Derlem sözlüğü · madde
baġ isim
Tanım
- Bağ, ip; zincir, pranga: “örtlüg temirlig baglar üze yaturur” kızgın demir zincirlerle yatırırlar; “baġda buḳaġuda yatıp” bağda, prangada yatıp; “saḳınç ḳaḍġu baġın yöreyin” kaygı ve tasa bağını çözeyim; “aġı barımḳa tegip baġın sesip” hazineye ulaşıp bağını çözüp. Tanıklar: KİPMaitKB
- (Budist) insanı sansaraya bağlayan tutku bağı: “nirvannıŋ baġtın öŋi üdrülmekig” nirvananın bağlardan ayrı oluşunu; “tınlıġlar baġıntın” canlıları bağlarından (kurtarmak); “yeklerke bagı bolzun” cinlere bağ olsun. Tanıklar: AbhMan
- (Budist) soy, cins: “baġın uġuşın tözin” soyunu, cinsini, kökenini. Tanıklar: ShoR
- (Farsça) bağ, bahçe: “baġ bustan ḳarşılar” bağlar, bostanlar, köşkler; “yėrin suvın baġın borluḳın” yerini suyunu, bahçesini bağını. Tanıklar: MaitKuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): baġ — yalın hâliyle 31 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- baġı 8 (KB) · bagı 2 (Man)
- baġda 3 (KİP, ShoR) · bagda 1 (Mait)
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (101) →Abh Abhidharma (Shogaito)
59 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 2690–2691 | munda-ta ulatı-lar yol kėrdü-te tudulur üçün tėp 問涅槃nirvan-nıŋ | baġ-tın | öŋi üdrülmekig pirapdi-sı köŋül ėyin evrildeçi ermez. |
| Abh.Sho. 3224 | baġ-tın | öŋi üdrülmek tėptėmiş-i erser. | |
| Abh.Sho. 3249–3251 | baġ-tın öŋi üdrülmek baġ birle erür ḳarşı yörüglüg tėp問ḳayu-nuŋ adı bolur | baġ | çuġ tėptėser答niz -vanı-lar üklimiş aşılmış üçün anı üçün adamış ol baġ çuġ … |
| Abh.Sho. 3278–3286 | … gmemeki birle birgerü bir ödte turur üçün munı adamış ol tegşüt-inçe tė離繁言中 | baġ-tın | öŋi üdrülmek tėgüçi sav-ta bar iki türlüg vibakdi-lar ḳaltı yėtinç bėşinç … |
| Abh.Sho. 3366–3373 | … ėser baġ boldaçı ed-i ėyin adrılur ḳaltı baġ boldaçı ed-i-niŋ ülgü-si ėyin | baġ-tın | öŋi üdrülmek -lig ed-i yme ök andaġ oḳ erür tėp釋日munda sėzik abipiray-ın s … |
KB Kutadgu Bilig
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 727 | arıġ bolsa özi yorısa köni / munıŋ | baġı | mundaġ biliŋü munı |
| KB 1808 | ḳayu | baġḳa | tegse suw eksümedin / çiçek yazlur anda tümen tü yıḍın |
| KB 2026 | bu saḳlıḳ bile sançtı begler yaġı / usallıḳ bile buzdı beglik | baġı | |
| KB 2419 | bu il | baġı | örki bu iki tüzer / bu iki birikse anı kim üzer |
| KB 4884 | yaşıḳ badı yüzke ḳara yüz | baġı | / ajun toldı bütrü ḳara yir toġı |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 4.2.2/23–25 | toquzunç énç qut qolu küz -üş öritü teginür mn alqu qamıġ | baġda | buqaġu -ta berklenmiş irinç yarlıġ tınlġlar baġıntın buqaġusıntın boşulzun … |
| Sho.Rosia 4.2.2/23–25 | … tü teginür mn alqu qamıġ baġda buqaġu -ta berklenmiş irinç yarlıġ tınlġlar | baġıntın | buqaġusıntın boşulzunlar |
| Sho.Rosia 6.2.2.4/32–33 | /// | baġın | uġuş-ın töz-in yme ök yene /// [q]ıldı |
| Sho.Rosia 7.2 /201 | ] uz uḳup yêrtinçü-nüŋ atın | baġın | :: |
| Sho.Rosia 7.2 /221 | a[z amranmaḳ bolur berk] | baġ | :: |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.069.13–16 | yėrin suvın | baġın | borluḳın erin atın oḳlatdımız.. seŋrem sanlıg edin tavarın artattımız ayma … |
| Mai.Tek.082.41–45 | … süsüp ol tamut(uglar) ... -ça yançarlar.. antada basa (ört-) -lüg temirlig | baglar | üze yatu--rurlar |
| Mai.Tek.082.46–48 | anın | baglarıg | et-özleri üze örtüp yörgep ulug bedük ... ş / delig orġaḳlar içinte soḳar- … |
| Mai.Tek.083.11–18 | kim yėme tınlıg--(lar adınlarıg) | bagda | buḳaġuda kerikde ... - / / lir emgek tolġaḳ körkütser--(ler kim y)ėme yarl … |
| 6b-12–16 | … adaḳın bıçġalı amraḳ kişi . . . oġulın ewin barḳın ordusın . . . [yėr] suw | baġ | borluḳ uluġ uluġ . . . . . . tėp buşı birdi . . |
U Uigurica I-IV
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 225-7.-1 | … esdeçi alḳu ödsüz ölüm- .. -lerde umuġ ınaġ boltaçı .. alḳu tınlġ-lar--nıŋ | baġ-ların-tın | ozḳurdaçı .. alḳu T. III M. 225 bulḳanmıs yavız tül-lerig yanturdaçı .. … |
| T. III M. 225-2 | … açıp sosın söküp . . . . . . . . . . . ḳıznaḳ-ḳa kirip aġı-barım-ḳa tegip | baġın | sesip busin alıp aŋın yükin yüte .. arḳa yükin kötürü ünzüzin (=ünsüzin) ö … |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … kürlügin arıp yuyup (yuvup?) az bėrip üküş altım erser .. azu yme yėr suv | baġ | borluḳ ı tarıġ tarımaḳ oġrınta suvdaġı tınlġ--larıġ ḳurġaġ-ta kemişip ölür … |
| U II, T. II Y 42.-38–57 | … n ḫavın kürin küriligin artım yutdum az bėrip üküş altım erser azu yėr suv | baġ | borluġ ı tarıḳ tarımaḳ .. oġurınta suvdaġı tınlıġ-laraġ ḳurġaġda kemişip ö … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 28/17a3 | … ḳılur erdi firʿavn-ı kafir / kibr anıŋ boḍnı ol kim yoḳlatur erdiler yaʿni | baġ | bustan ḳarşılar |
| Ku. T. 31/42b3 | 27 yeşe bėrgil | baġnı | tilimdin |
| Ku. T. 34/64a2 | 44 alġıl elgiŋ birle bir | baġ | cefan urġıl anıŋ birle andıŋ sıma biz bildimiz anı sergen nėme körklüg ḳul … |
| Ku. T. 37/6a3 | … im tandılar uruŋ boyunlarını ançaḳa tegi ḳaçan aġrutsa siz olarnı berkitiŋ | baġnı | ya minnet ḳılġu mundın soŋ ya yuluġ alġu kerek ançaḳa tegi ḳoḍġınça toḳış … |
Man Manichaica I-III
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 173b1-39–41 | yėti türlüg erdemte ötrü bir k(a)mag yeklerke | bagı | bolzun |
| T II D 173b2-419–420 | ançulayu k(a)ltı yazuklug ern(e)ŋ | bagı | kölöki bukagusı ag(ı)rl(ı)g yeniklig bar |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarŞU Şine Usu Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU G 8 | … aḳımınta yėtdim aşnuḳı tabġaçdaḳı oġuz türük t[aş]k]mış anta ḳatılmış anta | baglar | (...) |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-5–9 | … . asra atıŋ yigedtiŋ . kiçig atıŋ bedütüŋ . kim bolġai saŋa engirmedeçi . | baġıŋ | çuġuŋ yoluntı . t ///// yrlġıŋ yorıdı . |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II S-6–8 | … nomuġ ėrtiŋü edgü ötgürm[i]ş üçün yivli teg yaŋluḳ saḳınç niz:vani -larıġ | baġ | bu[ḳ]aġulaġ alḳu buz:ar boşuyur : lar |
Aynı gövdeden maddeler
“bag” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).