bar- fiil

659 geçiş 87 biçim 23 eser KB Mait BK KuT IB U ShoR KT Anlam haritasında göster

Tanım

Gitmek; bir yere varmak, ulaşmak: “anta kėrü barıp” oradan geri gidip; “yaġru barıp, üküş kişi ölt(ü)g” yaklaşıp çok kişi öldün; “teŋri yėrinte barġu yolug aç” tanrı yurduna gidecek yolu aç; “barır men, saŋa ḳaldı ornum” gidiyorum, yerim sana kaldı; “beglerke barma yaġuḳ” beylere yakın gitme; “ḳaçan barsa siz ġanimetler tapa” ganimetlere doğru gittiğinizde; “sü barıŋ” ordu, yürüyün; “tün kün barmaḳı kelmeki” gecenin ve gündüzün gidip gelmesi. Tanıklar: KÇ KT BK T Mait KuT2 KB2
Ölmek, göçmek; (bir şey) gitmek, yok olmak: “ḳaġanım uça barmış” babam kağan uçup gitmiş (ölmüş); “ḳılḳ ḳança bardı, uḍu men barayı” (iyi) huy nereye gitti, ardından ben de gideyim; “neçe ḳalmışıḳ hem ḳaçan barmışıḳ” ne kadar kaldığını ve ne zaman göçtüğünü. Tanıklar: KB2
Yardımcı fiil olarak sürme, yönelme bildirir: “körü barsa” bakıp incelendiğinde; “türk bodun atı yoḳ bolu barmış” Türk halkının adı yok olup gitmiş; “arta barsa” artıp gitse. Tanıklar: O KB2
“baru” biçimiyle: (-tın/-dın ile) -den beri: “ilki ajuntın baru bu ajunḳategi” önceki varoluştan bu varoluşa dek; “biltükümüzde baru” bildiğimizden beri; (yönelme ile) -e doğru, -e: “maġat ėlke baru yarlıḳadı” Magadha ülkesine gitti; “balıḳka baru yarlıḳadı” kente gitti; (KB) gittikçe: “baru körki artar” gittikçe güzelliği artar; “künde aŋar baru” her gün ona giderek. Tanıklar: Huast Mait2 U KB DLT

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Çekimli biçimleri dizinde ayrı ayrı maddelere dağılmıştı; bu maddede toplandı. Köktürk yazıtlarındaki “igid barġu” (yalan var mı) örneğinde barġu ‘var’ anlamındaki bar sözcüğüyle ilgili olabilir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

bardı 128 (KB, Mait, BK, AH) · barḍı 1 (KB)
barıgma 4 (KT, BK) · barıġma 1 (O)
barġuluq 2 (ShoR) · barġuluḳ 2 (Mait)

Çekimli biçimler (87):

bardı 128 barır 94 barsa 53 barıp 43 baru 27 barmış 24 barmiş 22 barġu 22 barayın 18 barur 18 barġıl 15 barmaz 9 bardıŋ 9 bardım 8 barma 8 bardıg 8 barsar 8 barırlar 7 barıġlı 7 bardılar 6 barġalı 6 barġuçı 6 barġay 6 baralım 4 bardaçı 4 bardımız 4 barmasun 4 barmasa 4 barıgma 4 barıŋlar 4 barsu 3 barmaḳ 3 barmışın 3 barayı 3 barḳu 3 barmışta 2 barmaḳıġ 2 baruu 2 barzun 2 barġa 2 barda 2 barġaylar 2 barġuluq 2 barġuluḳ 2 barġusı 2 barmaġay 2 barduḳ 2 barıpan 2 barduḳta 2 barmaḳı 1 barmasu 1 barurlar 1 barmıslarḳa 1 baruġay 1 baryuḳ 1 bardıġız 1 barürlar 1 barduḳuŋ 1 barmışım 1 barġalır 1 barmasunlar 1 bardıŋız 1 bardukınta 1 barmışıġ 1 barġuluġ 1 barmıs 1 barġum 1 barġusuz 1 barmışḳa 1 barduḳı 1 barmaġu 1 barmaġıl 1 barınglar 1 barmadım 1 barmadımız 1 barmaḳları 1 barırbız 1 barsun 1 barırmen 1 barmaḳım 1 barıġlıḳa 1 barıġma 1 barmaḳın 1 barḍı 1 bardamaz 1 baıp 1 barmışıḳ 1

Bağlamlar

Bütün geçişler (24) →

BK Bilge Kagan Yazıtı

24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

BK K 1		b(a)rur	: (e)rkli : y(a)ġı boltı :
BK K 6	bi[l(i)g] bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g (a)l(ı)p : y(a)gru :	b(a)r(ı)p	: ük(ü)ş kişi: ölt(ü)g :
BK K 6	ol y(ė)r[g(e)r]ü :	b(a)rs(a)r	: türük: bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n:
BK K 7	… / ıġ(i)dm(i)ş: k[(a)g(a)n(ı)ŋ(ı)n] s(a)bin : (a)lm(a)tin : yėr : s(a)yu :	b(a)rd(ı)g	: ḳoop (a)nta : (a)lḳ(ı)nt(ı)g: (a)r(ı)l[t(ı)g] (a)n[ta ḳ(a)lm[(ı)şı] yėr …
BK K 8	(a)z[u bu] s(a)b(ı)mda : ig(i)d	b(a)rġu	:
BK D 13	… (ü)rm(i)ş : ḳ(a)ŋ(ı)m : ḳ(a)g(a)n : [ėl(i)g törüg : ḳ(a)zg(a)n(ı)p : uça :	b(a)rm(ı)ş	:] ḳ(a)ŋ(ı)m : [ḳ(a)g(a)n / -ḳa] b(a)şl(a)yu : b(a)z ḳ(a)g(a)n(ı)g : b(a)l …
BK D 19	… ür(e)güŋ(i)n : üç(ü)n : ig(i)dm(i)ş: < bilge> ḳ(a)g(a)n(ı)ŋa : (e)rm(i)ş :	b(a)r[m(ı)ş	:
BK D 19	ö[tük(e)n]: yış bod(u)n :	b(a)rd(ı)g	:
BK D 19	ėlg(e)rü	[b(a)r(ı)gma]	b(a)rd(ı)g :
BK D 19	ėlg(e)rü [b(a)r(ı)gma]	b(a)rd(ı)g	:
BK D 20	ḳuur(ı)g(a)ru :	b(a)r(ı)gma	: b(a)rd(ı)g :
BK D 20	ḳuur(ı)g(a)ru : b(a)r(ı)gma :	b(a)rd(ı)g	:
BK D 20		b(a)rduḳ	: y(ė)rde : (e)dgüg : ol (e)r(i)nç [k](a)n(ı)ŋ : üg(ü)zçe : yüg(ü)rti :
BK D 20	… (ü)g(i)n üç(ü)n : y(a)bl(a)ḳ(ı)ŋ(ı)n : üç(ü)n : (e)ç(i)m ḳ(a)g(a)n : uça :	b(a)rdı	:
BK D 23	[m(e)n öz(ü)m ḳ(a)g(a)n ol(u)rtuḳ(u)ma] yėr s(a)yu :	b(a)rm(ı)ş	: bod(u)n [y(a)d(a)g(ı)n y(a)l(a)ŋ(ı)n] ölü: yitü: [y(a)na] k(e)lti :
BK D 29		b(a)rur	: (e)rkli : y(a)ġı boltı :
BK D 32	sıŋ(a)r : süsi : (e)b(i)g b(a)rḳ(ı)g : yulg(a)lı :	b(a)rdı	:
BK D 35	toḳuz : oġ(u)z: bod(u)n : y(ė)r(i)n : subin : ıd(ı)p : t(a)bg(a)çg(a)ru :	b(a)rdı	:
BK D 37	… a)gdı uyg(u)r (e)lt(e)b(e)r : yüzçe (e)r(i)n : ėl- / g[(e)r]ü : t[(e)z(i)p	b(a)rdı	]
BK D 40	… a)rluḳ : bod(u)n t(a)pa : süle : tėp : tud(u)n : y(a)mt(a)r(ı)g: / ıt(tı)m	b(a)rdı
BK D 40	in(i)si: bir : ḳoorg[(a)nḳa t(e)z(i)p	b(a)rm(ı)ş	]
BK D 41	ḳoor(ı)ġu : (ė)ki üç : kiş(i)l(i)gü : t(e)z(i)p	b(a)rdı	:
BK G 1	bi [ ] ş(ı)p :	b(a)rd[ı	]
BK G 10	… ḳ(a)ŋ[(ı)m k](a)g(a)n [ı]t yıl : on(u)nç (a)y : / (a)ltı ot(u)zḳa : uça :	b(a)rdı	:

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).