Derlem sözlüğü · madde
boḍ isim
Tanım
- Boy, beden, gövde: “ḳaġıl teg köni boḍ egildi” ok gibi dimdik boy eğildi; “boḍum erdi oḳ teg” boyum ok gibiydi; “ayı boḍ uzun bolsa” boy pek uzun olursa; “ḳız bodı anıŋ tal” kızın boyu söğüt (gibi); “bod sın” boy bos, beden; “üç er bodınça édiz” üç adam boyu yüksekliğinde; “bodumın tutuşu ınanur men” kendimi (bütün varlığımla) tutarak inanırım. Tanıklar: ShoR2KB4DLT
- (Kuran çevirisinde) kendi, can (nefs): “kim küdezse öz boḍını yawuz ḳındın” kendini kötü azaptan koruyan. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): boḍ — yalın hâliyle 16 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- boḍ 11 (KB) · bod 5 (T, ShoR, KB)
- boḍı 7 (KB, AH) · bodı 3 (ShoR, DLT)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (35) →KB Kutadgu Bilig
23 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 371 | boḍum | erdi oḳ teg köŋül erdi ya / köŋül ḳılġu oḳ teg boḍum boldı ya | |
| KB 1099 | boḍum erdi oḳ teg egildi | boḍum | / tiriglik tükedi yetildi ölüm |
| KB 1849 | yüzi körki ḳılḳı ḳılınçı ne ol / yaşı ḳurı | bod | sın awınçı ne ol |
| KB 2087 | ḳalı mundaġ erse boḍ ortu kerek / | boḍı | ortu bolsa bolur eḍgürek |
| KB 2663 | yüzi körki körklüg kerek hem boḍı / yülüg bolsa | boḍ | sın kişide keḍi |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/15–17 | … bir öŋ tö[z] [-l]üg öŋ üs-tün altın bolmaq üz-e uġuş oḫşatıġ üz-e adrılıp | bod | sın birleki kök qalıq uġuş-ı öŋüg atamatın erte quruġ tép : |
| Sho.Rosia 7.2 /264 | ///] ür kêç | bodı | erti têmin kördüm :: |
| Sho.Rosia 8.3 /106–107 | témin ök 仏 ḳutıŋa ornaġ-lıġ 仏 | bodı({ | 艹+廾}) üz-eki süz-ök 信心 -ke tükel tegmiş bolup. |
| Sho.Rosia 8.3 /225–227 | 无量 teŋlençsiz et’öz-lüg erk (öŋ körk) | bod | sın belgü-leri üz-e oḫşaḍġuluḳ-suz onunç ḳaḍın adın-lar tegiŋülük tüş et’ö … |
| Sho.Rosia 8.3 /273–274 | ulaḍı yüz ygrmi yaş-lıġ 人 -lar üdin-te 十六 çıġ 五 tsun ḳamaġ 三 -er | bodın-ça | édiz miŋ ḳaḍa yüz kolḍi 小 化身 -lerig 化 :: |
T Tunyukuk Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarŞU Şine Usu Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU B 4 | bmd . anta k .... k1r1o/u . ygl ... | [b]odumg | ḳo/uo/u . -dım alġaçḳa? buyl[a?] (...) ebime ėkinti ay altı yaŋıḳa tüşdim … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 34/94b1 | 24 ol kim küdezse öz | boḍını | yawuz ḳındın ḳıyamet küninde aylur zalimlerḳa: tatıŋlar anı kim ḳazġanur e … |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 412 | Ardı seni ḳız | bodı | anıŋ tal / Yaylır anıŋ artuçı burnı taḳı ḳıwal |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 417–420 | uvut yitti yindip bulunmaz yıḍı halal yigli ḳanı körünmez | boḍı | halal kendü ḳayda bu kün ḳanı kim haramnı yiyürde haram tip yidi |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-1–4 | burḳan atl(ı)ġ baḳşı-ḳa bo bo arıġ nom-ıŋa bursaŋ ḳuvraġ erdini-ke | bodum-ın | tutuşu ınanur-m(ė)n |
Aynı gövdeden maddeler
“bod” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).