İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
T sözlüğü · madde

bar isim

641 geçiş 14 biçim 21 eser AbhKBKuTShoRMaitTTTAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Var, mevcut: “til asġı telim bar, yası ma üküş” dilin yararı çoktur, zararı da çok; “ol ėki kişi bar erser” o iki kişi var oldukça; “birök antaġ edgü öglisi bar erip” eğer öyle iyi dostu varsa; “bilişiŋ ne barmu” hiç tanıdığın var mı; “münüŋ barmu” kusurun var mı. Tanıklar: TSekKB3
  2. Varlık; var olan: “yoḳuġ bar ḳılur, ol ḳılur yoḳ barıġ” yoğu var eder, varı yok eder; “ikinç bar ḳılur sen” yeniden var edersin; “törütgen barıŋa törütmiş tanuḳ” yaratılmışlar Yaratan’ın varlığına tanıktır. Tanıklar: KB2AH
  3. Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey: “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını yoğunu ve canını feda etti; “barın tap ḳılıp keçürdüm künüm” elimdekine razı olup günümü geçirdim; “barıġ tap ḳıl” olanla yetin; “sözüŋ barı tök” sözünün hepsini dök; “bu barı ḫazine” bütün bu hazine; “ḳayu barınça” ne kadar varsa. Tanıklar: AbhKB5

Maytrısimit’teki “nırvanḳa barı yarlıḳadı” örneklerindeki barı bar- (gitmek) fiilindendir; T ve Mait’teki “barıŋ” (gidin) de öyledir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar — yalın hâliyle 583 kez

Çekimli biçimler (13):

T Tunyukuk Yazıtı

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T 11 … )ġ(a)ni: (a)lp (e)rm(i)ş : (a)yġuçısi: bilge (e)rm(i)ş / : ol (ė)ki kişi : b(a)r (e)rs(e)r : sini t(a)bġ(a)ç(ı)ġ : ölürt(e)çi : tir m(e)n : / öŋre ḳııt(a)n …
T 14 … ı)nta : yırya : oġ(u)zda : (ė)ki üç biŋ : sü- / m(ü)z : k(e)lt(e)çim(i)z : b(a)r mu ne : (a)nça öt(ü)nt(ü)m :
T 26 öŋr(e)ki (e)r : / / yuġ(u)rça : ıd(ı)p ı b(a)r baş: (a)şd(ı)m(ı)z : yub(u)lu : int(i)m(i)z : on / tünḳa : y(a)nt(a)ḳı tug …
T 26 … m(i)ş tidi : / on oḳ bod(u)ni: ḳ(a)lıs(ı)z t(a)şıḳm(i)ş : t(a)bġ(a)ç süsi: b(a)r (e)rm(i)ş : / ol s(a)b(ı)ġ : (ė)ş(i)d(i)p : ḳ(a)ġ(a)n(ı)m : b(e)n (e)bġ(a) …
T 31 ḳ(a)tun: yoḳ bolm(i)ş (e)rti: (a)nı yogl(a)t(a)yin t(ė)di: sü b(a)r(ı)ŋ : t(ė)- / di : (a)ltun yışda : ol(u)r(u)ŋ t(ė)di: sü b(a)şi: in(e)l ḳ(a)ġ( …
T 51 n(e)ŋ y(ė)rd(e)ki: ḳ(a)ġ(a)nl(ı)ġ bod(u)nḳa / bünt(e)gi: b(a)r (a)rs(e)r : ne buŋi b(a)r (e)rt(e)çi (e)rm(i)ş :
T 51 … ė)rd(e)ki: ḳ(a)ġ(a)nl(ı)ġ bod(u)nḳa / bünt(e)gi: b(a)r (a)rs(e)r : ne buŋi b(a)r (e)rt(e)çi (e)rm(i)ş :

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).