Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
8 Türkçe karşılık · 31 madde
sıkıntı 7
- emgek isim OrhonUygurKarahanlıAcı, ıstırap, sıkıntı
- irinç sıfat UygurKarahanlızavallı, acınacak; sıkıntı, zahmet
- bela isim KarahanlıBela, sıkıntı, felaket
- buŋ isim OrhonSıkıntı, dert, eksiklik
- açaġı isim UygurAcı, sıkıntı ; on iki halkalı oluş zincirinin anlatımında hastalık ve acı çekme ile birlikte sayılır
- buşuġ isim UygurSıkıntı, üzüntü
- berk sıfat UygurKarahanlı2. anlam: Güç, zor; sıkıntı
sıkıntısız 3
sıkıntı çeken 1
- emgeklig sıfat UygurAcılı, ıstıraplı, sıkıntı çeken
sıkıntı vermek 1
- emget- fiil OrhonUygurKarahanlıAcı çektirmek, eziyet etmek, sıkıntı vermek
sıkıntı çekmek 1
- emge- fiil UygurKarahanlıAcı çekmek, sıkıntı çekmek; zahmet çekmek, emek vermek
sıkıntıya düşmek 1
- buŋad- fiil OrhonSıkıntıya düşmek, bunalmak
sıkıntıya sokmak 1
- emged- fiil UygurAcı çektirmek, sıkıntıya sokmak, eziyet etmek
sıkıntıya katlanmak 1
- emgen- fiil UygurAcı çekmek, sıkıntıya katlanmak; çile çekmek
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “sıkıntı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- adaqmaqlıġ Uygur…tamamlanmış okunuşu kuşkulu tek tanık acı veren zarar veren sıkıntılar anlamı düşünülebilir…
- aḳsaḳ sıfat Karahanlıtopal aksak topal üzerine sıkıntı sorumluluk yoktur ya körü ya kötürümü ya da topalı…
- artuḳ sıfat OrhonUygurKarahanlıfazla çok aşırı çok sözde fazla yarar görmedim fazla sıkıntı daha geniş…
- açıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: mecazen acı veren çetin acı çileye uğramış acı ve sert sıkıntılar…
- basınçsız sıfat Uygurbaskısız zulümsüz düşmansız kurtsuz baskısız sıkıntısız…
- birt isim Uygur… işe güce angaryaya gönderdik angarya isterlerse angaryasız sıkıntısız…
- egin isim UygurKarahanlı…ma omuzlarım çöktü doğrulamaz sağ omzundaki giysiyi açıp bu sıkıntı hep boğazı ve sırtı içindir ev eşyasından sırt giysisinden…
- erej isim Karahanlırahat huzur dinlenme zevk eğlence kb’de hep emgek sıkıntı’ karşıtı bana sıkıntı gelse rahat da gelir rahat ile sıkıntı yan yana yürür halkın günleri…
- erejlig sıfat Karahanlı…isterse ey rahat kişi çok sevinme sonunda rahatın karşılığı sıkıntıdır kendin rahat olayım dersen…
- erensiz sıfat Karahanlıadamsız askersiz bey malsız kalıp adamsız sıkıntı çeker…
- gėnc isim Karahanlıhazine sana sıkıntı ona hazine veren kadir tanrı…
- irtsiz sıfat Uygurvergisiz angaryasız baskısız vergisiz angaryasız sıkıntısız…
- çergüçi Karahanlı…’de hitap olarak ile birlikte ey gel beni yıllar aylar boyu sıkıntıyla tutsak oldum bağlamda saran sarıp sarmalayan’ anlamı akla gelir…
- egir- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …ak vurdu toŋa tigin’in yas töreninde kuşatıp öldürdük yarın sıkıntı beni kuşatınca elimi tutacak olana…
- irik- fiil Karahanlı…çabuk usanırsa kaçar gönül verdimse de dünya çabucak usandı sıkıntımda dayanağım bunaldığımda tesellim…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.