bar- fiil

659 geçiş 87 biçim 23 eser KB Mait BK KuT IB U ShoR KT Anlam haritasında göster

Tanım

Gitmek; bir yere varmak, ulaşmak: “anta kėrü barıp” oradan geri gidip; “yaġru barıp, üküş kişi ölt(ü)g” yaklaşıp çok kişi öldün; “teŋri yėrinte barġu yolug aç” tanrı yurduna gidecek yolu aç; “barır men, saŋa ḳaldı ornum” gidiyorum, yerim sana kaldı; “beglerke barma yaġuḳ” beylere yakın gitme; “ḳaçan barsa siz ġanimetler tapa” ganimetlere doğru gittiğinizde; “sü barıŋ” ordu, yürüyün; “tün kün barmaḳı kelmeki” gecenin ve gündüzün gidip gelmesi. Tanıklar: KÇ KT BK T Mait KuT2 KB2
Ölmek, göçmek; (bir şey) gitmek, yok olmak: “ḳaġanım uça barmış” babam kağan uçup gitmiş (ölmüş); “ḳılḳ ḳança bardı, uḍu men barayı” (iyi) huy nereye gitti, ardından ben de gideyim; “neçe ḳalmışıḳ hem ḳaçan barmışıḳ” ne kadar kaldığını ve ne zaman göçtüğünü. Tanıklar: KB2
Yardımcı fiil olarak sürme, yönelme bildirir: “körü barsa” bakıp incelendiğinde; “türk bodun atı yoḳ bolu barmış” Türk halkının adı yok olup gitmiş; “arta barsa” artıp gitse. Tanıklar: O KB2
“baru” biçimiyle: (-tın/-dın ile) -den beri: “ilki ajuntın baru bu ajunḳategi” önceki varoluştan bu varoluşa dek; “biltükümüzde baru” bildiğimizden beri; (yönelme ile) -e doğru, -e: “maġat ėlke baru yarlıḳadı” Magadha ülkesine gitti; “balıḳka baru yarlıḳadı” kente gitti; (KB) gittikçe: “baru körki artar” gittikçe güzelliği artar; “künde aŋar baru” her gün ona giderek. Tanıklar: Huast Mait2 U KB DLT

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Çekimli biçimleri dizinde ayrı ayrı maddelere dağılmıştı; bu maddede toplandı. Köktürk yazıtlarındaki “igid barġu” (yalan var mı) örneğinde barġu ‘var’ anlamındaki bar sözcüğüyle ilgili olabilir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

bardı 128 (KB, Mait, BK, AH) · barḍı 1 (KB)
barıgma 4 (KT, BK) · barıġma 1 (O)
barġuluq 2 (ShoR) · barġuluḳ 2 (Mait)

Çekimli biçimler (87):

bardı 128 barır 94 barsa 53 barıp 43 baru 27 barmış 24 barmiş 22 barġu 22 barayın 18 barur 18 barġıl 15 barmaz 9 bardıŋ 9 bardım 8 barma 8 bardıg 8 barsar 8 barırlar 7 barıġlı 7 bardılar 6 barġalı 6 barġuçı 6 barġay 6 baralım 4 bardaçı 4 bardımız 4 barmasun 4 barmasa 4 barıgma 4 barıŋlar 4 barsu 3 barmaḳ 3 barmışın 3 barayı 3 barḳu 3 barmışta 2 barmaḳıġ 2 baruu 2 barzun 2 barġa 2 barda 2 barġaylar 2 barġuluq 2 barġuluḳ 2 barġusı 2 barmaġay 2 barduḳ 2 barıpan 2 barduḳta 2 barmaḳı 1 barmasu 1 barurlar 1 barmıslarḳa 1 baruġay 1 baryuḳ 1 bardıġız 1 barürlar 1 barduḳuŋ 1 barmışım 1 barġalır 1 barmasunlar 1 bardıŋız 1 bardukınta 1 barmışıġ 1 barġuluġ 1 barmıs 1 barġum 1 barġusuz 1 barmışḳa 1 barduḳı 1 barmaġu 1 barmaġıl 1 barınglar 1 barmadım 1 barmadımız 1 barmaḳları 1 barırbız 1 barsun 1 barırmen 1 barmaḳım 1 barıġlıḳa 1 barıġma 1 barmaḳın 1 barḍı 1 bardamaz 1 baıp 1 barmışıḳ 1

Bağlamlar

Bütün geçişler (21) →

U Uigurica I-IV

21 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

U II, T II Y.32-8–10		barır-bız	tip . . öz biligsiz bilge küçinte bu muntaġ emgek içinte aġtaru tongtaru t …
U II, T II S.2b-9–10	azunlarıy	baru	avırdaçı etöz-–deki köŋüldeki tilteki ḳılınçlar ol bolmaḳ tėtir
U II, T II S.2b-1-9–11	ötrü ayaġ-ḳa tekim -lig bodistv sansar -nıŋ	baru	evril-–mekin uḳup nerü tevrilmekin emgek siz uçuz uḳar
U II, T. II Y. 52,1-4–5	… . yėrtinçüdeki beglerke krgek . . . . . . . . . . . . . . . . . lar barça	baru	kelzünler
U II, T. II Y. 52,1-20–21	an . . [ı] [e]şidip ol yalavaç-lar yme . . [tr]kin ök özöz ulus--ınga	bardı-lar
U II, T. II Y. 52,1- III 21-13–16	… - . . . . . . [tı]ltaġınta brḫmadati ėligig artuḳraḳ t- . . . . . . yorıyu	barıp	s . . [u]pusup atl[ġ] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . -n psaki …
U II, T. II Y. 52,1- III 21-19–20	anta basa tört yıngaḳdaḳı ėligler begler barça öz öz ulus-larıŋa	bardılar
U II, T. II Y. 52,2 - 14–17	… teg kilimbi yek ḳızın ḫoyınta kötürü alıp nilapuşup atlġ sögüt altın ėltü	bardı
U II, T. II Y. 52,2 – 18	… z pata ordusıŋa kelip amraḳ ḳızın bulmadın inçe tėpditi… meniŋ ḳızım ḳança	baryuḳ	ol tėp tekreki tėri yekler inçe tėp tėdi-ler
U II, T. II Y. 52,2 - 22–23	yekler uluġı a siziŋ ḳızıŋız-nı arçuni toŋa ḳunup ėldü	bardı
U II, T. II Y. 52,2 - 25	… aḳın arçuni tongaġ ölürgülüg erig barıġ ḳılıp kimavant taġ ḳısılınta kirip	bardı
U II, T. II Y. 52,2 – IX 57- 15–16	… -i toŋa rjırlıġ lurzi-sin kötürüp . . tıdıġ--sız köŋül-in kilimbi yek utru	bardı
U II, T. III M. 207 a.-11–26	… nu ḫayu-tın sıŋar tŋri-ler ėligi ḫurmuzta tŋri erser . . antın sıŋar yaḳın	barıp	. . tŋri--ler ėligi ḫurmuzta tŋri-niŋ adaġ-lar-ınta töpüsi üze yükünüp ıya …
U II, T. III M. 207.-81–93	… ri-ler ėligi-y-a ol tınlġ-ġa neŋ ayıġ ḫılınç bulḳuluġ ayıġ yavız yol-larḳa	barġuluġ	ḫorġınç ayınç bolmaz…
U II, T. III M. 207.-12–17	aŋmıntın yılġı azun-ınta	barmış	ḫus-lar-nıŋ keyik-ler-niŋ ḫulḳaġ-lar-ınta yme bu darnı-nıŋ ün-in esidtürse …
U II, T. III M. 207 b.-21–23	tŋri-ler ėligi-y-a sn	barıp	supiratisdit tŋri urı-sıŋa bu darnı-nı [!] ıyın körkidip esidtürgil ..
U II, T. III M. 207 b.-29	… ançulayu kelmis-tin bu öd--[l]erig sav-larıġ alıp teginip .. anıŋ orun-ıŋa	barıp	supiratisdit tŋri urı-sıŋa bu darnı-nı [!] bėrti..
U II, T. III M. 225.-23-5	T. III M. 225.	barmıs-lar-ḳa	.. kön-in ḳat .. [ıġ]landaçı-lar--ḳa .. yükünürmn tŋriler ırjı-larıŋa yükü …
U II, T. II, Y., 48-21–38	taḳı yme mn ütret ilki ajuntın	baru	bu ajun--ḳategi vrḫar-ta saŋram-ta linta prian-ta [?prvan-ta] arıġ toruġ y …
U II, T. II, Y., 48-68–71	anta başa bu buyan edgü ḳılınçıġ avırar-mn ertmiş aradın ajun-ḳa	barmış	ḳonım du vapsi sali beg ḳutıŋa ėl oŋurt ḳarçuḳı-ġa ḫutluġ üzük-ke atam bai …
U II, T. II Y 42.-38–57	taġı yme ḳutluġ ḳızım ḫutada birle ilki ilki azunta	baru	vrḫar saŋram-ta linta pryanta arıġ yėr-lerte sevig köŋülin ootsuz (ovutsuz …

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).