Derlem sözlüğü · madde
ança zarf
Tanım
- Öyle, o kadar, şöyle: “ança biliŋler” öylece bilin; “ança ança ükliser” o kadar o kadar çoğalsa; “ança boşġurur ermiş” şöyle öğütlermiş; “teŋri ança tėmiş” Tanrı şöyle demiş. Tanıklar: KTBKTIBAbh
- “bir ança” bir kısım, kimi; bir süre: “bir ança bezek, bir ança ḳulawuz” kimi süs, kimi kılavuz; “bir ançaları bir ançaḳa” bir kısmı öbürlerine. Tanıklar: MaitKuT2KB2AH
- “iki ança” iki kat: “iki ança üze üze” kat kat (artarak). Tanıklar: KuT2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ança — yalın hâliyle 241 kez
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (247) →IB Irk Bitig
65 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKB Kutadgu Bilig
62 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 128 | bu kökteki yulduz bir | ança | bezek / bir ança ḳulawuz bir ança yezek |
| KB 764 | bir | ança | yorıdı sınadı ilig / ḳamuġdın tükel buldı bulmış erig |
| KB 2754 | kiçigde körü ḳalsa altun kümüş / anıŋ suḳluḳı bolmaz | ança | üküş |
| KB 4883 | yėdi içti | ança | saḳındı özün / ėşitmiş sözini bışurdı uzun |
| KB 5672 | bir | ança | uḍıdı bir ança oḍuġ / ḳopa keldi saḳnu toga keldi tuġ |
KT Kül Tigin Yazıtı
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 3 | … n : ortusıŋ(a)ru : (a)nta : içr(e)ki: bod(u)n : koo[p] : m[(a)ŋ]a : kör[ür | (a)nça] | bod(u)n : ḳoop : itd(i)m : |
| KT G 13 | y[(a)g]uḳ (e)l : (e)rs(e)r : | (a)nç(a) | t(a)ḳı : (e)rig y(ė)rte : ers(e)r (a)nça : (e)r(i)g y(ė)rte : b(e)ŋgü t(a) … |
| KT D 4 | özi | (a)nça | : k(e)rg(e)k : bolm(ı)ş : |
| KT D 21 | … ḳ(a)d(ı)rḳ(a)n : yış(ı)g : (a)şa : bod(u)n(u)g : (a)nça ḳoonturt(u)m(ı)z : | (a)nca | itd(i)m(i)z : ḳuur(ı)ġ(a)ru : k(e)ŋü t(a)rm(a)nḳa : t(e)gi : türük : bod(u … |
| KT D 27 | … : kül tėg(i)n : birle : (e)ki ş(a)d : birle : ölü yitü : ḳ(a)zġ(a)nt(ı)m : | (a)nça | ḳ(a)zġ(a)n(ı)p : bir(i)ki : bod(u)n(u)g : ot sub : kėlm(a)d(ı)m : |
BK Bilge Kagan Yazıtı
22 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 5 | (a)nta (a)ń(ı)g [k]işi : | (a)nça | boşg[(u)rur] (e)rm(i)ş : |
| BK D 4 | (a)nı] üçün : ėl(i)g : | (a)nça | tutm(ı)ş (e)r(i)nç ėl(i)g tut(u)p törü[g : ėtm(i)ş : özi (a)nça : k(e)rg(e … |
| BK D 10 | üze : türük : t(e)ŋrisi : < türük> : ıduḳ : yėri : subı : | (a)nça | : (e)tm(i)ş (e)r(i)nç : |
| BK D 18 | (a)nça | ḳ(a)zg(a)nm(ı)ş : (a)nça ėtm(i)ş : | |
| BK D 33 | [türük] b(e)gl(e)r [bod(u)n / | (a)nç]a | : s(a)ḳ(ı)n(ı)ŋ : (a)nça bil(i)ŋ : oġ(u)z : bo[d(u)n / ] d1: ıdm(a)yin : t … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
22 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.009.09–12 | ol | ança | uzun üdte berü birükin tünle yėme tünki tünleki teg inçgülüg ... bilig udı … |
| Mai.Tek.048.23–24 | ança | sav yarlıḳaduḳ--(ta) yėtinçsiz yitiz yaġız yėr tebreyür | |
| Mai.Tek.070.53–56 | ança | saḳınç (s)aḳınıp ol tamuluglar.. tükel bilge maytrı burkanka yaḳın tegip u … | |
| Mai.Tek.085.35–36 | üdün tamulug ... (teg)m(e)gey.. ol | ança | sav sözled(i) |
| Mai.Tek.111.16–28 | … ü(dler) birle soḳuşup yek içge(k) ... / / - ... nizvanılarınaŋ erk türkin | ança | munça tėser k / - ... (burkan) şazanınta köŋ(ül) ... artamış toyın şm(nanç … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/4b3 | 130 ey anlar kim bittiler yėmeŋler ribanı iki | ança | üze üze üze üze ḳılmaḳın ḳorḳuŋlar taŋrıdın bolġay kim ḳurtulġay sizler |
| Ku. T. 33/24b3 | 68 ey iḍimiz bėrgil olarḳa iki | ança | ḳındın yıratġıl olarnı yıratmaḳ uluġ |
| Ku. T. 33/61b3 | 51 eger körseler erdi | ança | ḳorḳḳaylar tapmaḳ yoḳ tutlur anlar yaḳın orun--dın |
| Ku. T. 35/62b2 | … ḳa yana bolur siz uluġ pirle sizlerde ol kim öldürülgey siz anda öŋdin bir | ança | teger sizler atanmış zamanḳa tegi bolġay kim uḳġay sizler |
| Ku. T. 38/61b1 | … inde turur saçmaḳ üçün ol taŋrıḳa turur kökler hazinesi ve yerler hazinesi | ança | bar iki yüzlügler uḳmazlar |
T Tunyukuk Yazıtı
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T | … )nl(a)ntı : / ḳ(a)nin ḳood(u)p : t(a)bġ(a)çḳa : y(a)na iç(i)kdi: t(e)ŋri : | (a)nça | t(ė)m(i)ş (e)r(i)nç : ḳ(a)n b(ė)rt(i)m : |
| T 7 | … m(ı)z : t(e)gre : oçuḳ t(e)g (e)rti : biz : aş / <t>(e)g : (e)rt(i)m(i)z : | (a)nça | ol(u)r(u)r (e)rkli: oġ(u)zd(u)nt(a)n : kü- / r(a)ġ k(e)lti |
| T 14 | … l(u)rs(ı)ḳ(ı)m k(e)lm(e)di : (a)nta ötrü : ḳ(a)ġ(a)nı)ma öt(ü)n- / t(ü)m : | (a)nça | öt(ü)nt(ü)m : t(a)bġ(a)ç : oġ(u)z : ḳııt(a)ny : buç(e)gü : ḳ(a)- / b(ı)ş(s … |
| T 15 | … ḳ(a)ġ(a)n : ögl(e)ş(i)p : (a)ltun yış üze : ḳ(a)b(ı)ş(a)l(ı)m t(ė)m(i)ş : | (a)nça | / ögl(e)şm(i)ş : öŋre türk ḳ(a)ġ(a)nġ(a)ru : sül(e)l(i)m t(ė)m(i)ş : |
| T 32 | … güti: / urġ(ı)l: b(a)s(ı)tma : t(ė)m(i)ş : bög<ü> ḳ(a)ġ(a)n : b(a)ŋ(a)ru : | (a)nça | / yıdm(i)ş : (a)pa t(a)rḳ(a)nġ(a)ru : içre s(a)b : ıdm(i)ş : bilge tunyuḳu … |
Abh Abhidharma (Shogaito)
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 1059–1064 | ança | ança ükliser aşılsar yme bodistv-lar-nıŋ tanġarıġ-ı küsüş-i yme ök yalŋuz- … | |
| Abh.Sho. 1059–1064 | ança | ança | ükliser aşılsar yme bodistv-lar-nıŋ tanġarıġ-ı küsüş-i yme ök yalŋuz-ın yė … |
| Abh.Sho. 1117–1118 | ança | ança | oḳ teriŋedür üçün anın söz-lemiş ol çomrulġuluḳ badġuluḳ tėp ol kerik ıraḳ … |
| Abh.Sho. 2763 | ança | ança nom-lar-ta adḳantaçı -sı ükliyür aşılur. | |
| Abh.Sho. 3405–3407 | birök | ança | teŋlig baġ boldaçı ed-i-niŋ ülgüsi ėyin bululmasar ança teŋlig bilip öçmek … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/12 | ança | erür erser yme bölüklüg adır[tlıġ] kerig öŋi erür : | |
| Sho.Rosia 8.3 /65 | birgerü yıġıp | ança | teŋlig anta pratikabut-lar-nıŋ/buyan-ların. |
| Sho.Rosia 8.3 /132–133 | 三者 yüz öŋi 世 -lerig tepreḍgeli up | ança | teŋlig 世 -lerke et’öz-lerindim yaroḳ ıdıp barġalı uyur-lar :: |
| Sho.Rosia 8.3 /198–200 | … erig-ke tegmegü-çe erser ötrü ol {艹+廾} -lar 无生 nom taplaġıŋa teriŋ 入 üz-e | ança | oḳ arḫant-lar-nıŋ pratikabut-lar-nıŋ teg nirvan-ḳa 入. |
| Sho.Rosia 8.3 /201–202 | üz-e | ança | bulunç-tın tınlġ-larḳa asıġ tusu ḳılmaḳ-tın oġadur-lar kénedür -ler :: |
Sek Sekiz Yükmek
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.50 (IIc) | ḳolusuz ölmez tek kirtgünç koŋül üçün | ança | utlısı |
| Jut.Sek.T-1.262 (Ia) | adasz tudasz erelim tip et’özleriŋe | ança | munça tusulur inçip |
| Jut.Sek.T-1.339 (IIc) | tınlġlar | ança | ol ḳltı tırŋaḳ üzeki toraḳça yene kirtgünç koŋüli yoḳ |
| Jut.Sek.T-1.340 (Ib) | tınlıġlar | ança | ol ḳaltı bo yirdeki topraḳça tözünlerim kim ḳanyu |
KÇ Küli Çor Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 14 | … anta kėrü barıp, Yençü ügüzüg keçip, Temir ḳapıġḳa, / Tezikke tegi sü[lep | anç]a | ḳazġantı. |
| KÇ 18–20 | … [ ]ġalı / / barıp, azın erig yana ebige sü[rjüş] kigürti. ḳarluḳ atlantı. | Ança | sön [K]arluḳ yegren ermelıġ arḳasin sıyu urtı. ḳarluḳ anin turup / Ėl-tebe … |
| KÇ 21–22 | … ulnad[ı] .... Işbara B(i)lge Küli Çor [...s]üke tusa bol[ayi]n tidi. Ülügi | ança | ermiş erinç: Yaġıḳa yalıŋus oplayu tegip, opulu kirip, özi ḳısġa kergek bo … |
O Ongin Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| O 8 | ḳaŋım Şad | ança | ötünmiş Teŋriken al[ḳınmaz(u)n bodu]n anta [ḳut] ermezke t(u)ş[ulmaz(u)n ] … |
| O 9–10 | Ebke tegdüküm yruş ḳılıp tegip inime oġluma | ança | ötledim: “ḳaŋ yor(ı)p Ėl-tėriş ḳaġanḳa adrılmaduḳ Teŋri Bilge ḳaġanta adrı … |
| O 9–10 | … Ėl-tėriş ḳaġanḳa adrılmaduḳ Teŋri Bilge ḳaġanta adrılmalım azmalım!” tėyin | ança | ötledim |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 176-514 | ança | kusar yarsıyur erti ol |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 233 | Kelse ḳalı ḳatıġlıḳ erter teyü seringil / Öḍlek işin bilip tur | ança | aŋar tirengil |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 121–124 | … bilnür törütgen iḍi biligsizlik içre ḳanı ḫayr yidi bilig bilmegendin bir | ança | boḍun öz elgin but itip iḍim bu tidi |
Aynı gövdeden maddeler
“ança” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).