İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

üküş

Tanım

Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): üküş — yalın hâliyle 422 kez

Çekimli biçimler (8):

KB Kutadgu Bilig

183 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 2 üküş ögdi birle tümen miŋ sena / uġan bir bayatḳa aŋar yoḳ fena
KB 1014 üküş tıŋlaġu söz birer sözlegü / marḳa mundaġ aydı biliglig bügü
KB 1955 negü tir eşitgil bilig bilmiş er / başında keçürmiş üküş yilmiş er
KB 3371 kisi alġu toġsa oġul ḳız üküş / oġulsuz tise erke körksüz söküş
KB 5214 ḫazinem üküş tip küwenme neŋin / ḫasem sü telim tip kötürme egin

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

99 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 25/13b1 146 nėme üküş yalavaçdın toḳuştı anıŋ birle üküş ögürler taḳı süst bolmadılar anıŋ üçün …
Ku. T. 28/52a2 179 çın-oḳ törüttimiz tamuġḳa üküşni perilerdin ademilerdin olarḳa köngüller uḳmazlar anıŋ olarḳa közler körmez …
Ku. T. 31/43b1 33 tesbih ḳılalıŋ tėp sėni üküş
Ku. T. 34/55a1 … üç ḳıldı saŋa seniŋ saġlıḳıŋnı tilemek birle anıŋ saġlıḳlarıŋa. bütünlükin üküş ortaḳlardın küç ḳılurlar amarıları amarı üze meger anlar kim bittiler ḳıld …
Ku. T. 36/84b1–2 39 törütmedimiz ol ikini meger rastlıḳ üze ançası bar üküşleri bilmezler

Abh Abhidharma (Shogaito)

45 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 66 sav-ı tuduġ-luġ yörügi üküş telim ertüki üz-e yörüg töz-in yaruḳ yaşuḳ yaltrıdtaçı erür. öz bilige bil …
Abh.Sho. 405 üküş kalp-lar -ta.
Abh.Sho. 1578 üküş tıldaġ-lıġ üküş sımaḳ-lıġ -lar üçün.
Abh.Sho. 2609 又yene問ḳayu tıldaġ-ın bėş yükmek-lerig tuda söz-lemeti bolur üküş türlüg tėp.
Abh.Sho. 3448–3451 birök niz-vanı-lar-nıŋ tarıḳmaḳ-ı bolsar ol üküş az tüz-ün er-en-ler-niŋ ödrü bolur階降yėgi ḳodıḳı-sı niz-vanı-lar-nıŋ tarıḳm …

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.001.05–09 anı üçün inçe saḳınu etgintimiz.. ilki ajunta üküş türl(ü)g buyan edgü kılınç kılmış ogrınta silik ... / / / ... / / / - -ta …
Mai.Tek.019.01–07 … kalıḳdaḳı t(eŋri-) -ler aŋsız ögrünçülüg s(evinçlig) bolup tözün maytrınıŋ ük(üş) türlüg ögdi- -sin öge kentü et-özler- -in or- ... tutuzurlar..
Mai.Tek.052.28–35 … rın aşġalı toyın kuvragnıŋ edgülüg iş ködüg--lerin bütürgeli ü(çün) sansız üküş muŋadınçıg kü (kelig) (er)demler.. öntürü teŋri yalaŋuḳug ögirtürü sevintü …
Mai.Tek.074.56–58 yarlıḳançsız köŋülin erüş üküş koşun kozıg isig özlerinte adırdı--lar etlerin kanların yėdiler..
Mai.Tek.085.57–58 taḳı ne ayıtmış kergek üküşüg ög--mez-men ...

Sek Sekiz Yükmek

24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.08 (IIc) sıŋarḳı burḫanlar uluşıntın kelmiş erüş üküş bodistv-
Jut.Sek.T-1.019 IIc1 çḫşaptı sıyuḳ tınlġlar üküş arıġ çḫşaputlġ tınlġlar
Jut.Sek.T-1.2 (IIc) tınlġlar az --- tevlig kürlüg tınlġlar üküş tŋrim
Jut.Sek.T-1.39 (Ib) taḳı yme tıdıġsız bodisvt siz inçe biliŋ ḳamaġ tınlıġlar üküş
Jut.Sek.T-1.315 (Ib) adrı- -lıp barıġlı ölügli üküş bo iki törlüg tınlıġlar ters tetrü

AH Atebetü’l-Hakâyık

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 1–2 ilahi üküş hamd ayur men saŋa seniŋ rahmėtiŋdin umar men oŋa
AH 133–136 sanıp sözlegen er sözi söz saġı üküş yaŋşaġan til unulmaz yaġı sözüŋ boşlaġ ıḍma yıġa tut tiliŋ yeter başḳa bir …
AH 241–244 baḫıl tirdi zėr sim haramdın üküş vėbal kötrü bardı özele söküş ülüş boldı malı kişiler ara baḫıl aldı anda …
AH 297–300 ayur sen keḍim ton şėrab aş kerek telim mal üküş ḳul ḳara-baş kerek ėgėr yıġdıŋ erse ‘umürluḳ tavar burun başḳa börkni keḍe …
AH 357–360 … özle sözni ivip sözleme sözüŋ kizle kiḍin başıŋ kizleme miŋ er dostuŋ erse üküş körmegil bir er duşman erse anı azlama

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 2.2.3. V /4 //// [üküş] törlüg edgü /////
Sho.Rosia 2.2.7.R /4–5 [ülgüsüz] üküş burḫanlar [uluşın barça étdeçi] yaratdaçı bolzunlar :
Sho.Rosia 6.3.2 /35 … ip 分別於法bölüp adırıp nomta 量度 ülgülep teŋlep 修[習 bışrunsar] ögredinser 多修習已 üküş bışrunu ögretinü tükedtük-te 得断諸使 [bolur tarġarġalı] alḳu niz-vanı-larıġ t …
Sho.Rosia 7.2 /159 ögretinü yorıp] üküş telim buşı-ta ::
Sho.Rosia 7.2 /334 此世多恐怖 bo yêr[tinçüte üküş] üz-e ḳorḳınç ayınç ::

Man Manichaica I-III

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 176-106–109 bu bilge biligig m(e)n sizlerke üküş körkün üküş yörügün tanukun sözleyü ayu bėrtim
T II D 176-106–109 bu bilge biligig m(e)n sizlerke üküş körkün üküş yörügün tanukun sözleyü ayu bėrtim
T II D 173b2-418 yme bir ekintin(i)ŋ ad(ı)rtı üküş bar
T II D 173a2-440–444 üküş üdte berü emgenmiş emgek(e)-mezin unıtalam m(e)ŋigü m(e)ŋigü sevinçlig ögr …
TM 159-478–481 üküş t[ürlüg] özütlüg etözlük kor[da anıg] kılınçl(ı)g ş(i)mnunuŋ ḳo[rında yası …

TT TT I-X

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36.14-81–88 köŋülüŋ köküzüŋ ökünmeki üküş . köŋlüŋ köküzü -ŋ bütmeki az . ėl ḳan açıġın t///mekıŋ alp – edlig sanlıġ …
T II Y 36.17.-98–99 ig tapa körser sn [.] törü yawız . üküş ed twar yuŋlġıl üküş telim ögrünç köŋül tutġıl .
T II Y 36.17.-98–99 ig tapa körser sn [.] törü yawız . üküş ed twar yuŋlġıl üküş telim ögrünç köŋül tutġıl .
T III 26015.-14 … . . . . . . ıdduḳ ḳaŋımz . üstürtii ḳotıı inmeser . üç . . . . . . . . . . üküş telim tınlġ-lar bultıı ertii .
T III D 2603.-33–34 üzte bozta ulatıı [.] üküş telin nızwanı -lar . ögin kön -gülin azıtıp . örletür ertii tınlġ-larıġ . …

BK Bilge Kagan Yazıtı

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK K 5 süç(i)g : s(a)bıŋa : y(e)mş(a)k : (a)ġısıŋa : (a)rtur(u)p : ük(ü)ş : türük : bod(u)n : ölt(ü)g :
BK K 6 bi[l(i)g] bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi: ölt(ü)g :
BK K 7 … ḳubr(a)td(ı)m : çıġ(a)ń : bod(u)n(u)g: b(a)y kılt(ı)m : (a)z bod(u)n(u)g : ük(ü)ş kelt(i)m :
BK D 14 … : yiçe : ėtdı : yiçe : ig(i)i(t)i : çıġ(a)ń(ı)g : b(a)y kıltı : / (a)z(ı)g ük(ü)ş : kelti :
BK D 24 (a)z bod(u)n(u)g : ük(ü)ş kılt(ı)m : ıġ(a)r : (e)ll(i)gde : [ı]g(a)r ḳ(a)g(a)nl(ı)gda : y(ė)g kılt(ı …

U Uigurica I-IV

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T II Y 10-5 ertiŋü üküş edgü ḳılınç ḳazġanç ḳazġanur
U II, T II Y 10-14 alḳınçsız köküz bodi-svt ol [edgü ḳılınç] ertiŋü üküş tėtir tėp ötünti
U II, T. II, Y., 48-21–38 … zukin çıġın tsunın siŋin ḳavın kürin kürlügin arıp yuyup (yuvup?) az bėrip üküş altım erser .. azu yme yėr suv baġ borluḳ ı tarıġ tarımaḳ oġrınta suvdaġı …
U II, T. II, Y., 48-21–38 … -tın ulus-ḳa ėltin ėlke tiŋçi paḫuaiçı bolup yorıtım erser .. bu munçulayu üküş türlüg inçsrtmek tsui irinçü ayıġ ḳılınç-lar ḳıltım ḳu[v]ratdım erser .. e …
U II, T. II Y 42.-38–57 … tarazukin çıġın tsunin sinŋin ḫavın kürin küriligin artım yutdum az bėrip üküş altım erser azu yėr suv baġ borluġ ı tarıḳ tarımaḳ .. oġurınta suvdaġı tın …

KT Kül Tigin Yazıtı

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT G 7 süçig : s(a)bıŋa : y(e)mş(a)k : (a)ġısıŋa : (a)rtur(u)p : üküş : türük : bod(u)n : ölt(ü)g : türük : bod(u)n : öls(i)k(i)g : bir(i)ye : ç …
KT G 7 … il(i)g : bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g : (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi: ölt(ü)g :
KT G 10 (a)z bod(u)n(u)g : üküş : kėlt(ı)m :
KT D 16 … : yiçe : itdi : <yiçe> iġ(ı)t(t)i : çıġ(a)ń(ı)g [b(a)y kėltı : / (a)z(ı)g ük(ü)ş kėltı]
KT D 29–30 … u)g : tonl(u)g : çıġ(a)ń bod(u)n(u)g : b(a)y ḳılt(ı)m : (a)z bod(u)n(u)g : ük(ü)ş : kėlt(ı)m : ıġ(a)r (e)ll(i)gde : [ıġ(a)r : ḳ(a)ġ(a)nl(ı)gda : yeg ḳılt(ı) …

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 41–47 … satıġçılar uluġı ol ḳalın satıġçılarıġ başlap yolçısı yėrçisi bolup ėrtiŋü üküş aġı barım aġır yükler birle ol yaġılar ara uduzup ėltgeli saḳınsar ėrtiŋü …
KİP 77 ėrtiŋü üküş edgü ḳılınç ḳazġanç ḳazġanur ..
KİP 88 alḳınçsız kögüzlüg bodisvt ol edgü ḳılınç ėrtiŋü üküş tėtir
KİP 187–188 al çeviş bilge bilig ḳazġanç ėrtiŋü üküş ḳazġanmış üçün bügülüg erdemke tıdıġsız ėrür ..
KİP 216 ol tınlıġnıŋ edgü ḳılınç utlısı ėrtiŋü üküş tėtir ..

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT I, 472 Ḳudruḳ ḳatıġ tügdümiz / Teŋrig üküş ögdümiz / Kemşip atıġ tegdimiz / Aldap yana ḳaçtmız
DLT I, 167 Udu barıp üküş iwdim / Telim yorıp küçi kewdim / Atım birle tegü awdım / Meni körüp yini …
DLT I, 235 Tümen çeçek tizildi / Bükünden ol yazıldı / Üküş yatıp özeldi / Yirde ḳopa aḍrışur
DLT I, 467 Bulġaḳ üküş bolsa ḳaçan bilgiŋ yiter / Yaŋşaḳ telim sayrap anıŋ tamġaḳ ḳatar
DLT I, 88 Erdi oza erenler erdem begi bilig taġ / Aydı üküş öġütler köŋlüm bolur aŋar saġ

T Tunyukuk Yazıtı

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T 7 … )n : b(i)rye : t(a)bġ(a)ç(ı)ġ : öŋre ḳı- / t(a)ny(ı)ġ : yırya oġ(u)z(u)ġ : ük(ü)ş ök öl(ü)rti: b(i)lg(e)si : ç(a)b(ı)şi / : b(e)n ök (e)rt(i)m : çoġ(a)y ḳuz …
T 32 üküş t(ė)y(i)n : n(e)ke ḳoorḳuur biz : (a)z t(ė)y(i)n : ne b(a)s(ı)n(a)l(ı)m : …
T 32 … ė)ki uçı: sıŋ(a)rça : / (a)rtuḳ; (a)rti: t(e)ŋri y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳ üç(ü)n : üküş t(ė)y(i)n / ḳoorkm(a)d(ı)m(ı)z : süŋ(ü)şd(ü)m(ü)z : t(a)rduş : ş(a)dra : u …

Huast Huastuanift

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T. II D. 178 III.-12 … ılar öz [bolu]p . . neçe-h yazındımız (!) yaŋılt(ı)m(ı)z erser . . munça-h üküş tınl(ı)ġḳa n[eçe] üz boz ḳıltımız erser . t(e)ŋrim bu-u on türlüg yazuḳda …
T. II Y. 59-7–14 … ŋıltım erser .. közüm körüp ḳulḳaḳım isidip tünle küntüz saḳınmayu saḳınıp üküş türlüg yaŋluġ saḳınç turġurdum erser ..

KP Kalyanamkara Papamkara

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KP V-5 üküş yoḳ çıġay emgeklig tınlıġ-lar-aġ körüp ıġladım
KP XII-6 neçükin aġı barım ḳazġansar üküş bulur

Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 40.2 [U 3114]-4–5 üküş azu-–ntaberü munçulayu biliŋümüz uḳunġumuz k(e)rgek tört ptr / erdi:
T II Y 40.2 [U 3114]-9 biz özümüzni inç meŋilik ḳılġalı üçün bilmetin uḳmadın ülgüsüz üküş tınl(ı)ġ-larıġ örletdim

O Ongin Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
O 7 “Yabız bat biz Azıġ üküşüg körtüg erti Sül[el]im!” tėr ermiş “Amtı beglerim e!” tėr ermiş “B(i)z az b …

ŞU Şine Usu Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
ŞU D 4 … nç ay toḳuz otuzḳa süŋüsdim anta sançdım seleŋeke siḳa sançdım yazı ḳıltım üküşi seleŋe ḳudı bardı ben seleŋe ḳaça udu yondim süŋüşde tutup on er ı<d>tım

IB Irk Bitig

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
IB 36 üküş (a)tl(ı)g ögr(ü)nçüŋ yook. kobı (a)tl(ı)g kork(ı)nçıŋ yook. / uçruglug kut …

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-45–59 … in körkitmek bölük-inte [ül]güsiz sansız yüz miŋ tümen tınl(ı)ġ-lar uġuş-ı üküş telim açıġ tarḳa emgek-ig teginür-te öyü saḳınu ḳonşi im bodistv-ıġ birök …

Aynı gövdeden maddeler

“üküş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).