Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
13 Türkçe karşılık · 24 madde
öz 1
- griw isim Uyguröz, ruh
özel 1
- ḫas sıfat KarahanlıHas, özel, seçkin
özen 1
- bögüş isim UygurDikkat, özen; dikkatle düşünmek, özen göstermek
özgür 2
özenle 1
- edgüti zarf OrhonUygurİyice, güzelce, özenle; tam olarak
özürlü 1
- beçel sıfat UygurSakat, özürlü
özlemek 1
- arzula- fiil KarahanlıArzulamak, özlemek, istemek
özgürlük 1
- boşluḳ isim KarahanlıÖzgürlük, kurtuluş
özellikle 1
- aŋayu zarf UygurÖzellikle, ayrıca, özel olarak
özge kişi 1
- adın sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Başkası, özge kişi; karşıtı
özel olarak 1
- aŋayu zarf UygurÖzellikle, ayrıca, özel olarak
özen göstermek 2
sanskritçe hṛdaya öz 1
- ḫarday özel ad UygurSanskritçe hṛdaya ‘öz, çekirdek’; eser adının parçası
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “öz” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abidarmaḫarday özel ad Uygur…ma incelemesinin adı abidarmaḫarday adlı inceleme öğretinin özünü toplayan eser olarak anılır…
- abidarmakoş özel ad Uygurabhidharma öğretisini derleyip özetleyen vasubandhu incelemesinin adı uygurca çevirisi derlemdeki abh metnidir bu incelemenin adı neden abidarmakoş …
- ‘acėm isim Karahanlıarap olmayan halk özellikle farslar acem ve arap yani bütün insanlar…
- adalıġ sıfat Uygur…eli zararlı tehlikeli yerlerden kurtulmak için mal mülk acı özlüdür tehlikelidir…
- ‘arab isim Karahanlıarap araplar bedeviler bedevilerden özür dileyenler geldi acem ve arap ifadesi arapçadan alınmış usul…
- bilig isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: budist metinlerde bilinç vijñāna üç özlü gönül bilinci bilinç ve gönül bu üçte duyumla oluşur oluşumlar sönünce bilinç söner…
- ėldin- Uyguranlamı kesinleşmeyen söz abhidharma çevirisi doğru özün mesi gibi şeylerle olmuş…
- emgek isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …tinlerde sanskritçe duḥkha varoluşun acısı mal mülk boş acı özlüdür acı hakkındaki öğreti bilgisi sansaranın acısından kurtulmak için avīci cehenne…
- et’öz isim UygurKarahanlıbeden vücut et et’ öz öz can’ işte geçici bedenimiz geçip gidince tanrı’nın izni olmadan kimse ölmez insan bedeni bulurlar insan olarak doğarlar bed…
- fazl isim Karahanlılütuf ihsan bağış özellikle tanrı’nın bunların hepsi rabbimin lütfuydu seni bulmam tanrı’nın lütfuydu tanrı onlara kendi lütfundan verdi tanrı mümin…
- ḫavf isim Karahanlıkorku özellikle tanrı korkusu umut ile korkuyu kanat yap umut ve korku iki kanat gibidir…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.