İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

boş sıfat

Tanım

  1. Boş, serbest, özgür: “boş azad kişi barça eḍgü ḳulı” özgür, hür kişi iyiliğin kuludur; “üç ḳata oḳısar alḳu boş bolur” üç kez okursa hepsinden kurtulur; “tili boş kişi” dili gevşek (boşboğaz) kişi. Tanıklar: SekKBAH
  2. (Suçtan) kurtulmuş, bağışlanmış; “boşunu ötün-” bağışlanma dilemek: “tsuida yazuḳda boş bolayın” günahtan, suçtan kurtulayım; “yazuḳda boşunu ötünürbiz” suçumuzdan bağışlanmayı dileriz. Tanıklar: HuastU
  3. “boşuġ” izin, müsaade: “teŋri teŋrisi burkantın boşug yarlıḳap” Tanrılar Tanrısı Buda’dan izin alıp; “boşuġ birgü” izin vermeli. Tanıklar: MaitKB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): boş — yalın hâliyle 126 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • boşuġ 6 (KB, ShoR) · boşug 1 (Mait)

Çekimli biçimler (7):

AH Atebetü’l-Hakâyık

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 137–140 ḫirėdlıġmu bolur tili boş kişi telim başnı yidi bu söz til boşı öçüktürme erni tilin bil bu til başı …
AH 137–140 ḫirėdlıġmu bolur tili boş kişi telim başnı yidi bu söz til boşı öçüktürme erni tilin bil bu til başıḳtursa bütmez büter oḳ başı

Aynı gövdeden maddeler

“boş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).