boş sıfat

45 geçiş 8 biçim 11 eser KB Huast U Mait Sek AH ŞU IB Anlam haritasında göster

Tanım

Boş, serbest, özgür: “boş azad kişi barça eḍgü ḳulı” özgür, hür kişi iyiliğin kuludur; “üç ḳata oḳısar alḳu boş bolur” üç kez okursa hepsinden kurtulur; “tili boş kişi” dili gevşek (boşboğaz) kişi. Tanıklar: Sek KB AH
(Suçtan) kurtulmuş, bağışlanmış; “boşunu ötün-” bağışlanma dilemek: “tsuida yazuḳda boş bolayın” günahtan, suçtan kurtulayım; “yazuḳda boşunu ötünürbiz” suçumuzdan bağışlanmayı dileriz. Tanıklar: Huast U
“boşuġ” izin, müsaade: “teŋri teŋrisi burkantın boşug yarlıḳap” Tanrılar Tanrısı Buda’dan izin alıp; “boşuġ birgü” izin vermeli. Tanıklar: Mait KB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): boş — yalın hâliyle 126 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (7):

boşunu 11 boşuġ 6 booş 1 boşug 1 boşuna 1 boşunuu 1 boşı 1

12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KB 2307		boş	azad kişi barça eḍgü ḳulı / sen eḍgü ḳılu aç könilik yolı
KB 2408	küler yüz isig söz ille neŋ tawar /	boş	azad kişiler bu üçke awar
KB 2987	iki türlüg ol bu tapuġ ḳılġuçı / biri	boş	biri ḳul umınç tutġuçı
KB 2991		boşuġ	ḳul bile tutsa bolmaz bu tüz / boşuġ boş teŋi tut ḳuluġ ḳulça üz
KB 2991	boşuġ ḳul bile tutsa bolmaz bu tüz / boşuġ	boş	teŋi tut ḳuluġ ḳulça üz

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

T. II D. 178 IV.-4	… m(ı)z erser t(e)ŋrim amtı-ı m(e)n raim(a)st f(e)rzind ögü[nür men yaz]uḳda	boşunu-u	ötünür men
T. II Y. 60 a.-15–20	… (ı)m(ı)z erser . . t(e)ŋri tamġası bozultı erser . . amtı t(e)ŋrim yazuḳda	boşunu	ötünürbiz .. ..
T. II Y. 60 b.-31–35	… gmedi er[ser] .. ne [yėrde tıdıntı] tutuntı erser .. amtı t(e)ŋrim yazuḳda	boşunu	ötünür [biz ..
T. M. 183-1–7	… edgüti] [nom]ç[a törüçe] baçamad(ı)m(ı)z erser .. [t(e)ŋrim amtı] yazuḳdda	boşunu	ö[tünürbiz]
T. II D. 178 V.-6–5	… [b]olt[ı-ı] erser . amtı-ı-h t(e)ŋrim m(e)n ra[im(a)]st f(e)rzind yazuḳda	boşu[nu]	ötünür m(e)n

T. III M. 225-2	tsui-da yazuḳda	boş	bolayın tijit kşanti bozlun ….
U II, T. II, Y., 48-47–51	tsui-da yazuḳ-da	boş	bolalım
U II, T. II Y 42.-1–4	… . . . . . . ḫıltım erser emt[i] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . -in	boş	bolayın
U II, T. II Y 42.-19–27	… ükel . . [ḳı]ltım erser anı barça alġunı nı ökünür-mn bilinür-mn yazuḳumta	boş	bolayın
U II, T. II Y 42.-29–36	… uçuz ḳıltım erser emti alġu yazuġumuz bilinür-mn ökünür-mn tsuida yazuḳda	boş	bolayın

Mai.Tek.019.14–25	… urı şortapan kutın bulup ul(ug) aġar ayamaḳın teŋri teŋrisi burk(an-) -tın	boşug	yarlıḳap kerti igil et-öz--in baḳşısı badarıḳa ol sav--larag ögrünçü ėştür …
Mai.Tek.073.04–05	ol tıltaġın biz tıtsılarıg	boş	ıdmış üçün anta ölüp kamaġın tamuda tugdumuz..
Mai.Tek.073.16–20	… çaḳ yėdiŋizler.. amtı yazuḳumuznı bilinür-biz uḳunur-biz kop tsuyda yauḳta	boşunu	ötü--nü-biz kşanti bolzun..
Mai.Tek.074.40–43	kop irin--çüde	boş	bolalım kşanti bolzun ötrü toyınlar tamuluglarıg körüp tükel bilge maytrı …
Mai.Tek.078.25–28	… k teginür-biz amtı teŋrim münümüzni yazuḳumuz--nı bilinür-biz kop irinçüde	boş	bolalım kşanti bolzun.. amarı inçe tėp tėyür..

Jut.Sek.T-1.98 (Ia)	-lar yoḳadurlar yirig topraḳaġ iş işleyürler orunuġ	booş
Jut.Sek.T-1.111–112 (Ib)	yme bo --- bitigig üç ḳata oḳısar alḳu	boş	bolur taḳı yme kim ḳayu tınlıġ
Jut.Sek.T-1.293–294 (Ia)	erkligler yme taplaġaylar yirig topraḳġ	boş	ḳodup barġaylar evde barḳda

AH 137–140	ḫirėdlıġmu bolur tili	boş	kişi telim başnı yidi bu söz til boşı öçüktürme erni tilin bil bu til başı …
AH 137–140	ḫirėdlıġmu bolur tili boş kişi telim başnı yidi bu söz til	boşı	öçüktürme erni tilin bil bu til başıḳtursa bütmez büter oḳ başı