Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
26 Türkçe karşılık · 40 madde
birbiri 2
birbirine 2
birbiriyle 1
- ikintiş zamir UygurHep birbirine, birbiriyle
birbiri ardınca 1
- ėyin edat OrhonUygur2. anlam: sıra ile, birbiri ardınca
birbirine olmak 1
- boluş- fiil UygurKarahanlıBirbirine olmak, birlikte olmak
birbirini övmek 1
- alḳış- fiil KarahanlıBirbirini övmek, alkışlamak
birbirine girmek 1
- bulġaş- fiil UygurKarahanlıKarışmak, birbirine girmek
birbirini aramak 1
- irteş- fiil KarahanlıBirbirini aramak, karşılıklı araştırmak; birbirinden aramak
birbirini sevmek 1
- amraş- fiil UygurBirbirini sevmek; dünyaya bağlanmak; karşılıklı ısınma ve sevme, dünya bağları
birbirine ısınmak 1
- isiş- fiil UygurBirbirine ısınmak, bağlanmak
birbirinden aramak 1
- irteş- fiil KarahanlıBirbirini aramak, karşılıklı araştırmak; birbirinden aramak
birbirine bağlamak 1
- ilinişdür- fiil UygurBirbirine bağlamak, birbirine ilintilemek
birbirine dolanmak 1
- ewriş- fiil KarahanlıBirlikte dönmek, birbirine dolanmak
birbirine karışmak 1
- bulġalış- fiil Uygurbirbirine karışmak
birbirini çelmeyen 1
- bėriş isim UygurKarahanlı2. anlam: karşılıksız, birbirini çelmeyen
birbiriyle ilgisiz 1
- alışsız sıfat UygurAlışverişi olmayan, birbiriyle ilgisiz; birbirinden bağımsız, karışmaz
birbirini yakalamak 1
- iliş- fiil KarahanlıÇatışmak, boğuşmak, birbirini yakalamak
birbiriyle yarışmak 1
- ėwiş- fiil KarahanlıYarışırcasına koşmak, birbiriyle yarışmak
birbirinden ayrılmak 2
birbirinden bağımsız 1
- alışsız sıfat UygurAlışverişi olmayan, birbiriyle ilgisiz; birbirinden bağımsız, karışmaz
birbirine arka olmak 1
- arḳaş- fiil KarahanlıBirbirine arka olmak, destek olmak
birbirini pençelemek 1
- irpeş- fiil UygurBirbirini pençelemek, pençeleşmek
birbiriyle tartışmak 1
- ayış- fiil Karahanlıbirbiriyle tartışmak, çekişmek
birbirine ilintilemek 1
- ilinişdür- fiil UygurBirbirine bağlamak, birbirine ilintilemek
birbirinden ayrılmayan 1
- adınsıġsız sıfat UygurFarksız, birbirinden ayrılmayan, aynı
birbirini yok etmeye çalışmak 1
- alḳaş- fiil KarahanlıBirbirini yok etmeye çalışmak, karşılıklı çarpışmak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “birbiri” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ala sıfat UygurKarahanlı2. anlam: mecazen iki yüzlü tutarsız gönülle dil birbirini tutmaz oldu…
- basut isim UygurKarahanlı…stek ondan gelir bana yardım et hükümdardan yardım isterler birbirine güç ve destek donanım ve destek olmak için…
- beg isim OrhonUygurKarahanlı…oylu yönetici türk beyleri halkı bunu işitin beylerle halkı birbirine düşürdüğün için yerin ağırlığı dağ halkın ağırlığı beydir beylerin beyini yan…
- dalı Karahanlı…ünyanın karşıtlığını anlatan beyitte dinin ı ile dünyanın ı birbirine karşıttır ikisi yaklaşmaz yolları ayrıdır dal kol’ ya da yol’ anlamı beklenir…
- dost isim Karahanlı…sizden kim onları dost edinirse o onlardandır o gün dostlar birbirine düşmandır ancak sakınanlar hariç düşman bir de olsa zararı bin dir dostun bin…
- düşvar sıfat Karahanlı…laştırmak güçlük çıkarmak sana güçlük çıkarmak istemem eğer birbirinize güçlük çıkarırsanız onu başka bir kadın emzirir…
- eçi isim OrhonUygur…kardeşi ağabeyi gibi yaratılmamış küçük ve büyük kardeşleri birbirine düşürdüğü için…
- fısḳ isim Karahanlı…ısk sesi gece uyutmaz imandan sonra fısk adı ne kötüdür siz birbirine aykırı bir söz içindesiniz…
- ġayib sıfat Karahanlı… kayıp orada olmayan zerre kadar bir şey ondan gizli kalmaz birbirini görmeyen canlar gözle görüşse…
- ini isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …ardeş bütün küçük büyük kardeşler küçük ve büyük kardeşleri birbirine düşürdüğü için huast kardeşli kardeşlerle birlikte bk…
- irpek isim Uygurpençe tırnak bazıları alevli pençeleriyle birbirine pençe atarak gelirler pençeleriyle pençeleyerek…
- bėriş- fiil UygurKarahanlı…etmek karşılıklı vermek bir malı alıp satarken neniz var ki birbirinize yardım etmiyorsunuz sözleşmiş olsaydınız beş tanrı ışığını toplayanlara ver…
- ėderişdür- fiil Uygur…isinde ardı ardınca sırasıyla bir şeyi yapmak hep sırasıyla birbiri ardınca giderirler kusursuz olanları sırayla söylemiştir…
- ėt- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: yapmak etmek insanları bağışlayanlar birbirinizi kötülemeyin bu sözü işe koş kendine iş edin ah bela gelirse sabret müslümanca iş yap…
- işen- fiil Karahanlıgüvenmek birine bırakmak bir işi iki kişiye söyleme birbirine güvenilir iş yapılmadan kalır…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.