burḫan isim

800 geçiş 48 biçim 16 eser Mait Abh Sek ShoR U Sukh KİP Man Anlam haritasında göster

Tanım

Buda; aydınlanmış olan: “tŋri tŋrisi burḫan yarlıḳamış” tanrılar tanrısı Buda buyurdu; “burḫanıġ ögüp nomuġ ögüp” Buda’yı, öğretiyi övüp; “burkan kutın bultı” Budalığa erişti; “teŋri şakimun burḳanḳa” Tanrı Buda Şakyamuni’ye; “tükel bilge maytrı burkan” her şeyi bilen Buda Maitreya; “burḫanlar ḳutıŋa yükünür men” Budaların kutsallığına eğilirim. Tanıklar: KİP Mait2 Abh ShoR
(Maniheist metinlerde) peygamber, ilahi elçi: “ḳaŋı teŋri mani burhan” baba tanrı Mani Burhan. Tanıklar: Man

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

burḳan, burkan, buḳan yazımları bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): burḫan — yalın hâliyle 313 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

burḫan 304 (Abh, Mait, Sek, ShoR) · burhan 9 (Man, EÇS)
burkan 146 (Mait) · burḳan 15 (KİP, AO, Tövbe, U)
burḫanlar 52 (Sek, Abh, U, Mait) · burhanlar 2 (Man, KuT)
burḫanḳa 28 (Abh, Sek, ShoR, U) · burḫanqa 1 (ShoR)
burkanka 17 (Mait) · burḳanḳa 5 (KİP)
burkanıg 15 (Mait) · burḳanıġ 1 (AO)
burkanlar 7 (Mait) · burḳanlar 2 (KİP)
burkanlarka 3 (Mait) · burḳanlarḳa 1 (KİP)

Çekimli biçimler (46):

burkan 146 burḫannıŋ 68 burḫanlar 52 burḫanḳa 28 burḫanlarnıŋ 28 burkanka 17 burkannıŋ 16 burkanıg 15 burḫanıġ 15 burḳan 15 burka 12 burḫanta 8 burḫanlarḳa 8 burkanlar 7 burkanag 6 burḫanlarda 6 burḳanḳa 5 burḫanlarnŋ 4 burkanlarka 3 burkantın 3 burḫanlarıġ 3 burḫantın 3 burhanlar 2 burkanta 2 burḫanlardın 2 burḫanlarta 2 burḫanlarġ 2 burḳanlar 2 buḳan 2 burkanlarıg 1 burkanlarnaŋ 1 burkanlarnıŋ 1 burkannınŋ 1 burḫanlaraġ 1 burkannaŋ 1 burḫanlarnın 1 burḫanım 1 burḫanlaġ 1 burḳanlarḳa 1 buḫantın 1 burḫanın 1 buḳanlar 1 furḫan 1 borḫanlarıġ 1 burḫanqa 1 burḳanıġ 1

Bağlamlar

Bütün geçişler (800) →

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

291 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Mai.Tek.001.13–19	… suz bolġay anın amtı türk yigit erken kayu erser bir nom bitig biti--telim	burkan	şazınınta nomka ulag sapag asag tusu kılmış bolalım
Mai.Tek.022.08–13	taḳı ... tört yigirmi türlüg botklig / / arka -in men	bu(rkan)	... anın maŋa asaglıg / / / - ... ėşid anant men yėme ġautami katunka asag …
Mai.Tek.058.35–37	edgü--lüg dınarlar ara teŋri teŋrisi	burkan- -ta	yėgrek yoḳ erür..
Mai.Tek.085.50–56	sekiz türlüg tözün (yolu)g ayu bėriŋ anta ötrü tükel bilge (maytr)ı	burkan	inçe tėp yarlıḳayu(r) ... edg(ü) oglanım bu yat bu muntag tü(rlüg) emgekle …
3a-15	şakimuni	burḫantın	alḳu tınlġ-larıġ urunçaḳ tuta tegintim . .

Abh Abhidharma (Shogaito)

252 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Abh.Sho. 79–82	… ġrayu ḳayu abipiray-ı tėp答şasdirakarė söz-ler birök uḳıdmaḳ-nıŋ erser tŋri	burḫan-nıŋ	anıŋ et’öz-si-nıŋ yėg ayaġuluḳ ertüki üz-e ertmış-in aşmış-ın adın tüz-ün- …
Abh. Sho. 359	neçe bililü tükedser yme tŋri	burḫan-nıŋ	ertüki.
Abh.Sho. 718	yindem	burḫan	adı ködrülmiş-ler ök uyur-lar üçün birdemleti arıdġalı.
Abh.Sho. 1797	tŋri	burḫan	yrlıḳamış sudur ulatı vinay barça uḳıtdaçı erür.
Abh.Sho. 2265	birök yrlıḳamamaḳ üz-e tayanıŋlar tėp tŋri	burḫan	yrlıḳamış ermez tėp.

Sek Sekiz Yükmek

79 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Jut.Sek.T-1.02 (IId)	tŋri tŋrisi	burḫan	yırlıḳamış tŋrili yitlite
Jut.Sek.T-1.134–135 (Ib)	busı ulatı altı paramitḳa ḳatġlanur erti ançulayu ḳataġlanıp	burḫan	yolın
Jut.Sek.T-1.200 (Ib)	taḳı yme tözünlerim ḳamaġ tınlıġlarnıŋ köŋüli --- et’özi	burḫanlarnıŋ
Jut.Sek.T-1.317 (IId)		burḫan	inçe tip yrlıḳadı tözün oġulum siz inçe uḳuŋ
Jut.Sek.T-1.414 (IId)	ol oḳ tŋri yirinte yene yoḳ ḳuruġ ilig atlġ	burḫan	blgürer

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

74 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Sho.Rosia 2.2.1 /18–36	… emgektin tartġalı qut qolunup : olarnı ozġuru tükettükde olarqa nom nomlap	burḫanıġ	ögüp nomuġ ögüp bodistvlar quvraġın ögüp : montaġ öge küleyü tükettükde ög …
Sho.Rosia 2.2.8.R /3–6	… [dyanlar]ıġ : üç törlüg qut qolunmaqlarqa kéŋürü tegip [ ] saqınġu[l]uqta	burḫanıġ	körteçi bolalım :
Sho.Rosia 7.2 /216	佛興未曽有	burḫan	[-lar ///] muŋadınçıġ taŋl(a)mçıġ ay : ênçgülüg esemgülüg ḳılur yêrtinçü-t …
Sho.Rosia 8.3 /83	ol üdteki {艹+廾} -lar-nıŋ 智 -leri	burḫan-lar-nıŋ	edgü téḍyük nom-luġ aş taḍıġ-ın dyan-lıġ suv-ın taḳı ölimiş şilenmiş bolma …
Sho.Rosia 8.3 /212–215	… ġ oron-ḳa aġḍınur -lar ötrü anta 一 kan üdte 十 ḳata 不可説 yüz 千万 koldii nayut	burḫan	uluş-ı-nıŋ parmanu-ları sanınça samadi dyan-larıġ bulup ::

U Uigurica I-IV

34 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

U II, T II Y 10-14	tŋri	burḫan	yana inçe tėp yrlġḳadı
U II, T. III M. 207 a II.-59	… tegingülüg bolsar muŋa ançulayu kelmis ayaġġa tekimlig köni tözüni tuimıs	buḫan-tın	öŋi umuġ ınaġ boltaçı kim erser yoġ erür tėp .. ėligi-y-a usnis-a viçai at …
U II, T. III M. 225-7b-4	… II M. 225.⟧ köni tözüni tuimıs vaituri erdini yruḳluġ odaçı-lar ėligi tŋri	burḳan	ḫutıŋa .. yükünürmn
U II, T. III M. 225-6a-5	… kelmis ayaġ- -ḳa tekimlig köni tözüni tuimıs erdini--lig uçuruġ-lar ėligi	burḫan	ḳutıŋa .. yükünürmn
U II, T. II, Y., 48-47–51	ḳamaġ üç ödki kaŋ ögüz içinteki ḫum sanınça	burḫan-lar	ödinte ayaġ-ḳa tekimlig pintola brtvaçi-da ulatı altı ygrmi mḫsiravik arḫi …

Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)

17 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

T II S-1–2	bilir : ontun sıŋarḳı	burḫan-larġ	ulşınta alḳu tapınur udunur : lar :
T II-14	… . ] neçe bar suvı yme suġurġay erd[i . . . ] a[nç]ulayu [y]me ḳayu ki[ş]i	burḫan	b[ol . . . ] mn burḫan ḳutın bulup otun sıŋaḳı tınlġ-lar mėniŋ atımın ėşid …
T II S-33–38	mn : tŋrim : : tört ḳırḳınç mn	burḫan	ḳutın bulup otun sıŋarḳı ḳamaġ yėr [suv]daḳı tişi tınlġ-lar kntü-nüŋ emgek …
T II S-65–69	… iŋ uluġ miŋ yėr [-tinçüde] adın ed közünmez ançulayu yme [yėr] suvda amita	burḫan	yaruḳı alḳu [. . .]ıġ kölitdi
T II S-70–80	… üsin] erdemin ögdüm öŋtün [sıŋar . . . ] akşobi atlġ burḫan sim[ir . . . ]	burḫan	uluġ simir yaltr[ıḳ atlġ burḫan soġançıġ] ünlüg burḫan-[t]a ula[tı gaŋ ögü …

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KİP 89	teŋri	burḳan	yana inçe tėp yarlıḳadı . .
KİP 99	teŋri	burḳan	inçe tėp yarlıḳadı
KİP 162	ol ödün teŋri	burḳan	ḳuanşi im pusarḳa inçe tėp yarlıḳadı ..
KİP 170–171	ol ödün alḳınçsız kögüzlüg bodisvt şlok taḳşutın teŋri	burḳanḳa	inçe tėp ayıtu tėginti
KİP 212–213	ol ödün yėr tutar bodisvt ornınta turup teŋri	burḳanḳa	inçe tėp ötüg ötünti ..

Man Manichaica I-III

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

T II D 176-80–82	takı yme özüt(ü)müz kaŋı t(e)ŋri mani	burhan	inçe tėp yarl(ı)kadı
T. II K. 2a-138	… ]ŋül odug sak … … … … küçlüg … … … … … yėrden k(e)ntü y(a)ruk t(e)ŋri mani	burhan	erür
T II D 171-169–173	kaltı mani burhan amarı	burhanlar	freştiler bu e[tözke] … … … … kelserler [ötr]ü bėş türlügün b(e)lgülüg bol …
T II D 173b2-421	t(a)kı yme [an]çulayu k(a)ltı T II D 173a2 : U 168 Seite 2 /	burhan	k(e)lmeki nom k(a)mag vid(a)ŋ bultumuz
T II D 173a2-456	… a)r mew mani m(a)histaka ay(a)gın bu eki TM 159 (Vorderseite) : U 31 / …	burhan	t(e)ŋriken(i)m(i)z büg[ü han ] [ku]tıŋa t(e)ŋri mojak … ulatı k(a)m(a)g ėk …

TT TT I-X

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

T II Y 36. 6.-129–131	… tmġası elgiŋde [.] ornaġ -lıġ orun anıŋ-ta [.] yėr-ke tŋri-ke sewinç tut .	burḫan-lar-ḳa	tapıġ ḳıl .
T III D 2601-1–2	… öz nom ///////çı/// [.] ayançaŋ köŋülin yüküŋü . ayaġlıġ addlıġ ḳaŋım mani	burḫanım	[.] anuntumuz siziŋe .
T III 2602-65	tınlġ-lar [.] türk	burḫan-lar-ta	kin intiŋiz .
T III D 25925. 26020.-105	ol buyanıŋız tüşinte . utḳuraḳ	burḫan	. . . . . . . . . [.] . . -lar birle ḳarşısız . t///taġın ḳılu keltiŋiz .
T III D 2605.-127–129	… lmedin . b///// ertii ylŋuḳ -nuŋ . bar ililig kög ḳalıġ yüzinte . baḫşılıġ	burḫ -an	tŋrii toġtuŋuz .

Huast Huastuanift

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

T. II D. 178 III.-2–11	… ün ai-i t(e)ŋrike ėki-i y(a)ruḳ orddu-u içre oluruġma t(e)ŋrilerke ḳam(a)ġ	burḫanlarnıŋ	arıġ nomnuŋ edgü-ü-ḳılınçl(ı)ġ üzütlerniŋ yėr [suv ?] y(a)ruḳnuŋ tözi-i yi …
T. M. 303-11	… çkekke t(e)ŋri tėpen] tınl(ı)ġa[ġ tural(ı)ġaġ ölü]rüp yüküntümüz erser yme	burḫan]	tėpen igid nomḳa [tapıntım(ı)z uduntumuz erser . . ḳut] ḳolu yüküntü[müz] …
T. II Y. 60 a.-13–14	ezrua t(e)ŋri]ke kün] ai t(e)ŋrike .. küçlüg t(e)ŋrike ..	burḫanlarḳa	ınan[t(ı)m(ı)z] [tayant(ı)m(ı)z] n(i)yoşak botlumuz ..
T. II Y. 60 b.-28–30	… nunç künke tört alḳış] ezrua t(e)ŋrike kün ai [t(e)ŋrike küçlüg t(e)ŋrike]	burḫanlarḳa	bir biligin [arıġ köŋülin alḳansıġ törü bar] erti ..
T. II D. 178 V.-2–5	yme jaidanta [yi]mki[-i] olurup . baça[ġ] baç[ap t(e)ŋri-i]	burḫanḳa	bir biligi[n] köŋ[ül]ta baru bir yılḳı yazuḳu[muzn]ı-ı [boş]uyu-u ötünmek …

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

AO-1–4		burḳan	atl(ı)ġ baḳşı-ḳa bo bo arıġ nom-ıŋa bursaŋ ḳuvraġ erdini-ke bodum-ın tutuş …
AO-20–22	açılmış linḫu-a tuduġ-luġ amita-aba	burḳan-ıġ	a //// tö[p]ü-te ildinür
AO-33–36	… arıġ salmadın kkir-siz nırvan-ıġ almadın kiçin tavraḳ-ın timedin kirtü çın	burḳan	ḳutın buldurur
AO-45–59	… lerte b(e)k ḳatıġ süz-ük kirtgünç köŋül-lüg . . . şaraki : . . . . . / miş	burḳan	baḳşı üz-e nomlatılmış . . . [so]ġançıġ körkle nom çeçeki sudur içindeki . …
AO-71–74	… aşaġuluḳ yaşaġuluḳ buyan-ları asılıp üsdelip alḳu tınl(ı)ġ-lar asıġ-ı üçün	burḳan	bolz-un-lar

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

DLT I, 343	Kelginleyü aḳtımız / Kendler üze çıḳtımız /	Furḫan	ewin yıḳtımız / Burḫan üze sıçtımız
DLT I, 343	Kelginleyü aḳtımız / Kendler üze çıḳtımız / Furḫan ewin yıḳtımız /	Burḫan	üze sıçtımız

Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

T II Y 40.1 [U 3113]-23–30	… erser : bursuŋ ḳuvraġıġ ėki yartım ḳıltım erser : ölürmek saḳınçın t(e)ŋri	burḳan	et’özinte ḳan ün--türtümüz erser : bo bėş türlüg an(a)ntaraas atl(ı)ġ aġar …
T II Y 40.5 [U 3117]-46	inçip	bu[rḳ]an	ḳaŋım(ı)znı körür-biz :