Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
3 Türkçe karşılık · 19 madde
âlem 4
âlemler 1
- ‘alemluġlar isim KarahanlıÂlemler, bütün yaratılmışlar
görünen âlem 1
- açuḳluḳ isim KarahanlıAçıkta olan, görünen âlem; gizlinin karşıtı
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “âlem” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abraḫ özel ad Uygurbudist evreninde biçim âleminin tanrı katlarından birinin adı abraḫ tanrılarının yurdunda doğdu çince karşılığı 無煩天…
- ajunlug isim UygurKarahanlı2. anlam: çokluk biçimiyle kuran çevirisinde âlemler dünya halkı âlemlerin rabbi seni insanlardan herkesten men etmedik mi…
- akaniştabavan özel ad Uygurbudist evreninde biçim âleminin en yüksek göğü akaniṣṭha yukarıda akanişta göğü aşağıda awiş cehennemi akanişta tanrı katında çince 究竟…
- alḳınçu isim Uygurson bitim biçim âleminin sonundaki tanrı katı en yüksek gök sonuna dek şüpheli gönlümüz sonuna dek kesilsin…
- amranmaḳ isim Uygur2. anlam: … ayrılmış olanlar duyum yüzünden arzu doğar altı katlı arzu âlemi tanrı yurdu…
- berekat isim Karahanlıarapça bereket bolluk ona bereket verdik âlemlerin rabbi bereket veren tanrı oraya bereket koydu…
- bölük isim Uygurbölüm kısım neden yalnızca âlemler bölümü’ diye söyleyip on iki bölüm öğreti on beşinci bölüm…
- erklig sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …imi rüzgârın hâkimi cehennem bekçisine cehennemin hayvanlar âleminin hükümdarı yama gökte olan erklig…
- eŋim UygurKarahanlıanlamı kesinleşmeyen terim hep üç katlı ya da üç âlemli sansara yine burada üç sansaradaki tutkular yüzünden dört türlü ayrılırlar…
- ḫan isim UygurKarahanlı…ra han’ın övgüsünü söyler tangut hanı cehennem ve hayvanlar âleminin hükümdarı yama bütün tutkuların kralı…
- böl- fiil Uygurbölmek ayırmak sınıflamak çoğunlukla ile âlemleri bölüp ayırt etme bölümü sonra bölerek ayırt ederek bitireceğiz insanların özlerini yetilerini ayır…
- evril- fiil UygurKarahanlı2. anlam: …ğuma dönüp durmak akıp dönerek doğmayı yaşlanmayı ölmeyi üç âlemde beş yaşam yolunda dönüp dolaşması sansaranın dönüşünü anlayıp buda mertebesinden…
- fermanlan- fiil Karahanlı…nde emrolunmak buyrulmak tanrı’ya ibadet etmekle emrolundum âlemlerin rabbine teslim olmakla emrolundum yalnız kendinden sorumlusun…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.