı; yazılışlar metinde olduğu gibi korunur.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): bėr- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (165):

birdi 226 birse 60 bėrür 59 bėrdi 50 birsü 49 bėrdimiz 49 bėrü 48 birür 48 birge 34 bėrürmiz 26 bėrgil 26 bėrmiş 21 bėrmek 18 birgü 18 bėrürler 18 birme 16 bėrse 15 bėrip 15 bermiş 14 birdim 14 birgil 13 birdiŋ 12 bėrser 12 bėrgey 12 bėrti 11 berür 11 birmez 11 bėrgen 11 birip 11 bėrtim 11 bertim 11 bėriŋ 10 bėrgelir 10 birmese 9 bėriŋler 9 birmiş 8 bireyin 7 birmegü 6 bėrmez 6 birmişin 6 birü 6 bėrzün 6 birgey 6 birigli 6 bertimiz 5 bėrdiler 5 bėrdim 5 bėrigli 5 bėrigliler 5 bėrseler 5 birürler 5 birmegil 4 bėrdiŋ 4 birgüke 4 bergen 4 bėreyin 3 bertük 3 bėrgeymiz 3 bėrgeli 3 bėrmeki 3 bėrmekiniŋ 3 bėrmedi 3 bėrmişniŋ 3 birdiler 3 birmedi 3 birmedim 3 birtük 2 bireyi 2 bėrmedimiz 2 birmişindin 2 bėrgülük 2 bėrgüçilerke 2 bėrmekke 2 bėrmeklig 2 birmegen 2 bėrmezler 2 birgeler 2 bėrgenler 2 birsüni 2 bėriglilerke 2 berigme 2 bėrdiŋiz 2 birmegeymü 2 bireyn 2 bêrip 2 bêrser 2 bėrdeçi 2 birmediŋ 2 bėrgenge 1 bėreŋ 1 birmişiŋe 1 birgeli 1 birseler 1 berdimiz 1 bėrgenke 1 birdüki 1 bėrgenlerde 1 bėrgenlerdin 1 bėrgetiler 1 bėrgetimiz 1 birmedimü 1 bėrgeyler 1 birtiŋiz 1 birtrür 1 bėrginçeke 1 birgeyler 1 bėrgüçi 1 bėrgüçiler 1 birtükgerü 1 birtükkerü 1 birdükinde 1 bėriglilerde 1 bėriglilerdin 1 birmegey 1 berürler 1 birürmn 1 bérelim 1 bérgü 1 bėrmedim 1 bérip 1 … ve 45 biçim daha

KİP 52	ol bodisvt sizlerke ḳorḳunçsuz buşı	bėrgey
KİP 152–153	… lar ayayu aġırlayu tapınu udunu atayu tutmış kergek alḳuḳa ḳorḳunçsuz buşı	bėrgüçi	tėtir
KİP 163–165	… ḳalın ḳuvraġḳa yarlıḳançuçı köŋül turġuruŋ bu busışın alıŋ asıġ tusu ḳılu	bėriŋ
KİP 166–167	tėp yarlıḳasar . . ötrü ḳuanşi im pusar ol buşı	bėrmiş	erdnilig küntegüg alıp ėki ülüş ḳıltı bir ülüşin erüş erdni burḳanḳa tutdı
KİP 199	mėniŋ yime ḳararıġımın yarutı	bėrzün
KİP 199	tsuyumta yazuḳumta boşuyu	bėrzün
KİP 207–208	bügülenür yarlıḳançuçı közin körüp umuġı ınaġı bolu	bėrür	..

“ber” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).