İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ḳıl

477 geçiş 16 biçim 10 eser KBAHTTKuTUMaitSekDLT Anlam haritasında göster

Tanım

Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḳıl — yalın hâliyle 231 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ḳıl 192 (KB, AH, DK, TT) · kıl 39 (EÇS, Mait, DK)
  • ḳılḳı 170 (KB, AH) · ḳılkı 4 (KB)
  • ḳılġa 30 (KB, KuT, TT) · kılġa 1 (KB)
  • ḳılı 2 (U, Abh) · qılı 1 (ShoR)

Çekimli biçimler (14):

KB Kutadgu Bilig

443 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 30 sewüg sawçı birle ḳopurġıl mini / elig tuttaçı ḳıl könilik küni
KB 232 tiriglikni mün ḳıl asıġ eḍgülük / yarın bolġa eḍgü yigü keḍgülük
KB 360 ḳatıġlan yaŋılma könilik yolın / yigitlik yawa ḳılma asġın alın
KB 409 yana kür küwez erdi ḳılḳı köni / küniŋe kötürdi bu ḳılḳı anı
KB 587 iwe kirme işke sabır ḳıl serin / iwe ḳılmış işler ökünçi yarın
KB 805 ḳayu neŋ tüz erse ḳamuġı uz ol / ḳamuġ uz körü barsa ḳılḳı tüz ol
KB 947 tapuġ ḳılma ḳılsa sezaḳa tapın / seza beg bilir ol tapuġçı baḳın
KB 1241 maŋa erse emdi bu ḳaḍġu saḳınç / saḳınç ḳılma ḳılġıl sen emdi sewinç
KB 1325 kirişke körü sen çıḳış ḳıl neŋiŋ / sözüŋ sözlemegil meger öz teŋiŋ
KB 1437 uluġ yük boyunḳa yüdürdi ilig / usal bolma saḳlan ay ḳılḳı silig
KB 1508 isizke yaḳuma yıraḳ tur teze / yorı eḍgülük ḳıl yorıḳ yol tüze
KB 1730 erende ḳayu ol tükel irtegü / köni erse ḳılḳı anı er tigü
KB 1980 bayat birse fazlı ḳulıŋa ḳutun / bolur ḳılḳı eḍgü ḳılınçı bütün
KB 2082 atı beg bolur bolsa ḳılḳı ḳara / ḳarada bu ınġa bolur ḫalḳ ara
KB 2246 begi eḍgü bolsa anıŋ işçisi / bolur ḳılḳı eḍgü tegürmez yası
KB 2411 sen altun kümüşni ülegil neŋiŋ / yuluġ ḳılġa canın saw altun teŋiŋ
KB 2623 amul bolsa ötrü atanur tüzün / silig bolsa ḳılḳı sewitür özün
KB 2899 köni bol sen iş ḳıl ay ersig begim / könilikte taştın yoḳ ermiş yigim
KB 3239 cema‘at bile ḳıl fariza namaz / çıġaylar hacı ḳıl aḍına namaz
KB 3390 bu yaŋlıġ ‘iyaldın ḳaçar bar vefa / ḳılıḳı yawuz ol ḳılınçı cefa
KB 3672 bayat yarlıġın ḳıl özüŋ ḳulluḳı / uçup kir sarayḳa erejin salın
KB 3787 yawa ḳıldıŋ erse keçürmiş künüŋ / yawa ḳılma emdi keligli tünüŋ
KB 4054 negü eḍgü ḳolsa saŋa bu özüŋ / tapuġ ḳıl tapuġuŋ yarutġay yüzüŋ
KB 4230 ḳatıġlan yaġıŋnı yaḳın ḳıl yaraş / selamet tirilgil esen bolġa baş
KB 4323 ḳara ḳılkı barça bolur ḳap ḳara / ḳara ḳılma özni küḍezü tura
KB 4409 çıġay bolmayın bay bolayın tise / zina ḳılma hergiz ḳatıġlan usa
KB 4552 sözüŋ saḳnu sözle saḳınç kelmegey / yaya ḳılma öḍ kün ökünç bolmaġay
KB 4719 ölüm tuttı iltti bu samışlarıġ / sinimü ḳoḍur kör ay ḳılkı arıġ
KB 5083 boḍunda talu ol bu begler özi / özi teg talu tutġu ḳılḳı sözi
KB 5197 baġırsaḳ bolun barça boḍnuŋ üze / törü ḳıl uluġḳa kiçigke tüze
KB 5295 erej adnaġu ḳılġa saḳış saŋa / ülüg tegmesü ay uruġluġ ḳarı
KB 5404 sini alḳtaçı bu et öz tatġı ol / et öz ḳılḳı barça saŋa ḳatġı ol
KB 5522 kötürme bayutma isiz öktemig / aġu ḳılġa şeksiz saŋa ot emig
KB 5742 negü tir eşit ḳılḳı köŋli köni / saŋa ötledi kör unıtma munı
KB 5813 ḳamuġ eḍgülükke ilig boldı baş / bu eḍgüg ḳoḍup sen özüŋ ḳılma taş
KB 5946 boḍun ma muti‘ bolsa ḳılḳı köni / anın ötrü begler yarutur kini
KB 6090 saḳınç ḳısġa tutġıl tapuġ ḳıl uzun / iwerde amul bol buşarda tüzün
KB 6136 erejke awınma sewinme saḳın / bayat yada birle tapuġ ḳıl baḳın
KB 6287 yorıp keldi utru ayur ay ḳadaş / muyan birsü teŋri köŋül ḳılma baş
KB 6500 özüŋ ḳulluḳı ḳıl bayat birge küç / ḳayusın tilese tile ḳılma üç

Aynı gövdeden maddeler

“kıl” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).