bar- fiil

659 geçiş 87 biçim 23 eser KB Mait BK KuT IB U ShoR KT Anlam haritasında göster

Tanım

Gitmek; bir yere varmak, ulaşmak: “anta kėrü barıp” oradan geri gidip; “yaġru barıp, üküş kişi ölt(ü)g” yaklaşıp çok kişi öldün; “teŋri yėrinte barġu yolug aç” tanrı yurduna gidecek yolu aç; “barır men, saŋa ḳaldı ornum” gidiyorum, yerim sana kaldı; “beglerke barma yaġuḳ” beylere yakın gitme; “ḳaçan barsa siz ġanimetler tapa” ganimetlere doğru gittiğinizde; “sü barıŋ” ordu, yürüyün; “tün kün barmaḳı kelmeki” gecenin ve gündüzün gidip gelmesi. Tanıklar: KÇ KT BK T Mait KuT2 KB2
Ölmek, göçmek; (bir şey) gitmek, yok olmak: “ḳaġanım uça barmış” babam kağan uçup gitmiş (ölmüş); “ḳılḳ ḳança bardı, uḍu men barayı” (iyi) huy nereye gitti, ardından ben de gideyim; “neçe ḳalmışıḳ hem ḳaçan barmışıḳ” ne kadar kaldığını ve ne zaman göçtüğünü. Tanıklar: KB2
Yardımcı fiil olarak sürme, yönelme bildirir: “körü barsa” bakıp incelendiğinde; “türk bodun atı yoḳ bolu barmış” Türk halkının adı yok olup gitmiş; “arta barsa” artıp gitse. Tanıklar: O KB2
“baru” biçimiyle: (-tın/-dın ile) -den beri: “ilki ajuntın baru bu ajunḳategi” önceki varoluştan bu varoluşa dek; “biltükümüzde baru” bildiğimizden beri; (yönelme ile) -e doğru, -e: “maġat ėlke baru yarlıḳadı” Magadha ülkesine gitti; “balıḳka baru yarlıḳadı” kente gitti; (KB) gittikçe: “baru körki artar” gittikçe güzelliği artar; “künde aŋar baru” her gün ona giderek. Tanıklar: Huast Mait2 U KB DLT

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Çekimli biçimleri dizinde ayrı ayrı maddelere dağılmıştı; bu maddede toplandı. Köktürk yazıtlarındaki “igid barġu” (yalan var mı) örneğinde barġu ‘var’ anlamındaki bar sözcüğüyle ilgili olabilir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

bardı 128 (KB, Mait, BK, AH) · barḍı 1 (KB)
barıgma 4 (KT, BK) · barıġma 1 (O)
barġuluq 2 (ShoR) · barġuluḳ 2 (Mait)

Çekimli biçimler (87):

bardı 128 barır 94 barsa 53 barıp 43 baru 27 barmış 24 barmiş 22 barġu 22 barayın 18 barur 18 barġıl 15 barmaz 9 bardıŋ 9 bardım 8 barma 8 bardıg 8 barsar 8 barırlar 7 barıġlı 7 bardılar 6 barġalı 6 barġuçı 6 barġay 6 baralım 4 bardaçı 4 bardımız 4 barmasun 4 barmasa 4 barıgma 4 barıŋlar 4 barsu 3 barmaḳ 3 barmışın 3 barayı 3 barḳu 3 barmışta 2 barmaḳıġ 2 baruu 2 barzun 2 barġa 2 barda 2 barġaylar 2 barġuluq 2 barġuluḳ 2 barġusı 2 barmaġay 2 barduḳ 2 barıpan 2 barduḳta 2 barmaḳı 1 barmasu 1 barurlar 1 barmıslarḳa 1 baruġay 1 baryuḳ 1 bardıġız 1 barürlar 1 barduḳuŋ 1 barmışım 1 barġalır 1 barmasunlar 1 bardıŋız 1 bardukınta 1 barmışıġ 1 barġuluġ 1 barmıs 1 barġum 1 barġusuz 1 barmışḳa 1 barduḳı 1 barmaġu 1 barmaġıl 1 barınglar 1 barmadım 1 barmadımız 1 barmaḳları 1 barırbız 1 barsun 1 barırmen 1 barmaḳım 1 barıġlıḳa 1 barıġma 1 barmaḳın 1 barḍı 1 bardamaz 1 baıp 1 barmışıḳ 1

Bağlamlar

Bütün geçişler (23) →

IB Irk Bitig

23 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

IB 5	b(ė)g (ė)r yuntıŋ(a)ru	b(a)rmiş	. ak bisi kulunlamiş. (a)ltun tuyuglug (a)dg(ı)rl(ı)k y(a)rag(a)y. t(ė)bėsi …
IB 5	… si kulunlamiş. (a)ltun tuyuglug (a)dg(ı)rl(ı)k y(a)rag(a)y. t(ė)bėsiŋ(ė)rü	b(a)rmiş	. ürüŋ iŋ(ė)ni botulamiş. (a)ltun budl(a)l(ı)g bugral(ı)k y(a)rag(a)y. (ė)b …
IB 12	(ė)r (a)bka	b(a)rmiş	. t(a)gda k(a)m(ı)lmiş. t(ė)ŋridė (ė)rkl(i)g tir.
IB 16	toruk (a)t s(ė)mrit(t)i. yėrin öp(ė)n yügürü	b(a)rmiş	. utru / yirdė ogrı sookuşup tutuup(a)n minmiş. yiliŋė kudursugıŋa t(ė)gi / …
IB 17	… ri küçiŋė / t(a)g üzė yol sub körüp(ė)n, yiş üzė y(a)ş ot körüp(ė)n yorıyu	b(a)- / rıp(a)n	sub içip(ė)n yaş yip(ė)n ölümda ozmiş tėr.
IB 27	b(a)y (ė)r konyı ürküp(ė)n	b(a)rmiş	. börikė sookuşmiş. böri / (a)gzı (ė)msimiş. (ė)s(ė)n tüük(ė)l bolmiş tėr.
IB 29	oyma (ė)r ogl(a)nın kisisin tutug urup(a)n oş iç oyg(a)lı	b(a)r- / miş	. oglın kisisin utuzm(a)duk, y(a)na tookuz on boş kony / utmiş. oglı yutuzı …
IB 30	çıg(a)ny (ė)r oglı k(a)zg(a)nçka	b(a)rmiş	. yolı y(a)ramiş. ögirė s(ė)binü k(ė)lir tėr.
IB 31	b(a)rs kėyik (ė)ŋkė m(ė)ŋkė	b(a)rmiş	. (ė)ŋin m(ė)ŋin bulmiş. / bulup(a)n uyasıŋ(a)ru ögirė s(ė)binü k(ė)lir tėr …
IB 34	k(a)n sükė	b(a)rmiş	, y(a)gıg s(a)nçmiş.
IB 35	(ė)r sükė	b(a)rmiş	. yolta (a)tı (a)rmiş. (ė)r kugu kuşka / sokuşmiş. kugu kuş k(a)natıŋa urup …
IB 35	… rmiş. (ė)r kugu kuşka / sokuşmiş. kugu kuş k(a)natıŋa urup (a)nın k(a)lıyu	b(a)rıp(a)n	ögiŋė k(a)ŋıŋa t(ė)gürmiş. ögi k(a)ŋı ögir(ė)r s(a)binür tėr.
IB 42	uzun tonlug idişin (a)y(a)kın kodup(a)n	b(a)rmiş	. y(a)na / (ė)dgüti s(a)kınmiş.
IB 42	idiş(i)mtė (a)y(a)k(ı)mta öŋi k(a)nça	b(a)rır	/ m(ė)n tėr.
IB 43	tog(a)n ügüz kuşı kuşl(a)yu	b(a)rmiş	. utru t(a)l(ı)m k(a)ra / kuş kopup(a)n b(a)rmiş tėr.
IB 43	… og(a)n ügüz kuşı kuşl(a)yu b(a)rmiş. utru t(a)l(ı)m k(a)ra / kuş kopup(a)n	b(a)rmiş	tėr.
IB 44	… suçulunmiş. y(a)na tıtinmiş. tog(a)n kuşuŋ / tırŋ(a)kı ügüşüp(ė)n k(a)lıyu	b(a)rmiş	, t(a)b(ı)şg(a)n t(ė)risi üŋüş / (ü)p(a)n yügürü b(a)rmiş. (a)nt(a)g tėr.
IB 44	… üşüp(ė)n k(a)lıyu b(a)rmiş, t(a)b(ı)şg(a)n t(ė)risi üŋüş / (ü)p(a)n yügürü	b(a)rmiş	. (a)nt(a)g tėr.
IB 47	(ė)r ümėl(ė)yü	b(a)rmiş	. t(ė)ŋrikė sookuşmiş. kut kolmiş. kut / bėrmiş. ‘(a)g(ı)l(ı)nta yılkıŋ bol …
IB 49	b(a)rs kėyik (ė)ŋl(ė)yü m(ė)ŋl(ė)yü	b(a)rmiş	. ortu yėrdė (a)m- / g(a)ka sookuşmiş. (ė)sri (a)mga y(a)l(ı)m k(a)yaka ünü …
IB 49	… ortu yėrdė (a)m- / g(a)ka sookuşmiş. (ė)sri (a)mga y(a)l(ı)m k(a)yaka ünüp	b(a)rmiş	. / ölümtė ozmiş. ölümtė ozup(a)n ögira s(ė)binü yorıyur tėr.
IB 55	(a)lp (ė)r oglı sükė	b(a)rmiş	. sü yėrintė (ė)rklig s(a)bçı tö-r(ü)tmiş tėr.
IB 58	oglı ögintė k(a)ŋınta öbk(ė)lėp(ė)n t(ė)z(i)p(ė)n	b{a)rmiş	. y(a)- / na s(a)kınmiş, k(ė)lm(i)ş. ‘ögüm ötin (a)l(a)yın, k(a)ŋ(ı)m s(a)b …

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).