Derlem sözlüğü · madde
kişi
Tanım
Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): kişi — yalın hâliyle 992 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- kişike 140 (KB, Abh, KuT, Man) · kişikė 1 (IB)
Çekimli biçimler (26):
Bağlamlar
Bütün geçişler (1.348) →KB Kutadgu Bilig
1.043 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 34 | … İ’S-SELAM ÖGDİSİN AYUR / / sewüg sawçı ıḍtı baġırsaḳ iḍi / boḍunda talusı | kişide | keḍi |
| KB 1517 | sıġıt ḳoḍtı ay toldı yetrüp ögin / ḳumaru üledi | kişike | neŋin |
| KB 2452 | biligsiz | kişi | ol ḳuruġ sır beḍiz / biliglig kişi ornı kökte eḍiz |
| KB 3502 | kişidin ḳaçar sen ne ḳıldı | kişi | / kişike ḳatıl it kişiler işi |
| KB 4916 | iḍi yaḳşı aymış biliglig | kişi | / ajunuġ sınayu yetilmiş yaşı |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
55 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.05–09 | … ınç kılmış ogrınta silik ... / / / ... / / / - -ta tükel(l)ig alp bulġulug | kişi | et-özin bultum.. |
| Mai.Tek.043.16–18 | inçip tuġa teglük | kişi | osuglug bu tugmaḳ öl--mek ulug adadın ozġu kurtulġu buluŋ yıŋaḳ arıtı uḳma … |
| Mai.Tek.070.15–20 | ayagka tegimlig maytrı burkanıg körüp kim öŋre | kişi | et-özinte erken üç erdnig aḳlaġuçı sarsıg salıḳ tevlig kürlüg urunçaḳ yigü … |
| Mai.Tek.082.04–07 | kim kayu tınlıg | kişi | et-özinte erken yoḳ (kurug ir)t birt aşıp üstep üdsüz kolusuz tartıp isip … |
| Mai.Tek.101.24–34 | … taḳı yėme üd / - ... bügri ıḳ- ... kerti ... / - ... -ler belgürtir amtıḳı | kişiler | ... tigitin kerpiçin ... (ti)m(in ök) evler belgürtir ... |
Abh Abhidharma (Shogaito)
49 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 89–95 | … er üküş kalp-lar-ta öŋi üdrülmiş erti 言者 ḳayu söz-lemiş sav-lıġ yrlıġ-ında | kişi-ler | barça tuġurur-lar kėrdgünçüg. nedegin tėptėser. |
| Abh.Sho. 907–908 | erü erü taplamatı ev-tin barḳ -tın üŋüsin此人詣仏bu | kişi | tegip tŋri burḫan-ḳa tiledi ev-tin barḳ-tın üŋeli. |
| Abh.Sho. 1988–1989 | … ġ nomladaçı kişig tŋri burḫan yrlıḳamış üçün tayanıŋlar nom-ḳa tayanmaŋlar | kişi-ke | tėp. |
| Abh.Sho. 2024–2026 | azu-ça yme bar birer uġuş-luġ(-lar) | kişi-sin | tuda ülgülep bilip nomladaçı kişig tėmin ök kėrdgündeçi tegindeçi tėp bu y … |
| Abh.Sho. 2357–2358 | nom ulatı üçegü sudur -ta tudulmış üçün azu-ça yme inçip anda tıda tükedip | kişi -ke | tayanmaḳ-ıġ yme ök inçip ödlemiş erür. |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/17b1 | … ey erdimiz munda. ayġıl: eger bolsa erdiŋiz ėwleriŋiz içinde çıḳġatılar ol | kişiler | kim bitildi olar üze öldürmek yatġu yerleriŋe olar. sınamaḳ üçün taŋrı ol … |
| Ku. T. 30/48b1 | … rça: ḳopurmas taŋrı anı kim ölse. andaġ vaʿdeʾi anıŋ üze köni yoḳ kim üküş | kişiler | bilmesler |
| Ku. T. 31/58b3 | … ulaşu turġu uştmahlar aḳar astınıda arıḳlar cavidaneler anın içinde ol ol | kişiniŋ | yanutı turur kim arıdı |
| Ku. T. 33/46b2 | 28 Iḍmadımız sėni meger yıġġan barça | kişilerni | müjdeçi hem ḳorḳutġuçı ançası bar üküş kişiler bilmezler |
| Ku. T. 37/11b3 | 14 ol kişi erür belgülüg nişan [üze] iḍisindin ol | kişi | teg bezediler aŋar ʿameliniŋ yawuzı uḍtılar hevalarıŋa |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
26 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.1 /18–36 | … tükettükde birök olar emgek taginmiş üdte kent[ü] özleri : öz saqınçın ol | kişilerke | barıp tegip et’özlerin tüze swyyp sıqap : olarnı emgektin tartġalı qut qol … |
| Sho.Rosia 6.1.2.2/9–19 | … şi-lerig başlayu : qamaġ kişi-ler-niŋ başı baştıŋ[ı]/// //ġu | | | | qamaġ | kişi-ler-niŋ | iş-in küdükin yme | | | | inç[e]/// [üd]de söz-leyür mn |
| Sho.Rosia 6.2.2.1/20 | … ip yazuq-lar çaḫşpt-ıġ tép 有若住 bar antaġ yme boşġut 7) /// [yer]-te turmış | kişi-ler | 先巳 [öŋ] -tün erür erip arḫant bolu tükedmiş 遊於世ΟΟ l[okik]/// [apamuluġ] -q … |
| Sho.Rosia 6.2.2.4/28–31 | töz-in edgüsi erser teginür edgü [tüşin] /// [yértinçü-de]ki | kişi-ler | qılsar-lar ayıġ qılınçıġ : öl [-üp] /// [qılsar-lar edgü] qılınçıġ et’öz t … |
| Sho.Rosia 7.2 /213 | ınça ḳ(a)ltı a[ġır iglig | kişi | teg :: |
AH Atebetü’l-Hakâyık
23 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 23–24 | ol ol ḫalḳ talusı | kişi | ḳutluġı törütmişte yoḳ bil aŋa tuş teŋe |
| AH 85–88 | bahalıġ dinar ol biliglig | kişi | bu cahil biligsiz bahasız bişi biliglig biligsiz ḳaçan teŋ bolur biliglig … |
| AH 241–244 | … tirdi zėr sim haramdın üküş vėbal kötrü bardı özele söküş ülüş boldı malı | kişiler | ara baḫıl aldı anda ökünçtin ülüş |
| AH 329–332 | … lıġ aşıŋnı kişike yitür yaraġ bulsaŋ opraḳ yalıŋnı bütür küç emgek tegürme | kişike | ḳalı saŋa tegse emgek kişidin kötür |
| AH 405–408 | ḳanı ėmr-ü ma‘ruf ḳılur ėdgü er ḳanı kendü eḍgü | kişi | turġu yir yirer sen zamanaŋnı ḫalḳın ḳoḍup zamanaŋnı yirme kişisini yir |
Sek Sekiz Yükmek
21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.29 (Ib) | inçip --- yirde tŋride ’eŋ aġırı ögütmiş | kişi | --- titir |
| Jut.Sek.T-1.35 (Ia) | nomuġ törüg | kişi | iter kişi aġrlayur kişig |
| Jut.Sek.T-1.40 (IIc) | emgek emgenip edgü [ ] ḳılıp timin | kişi | et’özin bulurlar inçip |
| Jut.Sek.T-1.289–290 (IId) | tınlıġlar ölüg | kişi | üçün sın orun itgeli yratġalı saḳınç saḳınsar --- ḳanta |
| Jut.Sek.T-1.432 (Ib) | kntirlar asurilar talım ḳraḳuş ḫanları gantarviler maḫuruglar | kişiler |
TT TT I-X
17 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 2. -25 | al-lıġ çewiş-lig | kişi-ler | altayu turur . |
| T II Y 36.13. -33 | kişi | yaŋılsar iş bütmez . | |
| T II Y 36.3.-56 | kişi küçi ḳorasar [.] yad | kişi-ke | basıtur . |
| T II Y 36.1.-159 | aḳ ḳışıŋ az . | kişi | ara edgülüg yoluŋ alp . künikeki işiŋ tıdıġ-lıġ [.] kiçig oġlan 23. ⟦T II … |
| T II Y 36. 4.-215–216 | köl -iŋe ḳonmaz . | kişi | oġlı öge kelmez . kişiŋ bosuşluġ ḳadġuluġ turur . |
KT Kül Tigin Yazıtı
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 6 | (e)dgü : bilge : | kişig | : (e)dgü : (a)lp kişig : yor(ı)tm(a)z : (e)rm(i)ş : |
| KT G 6 | bir | kişi | : y(a)ŋ(ı)ls(a)r : uġ(u)şı : bod(u)nı : bişükine : t(e)gi : ḳııdm(a)z : (e … |
| KT G 7 | bil(i)g : bilm(e)z : | kişi | : ol s(a)b(ı)g : (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi: ölt(ü)g : |
| KT D 1 | kişi | : oglınta : üze : (e)çüm (a)pam : bum(ı)n ḳ(a)ġ(a)n : işt(e)mi ḳ(a)ġ(a)n : … | |
| KT K 4 | … (ı)n : (a)nta ö[yür (e)rm](i)ş : (e)dgü [bil]ge : kişig : (e)dgü : (a)lp : | kişig | : yo[r(ı)tm(a)z] : (e)rm(i)ş : |
U Uigurica I-IV
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II Y 10-6 | alḳu | kişike | amraḳ bolur |
| U II, T II Y 10-15–17 | birök taḳı bir | kişi | teg bir ḫuanşi ım pusar atın atayu teg bir ödün tapınu udunu atayu teginse … |
| U II, T II Y 10-15–17 | … u teg bir ödün tapınu udunu atayu teginser ol kişi . . edgü ḫılınçı öŋreki | kişi | edgü ḫılınç bir--le töz tėtir |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … p oḳ adıp adınaġu-nuŋ ėsig öz-lerinte adırtım erser .. irinç yrlġ yazuḳsuz | kişi-ler-niŋ | oġlın ḳızın bulġadım erser amraḳınta adırtm .. erser tözün yavaş edgü köŋü … |
| U II, T. II Y 42.-38–57 | … ġlın ḳızın bolulġatım (bulġatım) amraġġınta atırdım erser tözün yavaş edgü | kişi-lerig | küŋ ḫul ḫıltım uçuz yinik tuttum emgettim irintürtüm erser az (azu) ėlig t … |
Man Manichaica I-III
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 171-156–159 | ançurayu yme muŋar meŋzeti yme dintar | kişike | s(e)vük köŋül y(a)raşur |
| T II D 173 a1-304 | kişi | anı körser y(a)na yarsıyur | |
| T II D 173 a1-311–315 | … özke emgentükin iglemekin ölmekin kop yėrde açıg emgek körtükin yme irinç | kişi | oglı k(e)ntü körmiş ötekin emgekin atayurlar |
| T II D 173d-366 | … n töpöden adakn(a)ŋ tıraŋak uçıŋa TM 282 (Vorderseite) : U 35 / kaltı uz | kişi | uzlangu ed bulmasar uzl[ar] işin barça kodur |
| T II D 173b2-384–388 | yme m(e)şiha burhan kėrtgünyük buşi bėrigli özütin tilegli | kişilerig | k(e)ntünüŋ edgü öglisiŋe edgü ögli tėp atadı inçe tėp y(a)rl(ı)kadı |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 17–24 | … oḳıp yekler ergüsi otruġlarınta ölüm yėrke tėgürser . . anıŋ ara bir bilge | kişi | ḳuanşi im pusar atın atasar ol ḳamag tınlıġlar taluydaḳı tişi yeklerde oza … |
| KİP 29–33 | … örletgeli saḳınsar aŋar utru ḳuanşi im pusar atın ursar ol ḳamaġ yekler ol | kişi | tapa ḳıŋgırtı yavlaḳ közin körü umaġaylar anı taḳı ne tėmiş |
| KİP 77 | alḳu | kişike | amraḳ bolur .. |
| KİP 90–92 | birük taḳı bir | kişi | bir tek ḳuanşi im pusar atın atayu tek bir ödün tapınu udunu atayu tėginse … |
| KİP 90–92 | … u tek bir ödün tapınu udunu atayu tėginser ol kişi . . edgü ḳılınçı öŋreki | kişi | edgü ḳılınçı birle tüz tėtir |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 104 | Kişi | sözleşü yılḳı yıḍlaşu | |
| DLT I, 106 | Endik | kişi | tetilsün / İl törü yetilsün / Toḳlı böri yitilsün / Ḳaḍġu yeme sawılsun |
| DLT III, 137 | Kölüm ḳomı ḳopsa ḳah tamıġ iter / Körse anı bilge | kişi | sözke büter |
| DLT I, 43 | öç kek ḳamuġ | kişi-niŋ | yalŋuḳ üze alım bil / Eḍgülüküg uġança elgiŋ bile telim ḳıl |
| DLT I, 64 | Uluġ-luḳuġ bulsa sen eḍgü ḳılın / Bolġıl | kişi | begler ḳatınyah.şı ulan |
BK Bilge Kagan Yazıtı
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 5 | (a)nta (a)ń(ı)g | [k]işi | :(a)nça boşg[(u)rur] (e)rm(i)ş : |
| BK K 6 | bi[l(i)g] bilm(e)z : | kişi | : ol s(a)b(ı)g (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi: ölt(ü)g : |
| BK K 12 | … a)yin : kinl(i)g : (e)şg[(i)tis]in : özl(i)k (a)tin : (a)dg(ı)rin : ḳ(a)ra | k[işin] | kök : t(e)y(e)ŋin : türük(ü)me : bod(u)n(u)ma : ḳ(a)zg(a)nu: bert(i)m : ėt … |
| BK D 3 | kişi | : oġlınta : üze : (e)çüm (a)pam : bum(ı)n ḳ(a)g(a)n : (i)şt(e)mi ḳ(a)g(a)n … | |
| BK D 35 | üds(i)g : ötül(ü)g : | ki[şi] | ig(i)dm(i)ş : (a)l[p ḳ(a)g(a)nıŋa y](a)ŋ(ı)ltı : |
IB Irk Bitig
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 2 | utru (ė)ki y(a)l(ı)g | kişi | oglın sookuşmiş. kişi korkmiş. ‘korkma’tim(i)ş, ‘kut birg(ė)y m(ė)n’ timiş … |
| IB 2 | utru (ė)ki y(a)l(ı)g kişi oglın sookuşmiş. | kişi | korkmiş. ‘korkma’tim(i)ş, ‘kut birg(ė)y m(ė)n’ timiş. |
| IB 15 | … (a)n turdı, (a)sra toz turdı. kuş oglı uça aztı, kiyik oglı / yügürü aztı, | kişi | oglı yorıyu aztı. y(a)na t(ė)ŋri kutınta üçünç yılta / kop (ė)s(ė)n tük(ė) … |
| IB 53 | … t yorıdı, k(a)- / m(a)g üzė y(a)gdı. t(a)rıg bişdi, y(a)ş ot ündi, yılkıka | kişikė | / (ė)dgü boltı tėr. |
| IB 54 | üzė t(ė)ŋri (ė)şidti, (a)sra | kişi | bilti tėr. |
T Tunyukuk Yazıtı
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 3 | … )ki ül(ü)gi: (a)tl(ı)ġ (e)rti: bir ül(ü)gi: y(a)d(a)ġ (e)rti: y(ė)ti yüz : | kişig | : / ud(u)z(u)ġma : ul(u)ġı : ş(a)d (e)rti : (a)yġ(ı)l tidi : (a)y(ı)ġm(a)s … |
| T 11 | … ş : ḳ(a)ġ(a)ni: (a)lp (e)rm(i)ş : (a)yġuçısi: bilge (e)rm(i)ş / : ol (ė)ki | kişi | : b(a)r (e)rs(e)r : sini t(a)bġ(a)ç(ı)ġ : ölürt(e)çi : tir m(e)n : / öŋre … |
| T 32 | üç küür(e)g | ki[ş]i | k(e)lti: s(a)bi: bir: ḳ(a)ġ(a)ni sü t(a)şıḳdı: on oḳ süsi: / ḳ(a)lıs(ı)z : … |
| T 59 | … n ḳ(a)ġ(a)n : türük sir bod(u)n : y(ė)rinte bod y(ė)me : bod(u)n / y(ė)me: | kişi | y(ė)me: idi yoḳ (e)rt(e)çi (e)rti |
KÇ Küli Çor Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKP Kalyanamkara Papamkara
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarHuast Huastuanift
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 b.-41–46 | … açı bėş t(e)ŋri y(a)ruḳın evke barḳḳa [bad(ı)m(ı)z ers]er anıġ ḳılınçl(ı)ġ | [kişike] | y(a)vlaḳ tınl(ı)ġḳa tural(ı)ġ ḳa [bėrdimiz] erser .. tökdümüz saç[tı]m(ı)z … |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II-14 | … ni [. . . ] neçe bar suvı yme suġurġay erd[i . . . ] a[nç]ulayu [y]me ḳayu | ki[ş]i | burḫan b[ol . . . ] mn burḫan ḳutın bulup otun sıŋaḳı tınlġ-lar mėniŋ atım … |
Aynı gövdeden maddeler
“kişi” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).