Tanım
- Değerli kumaş, ipek; hazine: “tabġaç bodun sabı süçig, aġısı yımşaḳ” Çin halkının sözü tatlı, ipeği yumuşak; “bir tümen aġı, altun kümüş” on bin (top) ipek, altın gümüş. Tanıklar: KT
- “aġı barım” mal mülk, hazine: “alḳu aġı barım” bütün malım mülküm; “aġlıḳtaḳı aġı barım” hazinedeki mal; “aġıbarımḳa tegip” hazineye ulaşıp. Tanıklar: KİPSekKP2Mait2U
- Armağan: “ıraḳ erser yablaḳ aġı bėrür” uzakta olursan kötü armağan verir. Tanıklar: KTBK
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aġı — yalın hâliyle 49 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aġı 48 (KB, KP, Mait, KT) · agı 1 (Man)
- agıg 1 (Man) · aġıġ 1 (U)
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (31) →KB Kutadgu Bilig
31 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 307 | bu törtte biri ot birisi yaġı / üçünçi ig ol kör tiriglik | aġı | |
| KB 902 | ḳayu neŋ uçuz bolsa yirde yatur / | aġı | çuz aġır boldı törde yatur |
| KB 1034 | sözin kesti açtı | aġı | ḳaznaḳı / üledi üküş neŋ çıġaylar ḫaḳı |
| KB 1426 | aġı | çuz töşenür özüŋ oġlaġu / ḳara yir töşengü turur ay bügü | |
| KB 1564 | bu ay toldınıŋ ḳıldı oġlı yoġı / çıġayḳa üledi kümüş hem | aġı | |
| KB 1719 | iligke yışıġ boldı köŋli bütüp / | aġı | ḳaznaḳı birdi eḍgü tutup |
| KB 1926 | hazine urunsa kümüş hem | aġı | / yaġı boynı yençse kiterse çoġı |
| KB 2742 | aġı | ḳaznaḳı tutsa altun kümüş / ol er başḳa iltse bu aymış yumuş | |
| KB 2799 | kerek elgi berk saḳ kereksiz aḳı / saçılmasa ötrü | aġı | ḳaznaḳı |
| KB 2822 | aŋar birse bolġay | aġı | ḳaznaḳı / ınansa yaraġay küḍezse haḳḳı |
| KB 2834 | boḍun başlar erke bolur miŋ yaġı / yaġı bolsa kimke yaḍıġlıġ | aġı | |
| KB 2916 | yaşıl kök sarıġ al | aġı | ton keḍip / aşaġu kötürse yaraşur yorıp |
| KB 3181 | negü tir eşitgil ay aslı | aġı | / ḳara köŋlin awlar begi yarlıġı |
| KB 3416 | kimiŋ erdemi bolsa aşlı | aġı | / yetiz il kişisi ol erke yaġı |
| KB 3589 | bu dünya yaġı ol et öz bir yaġı / bu iki yaġınıŋ yaḍıġlıġ | aġı | |
| KB 3637 | öz bir yaġı ol iḍi sarp yaġı / ḳamuġ yirde yaḍmış tuzaḳı | aġı | |
| KB 4224 | iki türlüg ol kör yime ol yaġı / yaġı bolsa erke yaḍıldı | aġı | |
| KB 4228 | asıġ yas üçün bolsa emdi yaġı / anar koḍ ol asġıŋ yaraş ay | aġı | |
| KB 4260 | ḳalı bolsa emdi saŋa bir yaġı / usal bolmaġıl sen anuḳ tut | aġı | |
| KB 4424 | tümen tü | aġılar | ajun taŋsuḳı / olarda bolur ay biliglig aḳı |
| KB 4426 | ḫıtay arḳısı kesse arḳış toġı / ḳayun kelgey erdi tümen tü | aġı | |
| KB 4661 | bıçış ḳıl küçüŋ yetse bıçġıl | aġı | / usa tiş teri bir kesilsü çoġı |
| KB 4768 | şekerde tatıġlıġ ḳavuḳ yür maŋa / çuz ol bu örüm ton | aġılar | teŋi |
| KB 4773 | aġı | çuz keḍim ton kişi keḍgüsi / et öz örtgü tap ḳıl ay er eḍgüsi | |
| KB 5273 | saŋa bolġa aḫir bayat aytıġı / bayat aytıġı ol yazuḳluġ | aġı | |
| KB 5322 | bu dünya yaġı ol bu nefsiŋ yaġı / bu iki yaġınıŋ yaḍıġlıġ | aġı | |
| KB 5367 | ajun tezginür ilde arḳış yorıp / | aġı | çuz tiyiŋ kiş alır sen tirip |
| KB 5368 | ḳasab tozi rumi ajun taŋsuḳı / saŋa kelse tolmaz | aġı | ḳaznaḳı |
| KB 5799 | aġı | keḍti ḫarir özür örtti öz / sini yaŋsaġuçı körüp ḳamdı köz | |
| KB 6523 | yana kelgil emdi yigitlik maŋa sen / ayada tutayın | aġı | çuz töşettim |
| KB 6536 | neçe ḳuşḳa awḳa awındım sewindim / uçar ḳuş teg arḳun | aġımda | kürettim |
Aynı gövdeden maddeler
“agı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).