Tanım
Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): yaġı — yalın hâliyle 161 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- yaġıġ 17 (KB, DLT, BK, T) · yaġıg 2 (KT, T) · yagıg 1 (IB)
- yagısi 1 (BK) · yaġısi 1 (KT)
Çekimli biçimler (24):
Bağlamlar
Bütün geçişler (269) →KB Kutadgu Bilig
185 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 101 | bu yaŋlıġ topuġḳa itindi ajun / | yaġı | boynı egdi kötürdi özün |
| KB 2283 | yaġıda | kereksiz yüreksiz kişi / yüreksiz kişi ol tişiler işi | |
| KB 2371 | yaġıçı örüŋ ḳıġıl ersiglerig / | yaġıḳa | alın ḳıl kötürsü çerig |
| KB 3397 | yaġıdın tiriglik tatıġsız bolur / | yaġı | ḳayda erse yaraġsız bolur |
| KB 4232 | tapuġ öz ḳılın. ḳılma özke | yaġı | / yaġılıġ kişike ḳopar miŋ çoġı |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 28/12b2 | … aşnu bizke hem kelmişde kiḍin bizke. aydı: ya bolġay kim iḍiŋiz yoḳ ḳılġay | yaġıŋıznı | azu erkliglik bėrgey sizke yer içinde baḳġay neteg ḳılur sizler |
| Ku. T. 31/88b3 | 117 aydımız: ey adem her-ayine bu | yaġı | erür saŋa hem seniŋ cüftüŋe çıḳarmasun-a sizni uştmahdın emgegey sen |
| Ku. T. 32/10a2 | … dın erür yuḍruḳladı anı musa öldürdi anıŋ üze aydı: bu yek işindin erür ol | yaġı | ol yolsuz ḳılıġlı belgülüg |
| Ku. T. 33/67a1–3 | 6 bütünlükin yek sizke yaġı ol yime tutuŋlar anı | yaġı | anıŋ üçün oḳır kendü ögürini bolsunlar tėp tamuġ ėşlerindin |
| Ku. T. 38/33a2 | 1 ey anlar kim taptılar tutmaŋlar meniŋ yaġımnı yime siziŋ | yaġıŋıznı | dostlar kemşür sizler olar birle dostluḳnı çın-oḳ tandılar aŋar kim keldi … |
BK Bilge Kagan Yazıtı
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 1 | b(a)rur : (e)rkli : | y(a)ġı | boltı : |
| BK K 4 | t(e)ŋri : yėr bulg(a)kın : üçün : | y(a)ġı | boltı : |
| BK D 9 | y(a)ġı | : bol(u)p : ėt(i)nü : y(a)r(a)t(ı)nu : um(a)duḳ : y(a)na : iç(i)km(i)ş : | |
| BK D 12 | … y(a)ġı (e)rm(i)ş : yır(ı)ya : b(a)z ḳ(a)g(a)n : toḳuz : oġ(u)z : bod(u)n: | y(a)ġı | (e)rm(i)ş : kıı[rḳ(ı)z : ḳuurıḳ(a)n : ot(u)z t(a)t(a)r : kııt(a)ń : t(a)t( … |
| BK D 26 | (a)ltı ot(u)z : y(a)ş(ı)ma : çıḳ : bod(u)n : kıırḳ(ı)z : birle : | y(a)ġı | boltı : |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 41 | Alp | yaġıda | , alçaḳ çoġıda |
| DLT II, 74 | Erdi aşın taturġan / Yawlaḳ | yaġıġ | ḳaçurġan / Oġraḳ süsin ḳaytarġan / Bastı ölüm aḫtaru |
| DLT II, 5 | Tünle bile köçelim / Yamar suwın keçelim / Terŋük suwın içelim, / Yuwġa | yaġı | uwulsun |
| DLT I, 455 | … üktir üze yordım / Yıraḳ baḳıp ḳara kördim / Anı bilip taḳı bardım / Tükel | yaġı | tozı toġdı |
| DLT II, 29 | Kiçig bulup | yaġını | yirgü emes / Eḍgermeḍip ḳoḍsa anı ilni ḳunar |
KT Kül Tigin Yazıtı
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 2 | tört : bul(u)ŋ : ḳop : | y(a)ġı | (e)rm(i)ş : |
| KT D 10 | y(a)ġı | bol(u)p : it(i)nü : y(a)r(a)tunu : um(a)duḳ : y(a)na : iç(i)km(i)ş : / bun … | |
| KT D 14 | … ug : ş(a)d(ı)g : (a)nta : b(e)rm(i)ş : b(i)r(i)ye : t(a)bġ(a)ç : bod(u)n : | y(a)ġı | (e)rm(i)ş : yır(ı)ya : b(a)z ḳ(a)ġ(a)n : toḳuz oġ(u)z : bod(u)n : y(a)ġı ( … |
| KT D 14 | … ḳıırḳ(ı)z : ḳuurıḳ(a)n : ot(u)z t(a)t(a)r : ḳııt(a)ń : t(a)t(a)bı : ḳoop : | y(a)ġı | (e)rm(i)ş : |
| KT D 34 | (a)nta kisre : y(ė)r b(a)y(ı)rḳu[u] : ul(u)g irk(i)n : | y(a)ġı | boltı : |
T Tunyukuk Yazıtı
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 7 | … ı)şġ(a)n y(ė)yü: ol(u)rur (e)rt(i)m(i)z: bod(u)n / boġ(u)zi : toḳ (e)rti : | y(a)ġ(ı)m(ı)z | : t(e)gre : oçuḳ t(e)g (e)rti : biz : aş / <t>(e)g : (e)rt(i)m(i)z : (a)nç … |
| T 15 | … usın bunt(u)tu : yurtda : y(a)tu ḳ(a)lur (e)rti: t(a)bġ(a)ç ḳ(a)ġ(a)n : / | y(a)ġ(ı)m(ı)z | (e)rti: on oḳ ḳ(a)ġ(a)ni: y(a)ġ(ı)m(ı)z (e)rti: |
| T 15 | … r (e)rti: t(a)bġ(a)ç ḳ(a)ġ(a)n : / y(a)ġ(ı)m(ı)z (e)rti: on oḳ ḳ(a)ġ(a)ni: | y(a)ġ(ı)m(ı)z | (e)rti: |
| T 15 | (a)rt[uḳ] : [ḳıırḳ(ı)z]: küç[l(ü)g ḳ(a)ġ(a)n : | y(a)ġ(ı)m(ı)z] | boltı: ol üç / ḳ(a)ġ(a)n : ögl(e)ş(i)p : (a)ltun yış üze : ḳ(a)b(ı)ş(a)l(ı … |
| T 51 | (a)rḳuy ḳ(a)rġug : olġ(u)rtd(u)m oḳ : y(a)n(ı)ġma : | y(a)ġıġ | : k(e)lür[ü]r / (e)rt(i)m : ḳ(a)ġ(a)n(ı)m(i)n sü (ė)l(e)td(i)m(i)z : |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 41–47 | taḳı yime bu üç miŋ uluġ miŋ yėr suvda sansız tümen | yaġı | yavlaḳ ḳuvrap ol ḳalın yaġı yavlaḳ ara ḳalın satıġçılar yolayu ėrtgeli saḳ … |
| KİP 41–47 | … yime bu üç miŋ uluġ miŋ yėr suvda sansız tümen yaġı yavlaḳ ḳuvrap ol ḳalın | yaġı | yavlaḳ ara ḳalın satıġçılar yolayu ėrtgeli saḳınsar ḳorḳunçluġ busuşluġ ėr … |
| KİP 41–47 | … ıġ başlap yolçısı yėrçisi bolup ėrtiŋü üküş aġı barım aġır yükler birle ol | yaġılar | ara uduzup ėltgeli saḳınsar ėrtiŋü alp . . ėrür |
| KİP 53 | sizler ḳamuġun atamışḳa bu ḳalın | yaġı | yavlaḳta ozġay sizler |
| KİP 54–56 | … r ünin namo ḳuanşi im pusar tėp atamışta ol ḳamaġ satıġçılar ol ḳalın erüş | yaġı | yavlaḳta ozar |
ŞU Şine Usu Yazıtı
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU D 6 | yelme eri kelti | yaġı | [kelü]r tėdi yaġın başı yorıyu kelti sekizinç ay ėki yaŋıḳa çıġıltır / köl … |
| ŞU D 7 | içıḳdi sıŋarı b[odun] -[k]a kirti anta yana tüşdim ötüken irin ḳışladım | yaġıda | boşuna boşunıldım ėki oglıma yabġu şad at bėrtim |
| ŞU G 3 | ,.. [ta]gda körti | yaġı | ... il tėp ayu kelti bėş yėgirmıḳe (...) tayġan költe tėriltim / bitgüçi e … |
| ŞU G 6 | y[aġı] | bol- turup yėrin tapa bardı anı udu .... ugru? yagradḳan? sekizinç ay ben … |
TT TT I-X
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.13. -35–38 | … ḳılmış işiŋ yaġı-lıġ [.] söz -lemiş sawıŋ tüdüş-lüg [.] yek içkek egirür . | yaġı | yawlaḳ altayur [.] |
| T II Y 36. 5. -118 | … uluġ erk kelti . tört yıŋaḳ tüzülti . köŋülüŋçe . kidirti tebremiş küçlüg | yaġı | këtdi . öŋdürti tebremiş oot yalını öçti . |
| T II Y 36 .16. -210 | … n egsütme [.] adın kişi-ler-tin tıdıġ bar [.] saḳlanġıl . yad kişi-ler-tin | yaġı | bar . ıçanġıl . |
O Ongin Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarU Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 225-7.-1 | … z-lar ḫuvraġ-ın ögirün--türdeçi .. sekiz uluġ karḫ-larıġ artadtaçı .. alḳu | yaġı-larıġ | yanturdaçı .. ḳadır yavlaġ--larıġ bulḳanmıs köŋül-lüg-lerig alḳu yavız tül … |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … g özin üzüp kntü özümin igdilentim erser .. azu yme suu suulep yarıḳ kedip | yaġı | sançıp yti ḳılınçın bıçıp y-a ḳurup oḳ adıp adınaġu-nuŋ ėsig öz-lerinte ad … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.103.27–36 | … n üdler ertser ança ança edgülüg öz--leri teŋri meŋileri erter barır kaltı | yaġı | alkınmış yula teg taŋ başıntaḳı uyaḳur yulduzlar teg basa basa teŋri yėrin … |
| 1a-17–18 | ḳaltı | yaġı | alḳınmış yula teg taŋ başıntaḳı oyaḳur yultuzlr teg basa basa tŋri [y]ėri[ … |
AH Atebetü’l-Hakâyık
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 133–136 | sanıp sözlegen er sözi söz saġı üküş yaŋşaġan til unulmaz | yaġı | sözüŋ boşlaġ ıḍma yıġa tut tiliŋ yeter başḳa bir kün bu til boşlaġı |
| AH 429–432 | … lḳa munça suḳ ol bu özüŋ köŋülde ġamıŋ ol tiliŋde sözüŋ barur sen bu malıŋ | yaġıŋḳa | ḳalur uyaḍıp birürler sarınġu bözüŋ |
Abh Abhidharma (Shogaito)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1011–1014 | … z-e tanduru turur又如香花yene ḳaltı yıt-lıġ yıpar-lıġ ḫu-aġ şımladuḳ-ta künçit | yaġında | <ḫu-a-sın> neçe kėderü tükedser yme yıt-ı tan-ıanılayu oḳ ḳalmış teg. |
| Abh.Sho. 2787 | erür üçün niz-vanı-lar-nıŋ | yaġı-sı | ḳuruldurtaçı örletdeçi bolmaz ornanıp turġalı. |
KÇ Küli Çor Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 21–22 | … ra B(i)lge Küli Çor [...s]üke tusa bol[ayi]n tidi. Ülügi ança ermiş erinç: | Yaġıḳa | yalıŋus oplayu tegip, opulu kirip, özi ḳısġa kergek boltı. |
IB Irk Bitig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 34 | k(a)n sükė b(a)rmiş, | y(a)gıg | s(a)nçmiş. |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.156 (Ia) | bilser --- öŋ körk ulatı altı törlüg | yaġılarda | öŋi ḳurtulur |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.2.2.4/10–11 | atı | yaġı | oġul : ///kén tutmış-ın 金毗ΟΟ kimpili yek /// [ya]ŋaġ kim esürtüp {kim urlu … |
Aynı gövdeden maddeler
“yagı” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).