Tanım
- Temizlenmek, arınmak: “bu er ölmeginçe arımaz kiri” bu adamın kiri ölünceye dek arınmaz; “arıġsız arır yumaḳın” kirli yıkanmakla temizlenir; “alḳu ayıġ yavız ajunları artuġraġ arıyu kėtip” bütün kötü varoluşları iyice arınıp gidip. Tanıklar: UKBAH
- Açılmak, dağılmak (sis, toz): “tuman toz arıdı, açıldı taŋuḳ” sis toz dağıldı, (göğün) yüzü açıldı. Tanıklar: KB
- “arımaġı bolur” arınması olur: “örtüklerniŋ arımaġı bolur” örtülerin arınması olur. Tanıklar: U
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arı- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- arıdı 15 (Abh, KB, Sek, KuT) · arıḍı 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (7) →KB Kutadgu Bilig
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 876 | toga isiz ol kör munıŋda biri / bu er ölmeginçe | arımaz | kiri |
| KB 2108 | arıġsıznı yalŋuḳ suwun yup | arır | / ḳalı artasa suw negün yup arır |
| KB 2108 | arıġsıznı yalŋuḳ suwun yup arır / ḳalı artasa suw negün yup | arır | |
| KB 5128 | köŋül til arıttıŋ | arıdı | özüŋ / mini ötlegil bir tusulsu sözüŋ |
| KB 5351 | kimiŋ boġzı egni bar erse arıġ / | arıdı | anıŋdın yazuḳı arıġ |
| KB 5951 | tuman toz | arıdı | açıldı taŋuḳ / tüzüldi süzüldi ḳamuġ bulġanuḳ |
| KB 5984 | igiŋ eḍgü bolġa esen bolġa sen / yazuḳuŋ | arıġay | muyan bulġa sen |
Aynı gövdeden maddeler
“arı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).