KB sözlüğü · madde
boş sıfat
Tanım
- Boş, serbest, özgür: “boş azad kişi barça eḍgü ḳulı” özgür, hür kişi iyiliğin kuludur; “üç ḳata oḳısar alḳu boş bolur” üç kez okursa hepsinden kurtulur; “tili boş kişi” dili gevşek (boşboğaz) kişi. Tanıklar: SekKBAH
- (Suçtan) kurtulmuş, bağışlanmış; “boşunu ötün-” bağışlanma dilemek: “tsuida yazuḳda boş bolayın” günahtan, suçtan kurtulayım; “yazuḳda boşunu ötünürbiz” suçumuzdan bağışlanmayı dileriz. Tanıklar: HuastU
- “boşuġ” izin, müsaade: “teŋri teŋrisi burkantın boşug yarlıḳap” Tanrılar Tanrısı Buda’dan izin alıp; “boşuġ birgü” izin vermeli. Tanıklar: MaitKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boş — yalın hâliyle 126 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boşuġ 6 (KB, ShoR) · boşug 1 (Mait)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →KB Kutadgu Bilig
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 2307 | boş | azad kişi barça eḍgü ḳulı / sen eḍgü ḳılu aç könilik yolı | |
| KB 2406 | boş | azad kişiler muŋar ḳul bolur / bu ḳul can yuluġlar sewinçin ḳolur | |
| KB 2408 | küler yüz isig söz ille neŋ tawar / | boş | azad kişiler bu üçke awar |
| KB 2495 | ya yat baz yalawaç keliş ya barış / | boşuġ | birgü açıġ olarḳa tegiş |
| KB 2987 | iki türlüg ol bu tapuġ ḳılġuçı / biri | boş | biri ḳul umınç tutġuçı |
| KB 2989 | boşuġ | kör bu tapnur özin ḳul ḳılıp / munıŋ emgekin yulġu tapġın bilip | |
| KB 2990 | boş | azad kişi barça eḍgü ḳulı / bularḳa aça birgü eḍgü yolı | |
| KB 2991 | boşuġ | ḳul bile tutsa bolmaz bu tüz / boşuġ boş teŋi tut ḳuluġ ḳulça üz | |
| KB 2991 | boşuġ ḳul bile tutsa bolmaz bu tüz / | boşuġ | boş teŋi tut ḳuluġ ḳulça üz |
| KB 2991 | boşuġ ḳul bile tutsa bolmaz bu tüz / boşuġ | boş | teŋi tut ḳuluġ ḳulça üz |
| KB 4556 | boşuġ | ḳul ḳılayın tise belgülüg / aḳı bol üle neŋ kötürdüŋ ülüg | |
| KB 6010 | sarıġı küçenmiş bolur ay bügü / özini | boş | utġu terengbin yigü |
Aynı gövdeden maddeler
“boş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).