KuT sözlüğü · madde
çın sıfat
Tanım
- Gerçek, doğru; gerçek olan: “tüzülse tadu çın tiriglik bolur” (bu dört unsur) düzenlenirse gerçek hayat olur; “eger çın erse sizler” eğer doğru söyleyenlerdenseniz; “ilig aydı uḳtum bu söz barça çın” hükümdar dedi: anladım, bu sözün hepsi doğru; “kişi tip titir yorügi çın” insan denmesinin anlamı gerçektir. Tanıklar: KuTKB2
- Gerçeklik, hakikat; “çın kertü” ikilemesiyle: “abidarim şastrtaḳı çın kertü yörügler” Abhidharma şastrasındaki gerçek anlamlar; “ḳolulamışı çın kirtü ḳolulamaḳ tėtir” onun düşünmesi gerçek düşünme denir; “çının yalġanın keḍ ayıt tüp tözin” doğrusunu yalanını, kökünü esasını iyice sor; “çınınça” gerçekte, gerçeğe göre. Tanıklar: KİPAbh2ShoRKB
çının biçimi de burada.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): çın — yalın hâliyle 155 kez
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (28) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
28 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/27a1 | … lar mėnde burun nişanlar birle ol kim aydıŋız nelük öldürdüŋüz olarnı eger | çın | erse sizler |
| Ku. T. 26/39a3 | … ḳa bu ögür anlar birle kim niʿmet bėrdi taŋrı olar üze peyġamberlerdin keḍ | çın | sözlegliler hem şehidler eḍgülerdin körklüg bu ögür ḳoldaş |
| Ku. T. 28/5a3 | 106 aydı: eger bir belgü keldürdüŋ erse keldürgil anı eger erse sen | çın | könilerdin |
| Ku. T. 28/48a1 | … uḳluḳ bėrdimiz kim aysa sizler ḳopmaḳ küninde. biz erdimiz mundın ġafiller | çın | tutmaġlılar |
| Ku. T. 28/60a5 | … aḍındın ḳullar mu erür sizler teg ündeŋ olarnı icabet ḳılsunlar sizke eger | çın | erse sizler |
| Ku. T. 32/9a3 | … usun tėp anıŋ közi ḳaḍġurmasun tėp bilsün üçün bütünlükin taŋrınıŋ vaʿdesi | çın | turur ançası bar üküşleri bilmezler |
| Ku. T. 32/32b2 | … ürüŋ bir bitig taŋrı dergahındın ol könirek ol ikidin uḍu bėreyin aŋa eger | çın | erse sizler |
| Ku. T. 33/16a1 | … tünlükin ol emgetür erdi yalavaçnı uwtanur erdi sizdin taŋrı ḳodmas yıġmaz | çın | sözdin ḳaçan tilese siz olardın tonlardın tileŋ olardın hicab arḳasında ol … |
| Ku. T. 33/31a2 | 6 körer anlar kim bėrildiler bilig ol kim ıḍıldı saŋa seniŋ iḍiŋdin ol | çın | turur taḳı köndürür ögdülmiş ʿaziz yol tapa |
| Ku. T. 33/47a2–3 | 29 ayurlar: ḳaçan bu vaʿde eger | çın | erse sizler çın sözlegliler |
| Ku. T. 33/47a2–3 | 29 ayurlar: ḳaçan bu vaʿde eger çın erse sizler | çın | sözlegliler |
| Ku. T. 33/66a3 | 5 ey boḍun bütünlükin taŋrınıŋ vaʿdesi | çın | ol armasun sizni bu ajun tirigliki yime armasun sizlerni iḍidin yek |
| Ku. T. 33/76a2 | 31 ol kim yarlıġ ıḍtımız saŋa bitigdin ol köni ol | çın | tutuġlı anı kim anıŋ utrusında turur ol taŋrı öz ḳullarını bilgen körgen |
| Ku. T. 34/10b1–2 | 48 hem ayurlar: ḳaçan bu vaʿde eger | çın | erse sizler |
| Ku. T. 34/41b1 | 157 keldürüŋ bitigiŋiz eger | çın | erse sizler yaʿni rast sözlegüçi |
| Ku. T. 34/46b2 | 1 | çın | aydı taŋrı taḳı ḳurʾan uluġluḳı birle |
| Ku. T. 35/67a1 | 77 sergil taŋrınıŋ vaʿdesi | çın | turur ya körkitgey-miz saŋa ol kim amarını vaʿde ḳılur-miz olarḳa azu canı … |
| Ku. T. 36/18a3 | … eger tilese taŋrı mühr urur seniŋ köŋlüŋ üze belgüsüz ḳılur taŋrı batılnı | çın | ḳılur çınlıḳ / rastlıḳnı sözlerini ol bilgen köŋül--lerdekini |
| Ku. T. 36/48a2–3 | 28 ḳıldı anı | çın | söz baḳi yaʿni tüplüg öz oġlanları içre bolġay kim yanġalar |
| Ku. T. 36/83a3 | 36 keldürüŋ atalarımıznı eger | çın | erse sizler |
| Ku. T. 36/102a2 | … lgülüg ermedi olarnıŋ hüccetleri meger aydılar: keldürüŋ atalarımıznı eger | çın | erse sizler |
| Ku. T. 37/66b3 | … iŋ üze islamuŋıznı kendü taŋrı minnet ḳılur siziŋ üze köndürdi imanḳa eger | çın | erse sizler |
| Ku. T. 38/33a2 | … ar kemşür sizler olar birle dostluḳnı çın-oḳ tandılar aŋar kim keldi sizke | çın | -–lıḳdın çıḳarurlar yalavaçnı hem sizni anıŋ üçün [kim] tapsa sizler taŋrıḳ … |
| Ku. T. 38/42a3 | … oġlı ʿisa: ey beni israʾil oġlanları men taŋrınıŋ yalavaçı men siziŋ tapa | çın | tutuġlı anı kim meniŋ üskümde erdi musa kitabındın sewünç bėrigli yalavaç … |
| Ku. T. 38/44b2 | 9 ol ol turur kim ıḍtı yalavaçını köni yol birle | çın | din birle zahir ḳılmaḳ üçün ḳamuġ dinler üze neçeme unamasalar ortaḳ ḳatıġ … |
| Ku. T. 38/50a1 | … ıyur anlar üze ayetlerini arıtur anlarnı yime ögretür anlarḳa bitigni yime | çın | sözni neçe kim bolsalar munda burun yolsuzluḳ içre belgülüg |
| Ku. T. 38/52b2 | … sa siz sizler dostlar-miz taŋrıḳa boḍunda mundın arzu ḳılıŋlar ölümni eger | çın | erse sizler |
| Ku. T. 38/93b3 | 8 ey anlar kim taptılar yanıŋlar taŋrıḳa yanmaḳ | çın | bütün tevbe bolġay kim iḍiŋiz örtgey sizdin yawuzlarıŋıznı kigürgey sizni … |
Aynı gövdeden maddeler
“çın” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).