İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

üküş

422
geçiş
156,4
milyonda
766.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
20
eserde
17
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı52.545,8
Bilge Kagan Yazıtı62.433,1
Tunyukuk Yazıtı32.461,0
Irk Bitig1771,0
Huastuanift21.974,3
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra52.809,0
Sekiz Yükmek245.207,2
Kalyanamkara Papamkara23.159,6
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)311.431,5
Abhidharma (Shogaito)39981,6
Manichaica I-III83.885,4
Uigurica I-IV6950,6
TT I-X72.747,3
Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)12.881,8
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)111.080,0
Uygurca tövbe duası (Zieme)26.622,5
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası772.021,4
Kutadgu Bilig1762.392,4
DLT’deki Türkçe parçalar51.723,5
Atebetü’l-Hakâyık113.988,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,55
BK D 0,63
T —
IB D 0,00
Huast D 0,33
KİP D 0,55
Sek D 0,45
KP D 0,33
Mait D 0,79
Abh D 0,73
Man D 0,59
U D 0,49
TT D 0,57
AO —
ShoR D 0,68
Tövbe —
KuT D 0,89
KB D 0,90
DLT D 0,55
AH D 0,71

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: üküş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KT 5 geçiş  ↔  Man 8 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: üküş

KT 5 geçiş  ↔  TT 7 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: üküş

KT 5 geçiş  ↔  KİP 5 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: üküş

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
telim3511911,057,885,89324,3
rahmetlig283110,989,505,28354,8
ulaşu277010,818,275,18267,9
başladım253810,809,044,99285,6
yarlıḳaġan277710,798,135,18261,5
az2934510,276,075,31189,6
erüş162110,219,253,99190,9
atı2743410,015,645,09159,9
tınlġlar161109,946,863,97122,9
taŋrı349099,714,905,64166,8
türlüg204469,565,164,35105,3
asġı121189,516,343,4283,1
ögdi10339,497,923,1593,3
miŋ111569,285,823,2667,9
tŋrim9519,287,142,9872,9
söz165189,124,633,8472,4
sü8909,006,152,7953,2
er176978,964,283,9169,2
uḳuşluġ81198,925,752,7848,6
kör155968,924,333,6861,9
eşitgenler638,8510,642,4580,2
edgü102898,854,793,0547,5
bilig124728,784,343,2949,8
sözlese6278,777,472,4451,7
uḳuş71238,725,512,5940,2
yad6548,696,472,4242,7
törlüg6768,625,982,4138,4
erdem6888,595,772,4036,6
ėrtiŋü598,578,792,2354,5
emgek71838,574,932,5634,6
bėrgen5118,568,512,2351,7
azın5128,568,382,2350,6
artuḳ61008,565,582,4035,1
yörügi61008,565,582,4035,1
ḳıl71928,554,862,5533,9
munçulayu5328,506,962,2239,2
til61288,485,232,3832,1
ḳılınç61378,465,132,3831,3
bilgi5698,385,862,2031,1
ḳıldı72788,364,332,5128,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“üküş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (422) →
KB 542 üküş eḍgü sözler tilin sözledi / işiŋ itge men tip ḳatıġ ḳur bad …
Abh 1179 tegzinü tulınu aj-un-lar-ta tuġum-lar-ta tuġar ölür üçün üküş telim anın söz-lemiş ol tınlġ tėp.
AH 297–300 ayur sen keḍim ton şėrab aş kerek telim mal üküş ḳul ḳara-baş kerek ėgėr yıġdıŋ erse ‘umürluḳ tavar burun ba …
BK D 24 (a)z bod(u)n(u)g : ük(ü)ş kılt(ı)m : ıġ(a)r : (e)ll(i)gde : [ı]g(a)r ḳ(a)g(a)nl(ı)gda …
KuT T. 32/44b1 başladım taŋrı atı birle üküş rahmetlig ulaşu yarlıḳaġan
Abh 3928–3929 答 uḳıdġalır üçün munuŋ adḳaġ-ı-nıŋ üküş telim bolur-ın anın urmış ol lıġ tėgüçi savıġ.
KB 4332 üküş sözleme söz serin til küḍez / üküş sözlemiş söz suwı ḳaldı …
KB 4432 saŋa az üküş neŋ törü ḳılsalar / yanut ḳılġu ötrü sewinç bulsalar
Man II D 176-106–109 bu bilge biligig m(e)n sizlerke üküş körkün üküş yörügün tanukun sözleyü ayu bėrtim
Mait kara tag ... - / ulug et-özlüg yaŋalar koptın sıŋar kelip üküş yıl ay çarihuş--taḳı üzüm osuglug teperler yançar--lar ol e …