Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
8 Türkçe karşılık · 33 madde
yapı 2
yapılmak 1
- ėtil- fiil UygurKarahanlıYapılmak, düzenlenmek
yapılmış 1
- ėdiglig sıfat Uyguryapılmış, koşullanmış, sebeplerden oluşmuş
yapışmak 1
- adḳan- fiil Uygur2. anlam: Yapışmak, bağlanmak
yapılmamış 2
mezar yapısı 1
- barḳ isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: türbe, mezar yapısı
altından yapılmış 1
- altunluġ sıfat UygurAltınlı, altından yapılmış
gülden yapılan şekerli macun 1
- cülengbin isim KarahanlıGülden yapılan şekerli macun, gül şekeri
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “yapı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abişıḳ isim Uygurbaşa kutsal su dökülerek yapılan kutsama ve makama geçirme töreni tigin prens unvanına kutsanmış tathāgata’nın başına kutsama yapılmış…
- adın sıfat OrhonUygurKarahanlı2. anlam: başkası özge kişi karşıtı başkalarına yararlı iş yapın kendisinin ve başkasının karanlığını…
- balçıḳ isim Karahanlı…nsanı kuru balçıktan kokuşmuş kara çamurdan yarattık onları yapışkan balçıktan yarattık çamur ve kent yoğrulur…
- bazgan isim Uygur…r demirci aleti çekiç ya da örs kıskaç ile kendisi demirden yapılmış bazgan ve kıskaç gibi…
- başlaġ isim Uygur… başındaki ateş ikinci asankhyanın başlangıcı onu başlangıç yapıp açıklamış nidana başlangıç öyküsü bölümünü…
- bere isim Uygur…pana adlı büyük cehennem yedi yüz bin fersahlık mızrak gibi yapıp…
- bomlatın Uygurparçalı bağlamda anlamı kesinleşmeyen söz sevince yapışan düşünceli…
- budıḳlıġ sıfat Uygurdallı parçalı bağlam kendi bedenini dallı gölgeli bir ağaç yapıp…
- emsiz sıfat Uygurilaçsız çaresiz çaresi olmayan bilerek yapılmış çaresiz arınmaz kötü eylemler…
- ėtig isim UygurKarahanlı…emek mait lacivert taşı üzerindeki süsü bezeği sek ne türlü yapı düzen varsa…
- hilm isim Karahanlıhilim yumuşaklık sabır cömertlik bir yapı gibidir yumuşaklık onun temelidir ya da yumuşaklık bahçe gibidir cömertlik kırmızı güldür…
- ilgündür- Uygur…çevirisi ana babanın evlada bakışı annelerin tatlı yemekler yapıp -meleri ise…
- isizlik isim Karahanlı…ar okşansa da iyileşmez kötülük bugün fayda gibi görünse de yapılmış bütün kötülük pişmanlık oldu ah ey kötülük yapıp iyilik uman…
- iwe zarf Karahanlı…abucak işe aceleyle girme sabırlı ve serinkanlı ol aceleyle yapılan işlerin pişmanlığı yarındır aceleyle pişmiş yemeği yersen hastalık olur bu ikis…
- iwek sıfat Karahanlı…özü utanmaz ise huyu aceleci işi öfkeli kişi insan aceleyle yapılan işte fayda bulamaz işinde sözünde aceleci olma…
- çöke Uygur…öntem uygulama yolu anlamı beklenir bu daraninin bir günlük yapılacak yolunu size anlatayım…
- bodul- fiil UygurKarahanlı2. anlam: …ak bağlanmak sevgiye bağlanmaktan ayrılmış olanlar bağlanan yapışan gönül…
- boltur- fiil OrhonUygur… düşman edip yurduna doğru gitti gerçekten var etmez şastra yapıp söyleyeni de var eder…
- bışur- fiil UygurKarahanlıpişirmek yemek pişirin ekmek yapın pişirilir…
- ėrgür- fiil Uygur…rmak eriştirmek sansaradan kurtulmaya ulaştırmazsa bilgelik yapışıp ulaşamadığı için eriştirmez…
- irkil- fiil Karahanlıbirikmek yığılmak bugün yapılmayan iş yarına iş olur işin iş üstüne gelirse birikip kalır…
- isde- fiil Uygur… gerçeğini yeniden araştırmak için sorarlar araştırırlar ne yapılırsa iyi olur mait…
- işen- fiil Karahanlı… bırakmak bir işi iki kişiye söyleme birbirine güvenilir iş yapılmadan kalır…
- işle- fiil UygurKarahanlı…sa yaptığı birçok iş yoluna girer sek kötü iş yaparsa huast yapılmaması gereken nice günahlı iş yapıyoruz u ıı işini yapan shor hepsini yapabilecek…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.