Derlem sözlüğü · madde
yıl
Tanım
Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): yıl — yalın hâliyle 344 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- yılḳı 31 (KB, Huast, U, DLT) · yılkı 7 (EÇS, Mait) · yılqı 1 (ShoR)
- yılḳa 15 (ŞU, BK, O, Tes) · yılka 6 (Mait, Man, IB)
- yılıġ 2 (TT, Mait) · yılıg 1 (Mait)
Çekimli biçimler (22):
Bağlamlar
Bütün geçişler (173) →KB Kutadgu Bilig
74 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 84 | tümen | yılda | berü tul erdim tulas / bu tul tona suçlup örüŋ keḍtim as |
| KB 1214 | yıl | ay kün keçer teg tiriglik keçer / keçer kün keçürgey sini belgülüg | |
| KB 2435 | … EKİN AYUR / / yanut birdi ögdülmiş açtı tilin / ayur inç tirilsü ilig miŋ | yılın | |
| KB 3430 | irig sözlemegil kişike tilin / irig sözke aġrır köŋül kiç | yılın | |
| KB 4774 | boġuz bir toḍunsa iki kün barır / egin keḍse bir ton iki | yıl | ḳalır |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
32 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.25–28 | evde ünüp altı | yıl | tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin viçrazan örgün üze olurup tört … |
| Mai.Tek.040.05–07 | aġırlap kitumati kentke kir / / - ... üküş | yıl | ay erdnilig / / / -.. ayamaḳ aġırlamaḳ ünint(e) |
| Mai.Tek.082.13–19 | kara tag ... - / ulug et-özlüg yaŋalar koptın sıŋar kelip üküş | yıl | ay çarihuş--taḳı üzüm osuglug teperler yançar--lar ol emgekke ölüp ıḳile t … |
| Mai.Tek.103.08–13 | anta--da berü tujit teŋri yėrinteki yıl sanasar tükel tört mıŋ | yıl | ertdi ... yalaŋuḳ sanınça bükser elig yėti kolti altı yüz tümen yıl ertmiş … |
| 1b-11–12 | yalŋuḳlar sanı-nça bükser elig yėti kolti altı yüz tümen | yıl | ertmiş erür .. |
ŞU Şine Usu Yazıtı
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU K 3 | su[b] .... anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz üze yüz | yı[l | olurup] s(...) a/e orḳoon ügüz o/u |
| ŞU K 9 | ozmış tėgin ḳan bolmış ḳony | yılḳa | yondim ėkinti süŋüş [eŋ il]ki ay alt[ı] yaŋıḳa t[oḳıdım] / (...) |
| ŞU K 12 | yabġu atadı anta kėsre ḳaŋım ḳaġan uçdı ḳara bodun ḳıılınç s2 . küsgü | yıl[ḳa] | (...) [aş]dım |
| ŞU D 7 | tarduş tölis bodunḳa bėrtim ançıp bars | yılḳa | çıḳ tapa yondim ėkint[i] ay tört yėgirmike kemde / D 8: toḳıdım ol y[ılḳa? … |
| ŞU D 7 | … n anta yaratıtdım ançıp ol yıl küzin ilgerii yondim tataŋ ayıtdım tabışġan | yıl |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 27/37a2 | 26 aydı: taŋrı haram ḳılınmış erür olar üze ḳırḳ | yılnı | ḫire bolurlar yer içinde ökünmegil fasıḳ boḍunlar üze |
| Ku. T. 28/13b1–2 | 130 bütünlükin tuttumız firʿavn boḍnını tarlıḳ | yılları | birle eksütmek birle mivelerdin bolġay kim anlar pend alġaylar |
| Ku. T. 29/28a2 | … ol] küfr içinde ḳışar anıŋ birle anlar kim tandılar helal ḳılurlar anı bir | yıl | haram ḳılurlar anı bir yıl teŋeştürseler anıŋ sanını kim haram ḳıldı taŋrı … |
| Ku. T. 29/28a2 | … birle anlar kim tandılar helal ḳılurlar anı bir yıl haram ḳılurlar anı bir | yıl | teŋeştürseler anıŋ sanını kim haram ḳıldı taŋrı helal ḳılurlar anı kim [ha … |
| Ku. T. 32/18a2 | … aŋa bu iki ḳızımda birisini bu iki kim anıŋ üze terke kirse sen maŋa sekiz | yıl | eger tükel ḳılsaŋ on yıl seniŋ üsküŋde tilemez men kim düşvar ḳılmaḳımnı s … |
BK Bilge Kagan Yazıtı
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 4 | bir | yılḳa | : beş yolı : süŋ(ü)şd(ü)m(i)z : (e)n ilk : toġu b(a)lıḳda : süŋ(ü)şd(ü)m(i … |
| BK D 8 | (e)l(i)g | yıl] | iş(i)g küç(ü)g : berm(i)ş : elg(e)rü : kün : tuġs(ı)k(k)a : bükli [k](a)g( … |
| BK D 27 | ol | yılḳa | : turg(i)ş : t(a)pa : (a)ltun yış(ı)g : [(a)ş]a : (e)rt(i)ş : üg(ü)z(ü)g: … |
| BK G 9 | m(e)n : toḳ(u)z : y(ė)g(i)rmi : | yıl | : ş(a)d : / ol(u)rt(u)m : |
| BK G 9 | toḳuz [y(ė)g(i)r]mi : | yıl | : ḳ(a)g(a)n : ol(u)rt(u)m : |
Sek Sekiz Yükmek
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.62 (IIc) | teŋ teŋ ig aġrıġ ada tuda kelürür emgedür | yılın | ayın turḳaru |
| Jut.Sek.T-1.282 (Ia) | oġulanm künte kün edgü ay ayda edgü | yıl | yılta taḳı edgü |
| Jut.Sek.T-1.282 (Ia) | oġulanm künte kün edgü ay ayda edgü yıl | yılta | taḳı edgü |
| Jut.Sek.T-1.300 (Ib) | yılı | yılı ertüŋü edgü artuḳ yavaş bitig oḳıp iş işleser yitinç | |
| Jut.Sek.T-1.300 (Ib) | yılı | yılı | ertüŋü edgü artuḳ yavaş bitig oḳıp iş işleser yitinç |
IB Irk Bitig
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 15 | … ik oglı / yügürü aztı, kişi oglı yorıyu aztı. y(a)na t(ė)ŋri kutınta üçünç | yılta | / kop (ė)s(ė)n tük(ė)l körüşm(i)ş. kop ögir(ė)r s(ė)binür tir. |
| IB 21 | k(a)rı üpgük | yıl | y(a)rum(a)zk(a)n (ė)tdi. |
| IB 59 | yılka | t(ė)gmişig yıdıtm(a)yın, (a)yka t(ė)gmişig (a)rtatm(a)yın, / (ė)dgüsi bolz … | |
| IB 65 | b(a)rs | yıl | (ė)kinti (a)y bėş yig(i)rmikė t(a)ygünt(a)n m(a)nıs-t(a)nt(a)kı kiç(i)g di … |
Man Manichaica I-III
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 171-174–225 | … gü üdke koluka yme irülüg edgü künke yme aklatmış ayka yme yėgedmiş kutlug | yılka | yme ögütmiş arkatmış ç(e)r(i)g türk uluş argu t(a)las kögüz içinte yme yok … |
| T II D 173a2-425–427 | amtı y(a)rlagkançuçı kaŋamaz edgü kılın-çlıg elig(e)mez sans(a)z tümen | yıl | boltı |
| T II D 173a2-456 | … i burhan t(e)ŋri yėriŋerü bardukınta ken bėş yüz artukı eki otuzunç lagzın | yılka | ötükenteki nom ulugı tükel erdemlig y(a)rlagkançuçı bilge b(e)g t(e)ŋri m( … |
| T II D 173a2-456 | … çi bilgeler … … … t(e)ŋrikenim bökün[ki] … [kü]nke aklatmış ayka [kut]l[ug | yı]l | [ba]şıŋa … … TM 159 (Rückseite) : U 31 / [ögr]ünçün ig[si]z(i)[n] [a]das … |
U Uigurica I-IV
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207.-14–22 | ajun-lar sayu tamu-ta .. | yılḳı | ajun-ınta . . erklig ḫan-nıŋ yėrtinçü-sinte .. prit yėrtinçü--sinte .. asu … |
| U II, T. III, M. 182-29 | biz-ni yüz | yıl | tükel körkitzün--ler |
| U II, T. III, M. 225.-12.-5 | alḳu T. III M. 225. kiken-inte | yılḳı | ḳara kiken . . . [inte] ig kem sıḳıs taŋıs ada tuda . . . tolḳaḳ-lar -ınta … |
| U II, T. II, Y., 48-59–62 | … atmış ai-ḳa kösençig kün-ke ötrülmiş edgü öd-ke ḳutluġ ḳolu-ġa ḫutluġ ḳoin | yıl | üçünç ai üç otuz-ġa mn üç erdini-ke pk ḳatıġ süzük kirtgünç köŋülüg upasan … |
Tes Tes Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Tes Batı 4 | (a)ġ(ı)nt(u)rtı : uyġ(u)r ḳ(a)n(ı)m : tut(u)lm(ı)ş : kü ……….ıġu | yılḳa | |
| Tes Kuzey 2 | ...ol(u)rm(ı)ş : (a)n(ı)ŋ (ė)li : üç yüz : | yıl | : (ė)l tutm(ı)ş : (a)nç(ı)p : bod(u)nı... |
| Tes Kuzey 5 | … : b(a)zl(a)nm(ı)ş : uyġur : ḳ(a)ġ(a)n : ..oḳ : ol(u)rm(ı)ş : y(ė)tm(i)ş : | yıl | (e)rm(i)ş |
Huast Huastuanift
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 b.-47 | [ėki y(i)]g(i)rminç bir | yılḳa | elig kün arıġ dintar ça [vusanti olurs]uḳ törü bar [er]ti |
| T. M. 183-1–7 | yme ev barḳ tutduḳ üçün | [yılḳı] | ḳa bar(a)mḳa bulup .. azo mu[ŋu]muz ta[ḳımız] tegip .. yme [totunçsuz ovut … |
| T. II D. 178 V.-2–5 | … urup . baça[ġ] baç[ap t(e)ŋri-i] burḫanḳa bir biligi[n] köŋ[ül]ta baru bir | yılḳı | yazuḳu[muzn]ı-ı [boş]uyu-u ötünmek k(e)rgek erti-i . |
TT TT I-X
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.14-81–88 | … açıġın t///mekıŋ alp – edlig sanlıġ bolup yorımaḳıŋ /// [.] tegser sn yaŋı | yıl-nıŋ | ėki ygrminç ay-ıŋa . ançata timin iş ///////// birök bu sewinmk atlġ ırḳ k … |
| T II Y 36. 6.-125–126 | yinik edgü la-larıġ . tümen saw töküni simi-de boltı . | yıl | ai itilü elgiŋde kirdi. |
| T II Y 36.9.-177 | etüzüŋ emgekler tütüş keriş ḳotġıl [.] | yılıġ | yumşaḳ bolġıl . |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.10.R /3 | yılqı | yol -ındaqı soyılmaqlıġ yırtılmaqlıġ emgeklerke yuqmalım : | |
| Sho.Rosia 7.2 /247 | amırtġurur-lar yêr[tinçüdeki isinü | yılınu | tilemekig ] têp :: |
| Sho.Rosia 7.2 /357 | ///] toyın-lar isinü | yılınu | bışrunsar ögretinser :: |
O Ongin Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKP Kalyanamkara Papamkara
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarDLT DLT’deki Türkçe parçalar
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 104 | Kişi sözleşü | yılḳı | yıḍlaşu |
| DLT I, 285 | Yılḳı | yazın eḍlenür / Otlap anın etlenür / Begler semüz atlanur / Sewnüp ögür ıs … |
KT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 8–9 | … (a)ç : ātin : tut(u)p(a)n : t(a)bġ(a)ç : ḳ(a)ġ(a)nḳa : körm(i)ş : (e)l(i)g | yıl | : iş(i)g küç(ü)g : berm(i)ş : ėlg(e)rü : küün : tugs(ı)kda : bükli : ḳ(a)ġ … |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 191 | tamu prit | yılḳı | ajunta özi kirip emgeklerinte ozġurur |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-45–59 | sadu yme ḳutluġ kiŋ şipḳan-lıġ yont | yıl | sekiz-inç ay bir yaŋı aġır uluġ bosat baç[a]ġ kün üz-e : m(ė)n üç erdini-l … |
Aynı gövdeden maddeler
“yıl” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).