Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 22 madde
şüphe 1
- ikirçgü isim UygurŞüphe, kararsızlık; şüpheli gönüllü
şüphesiz 5
- bütünlükin zarf Karahanlışüphesiz, gerçekten, elbette
- çın-oḳ zarf Karahanlıgerçekten, andolsun, şüphesiz
- her-ayine zarf Karahanlıelbette, şüphesiz, mutlaka
- ėkişiksiz sıfat Uygurİkircimsiz, sarsılmaz, şüphesiz
- adırtlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: kesin ve açık, şüphesiz
şüpheli gönüllü 1
- ikirçgü isim UygurŞüphe, kararsızlık; şüpheli gönüllü
soru ve şüphe edatı 1
- erki edat UygurKarahanlıSoru ve şüphe edatı
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “şüphe” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- alḳınçu isim Uygur…içim âleminin sonundaki tanrı katı en yüksek gök sonuna dek şüpheli gönlümüz sonuna dek kesilsin…
- amtıḳı sıfat Uygurşimdiki şimdiki şüphe şimdiki iki küçük yoldaki soylular şimdiye yakın zamanda…
- amul sıfat UygurKarahanlı2. anlam: gönlü aklı sakin tutmak gönlün şüphesiz inandı aklını sakin tut…
- birtem zarf UygurKarahanlıtümüyle büsbütün şüphesiz bu adam büsbütün boş oldu onların eti bütünüyle zehirdir öç ve kin sözlerinden büsbütün kurtulup…
- can isim Karahanlı…anını feda etti cömert canını ve bedenini feda edendir ölüm şüphesiz bir gün gelir dirilmiş bu canlının canını alır sevgili şey bu candır candan da…
- ġalib sıfat Karahanlıgalip üstün gelen şüphesiz bizim ordumuz onlar galip gelecektir…
- her sıfat Karahanlı… her kişi bilse her kim edip’in sözünü bilip tutarsa kut’ta şüphesiz…
- hiç zarf Karahanlı…içbir sözüm yok hükümdar sözünü kesti hiç ses çıkarmadı hiç şüphe yok…
- ilyas özel ad Karahanlıilyas peygamber şüphesiz ilyas gönderilmiş peygamberlerdendir…
- aḍıl- fiil Karahanlı…k uyuyup kalkınca uykusunu geçirip ayılır ayıldığında gözün şüphesiz yaşla dolacak bu devlet insanı sarhoş ederse bir daha ayılmaz…
- ayd- fiil UygurKarahanlısormak sorguya çekmek ayıt- fiilinin bir yazımı olabilir şüphesini soran kişiler rab yarın o işini sorar sen bana sorarsın…
- ayıd- fiil Uygursormak şüphesini sorarak söylediğinde size soralım codaka şüphesini vasubandhu’ya sorarak söyler…
- ayıt- fiil OrhonUygurKarahanlı…lene sor gece sorma bana sorma sorulmadan önce söz söylerse şüphelenip sorarsa rahipler sorarak arz ederler…
- büt- fiil UygurKarahanlı3. anlam: inanmak güvenmek gönül şüphesiz inandı bana vermez mi bu söze inan inandık’ derler kime güveneyim bana güvensin diye sınanmış güvenilir kişiyi sıkı …
- eşün- fiil Karahanlıörtünmek üstüne örtü almak şüphe etme bir gün toprağı örtünecek gömülecek sin aydınlık dünya yüzüne peçe örtünse…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.