Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
23 Türkçe karşılık · 32 madde
alma 1
- alış isim UygurKarahanlıAlma, alış; alışveriş
almak 2
kök alma 1
- cezri isim Karahanlısayının kökü, kök alma
yol almak 2
alev almak 1
- çaḳıl- fiil KarahanlıParlayıp tutuşmak, alev almak
öğüt almak 1
- alın- fiil UygurKarahanlı2. anlam: öğüt almak
alaya almak 1
- füsus isim KarahanlıAlay, eğlence konusu; alaya almak
gönle almak 1
- alın- fiil UygurKarahanlıKendine almak, edinmek; gönle almak, dikkate almak
içeri almak 1
- içger- fiil OrhonUygurİçeri almak; boyun eğdirmek, tâbi kılmak
içine almak 1
- içger- fiil OrhonUygur2. anlam: kavramak, içine almak, tutmak
satın almak 1
- al- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Satın almak
zorla almak 2
selamı almak 1
- ‘aleyk isim KarahanlıSelama karşılık ; selamı almak
dikkate almak 1
- alın- fiil UygurKarahanlıKendine almak, edinmek; gönle almak, dikkate almak
ganimet almak 1
- bulna- fiil OrhonKarahanlıTutsak etmek, ele geçirmek; ganimet almak
gönlünü almak 1
- awıt- fiil UygurKarahanlıAvutmak, teselli etmek, gönlünü almak
kendine almak 1
- alın- fiil UygurKarahanlıKendine almak, edinmek; gönle almak, dikkate almak
sağlama almak 1
- bekit- fiil KarahanlıSağlamlaştırmak, sağlama almak
karşılıklı almak 1
- alış- fiil UygurKarahanlıKarşılıklı almak; el tutuşmak
ayak altına almak 1
- asra isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: ayak altına almak, çiğnemek
üstüne örtü almak 1
- eşün- fiil KarahanlıÖrtünmek, üstüne örtü almak
karşılıklı öç almak 1
- alış- fiil UygurKarahanlı3. anlam: karşılıklı öç almak
egemenlik altına almak 1
- egirt- fiil KarahanlıKuşatmak, egemenlik altına almak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “alma” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ‘ahd isim Karahanlıahit antlaşma söz ahitleşmek söz vermek ya da söz almak onlarla antlaştık size şunu emretmedim mi nerede ahde vefa nerede emanet…
- alıḳ isim Karahanlı… bedene gevşeklik verme boyun eğme kusurlarını da üstlerine almak olmaz…
- asıġ isim UygurKarahanlı3. anlam: kazanç faiz faiz kazancını almaları yüzünden…
- birim isim UygurKarahanlı2. anlam: veriş verme alma verme alışta verişte kolay olursa cimrinin eli vermeye pek sıkıdır…
- ekçek isim Karahanlıkan almakta kullanılan kesici alet neşter kimi dedi bunu kan tutmuş neşterle açıp kanını akıtmalı…
- ewlik isim Karahanlı…çkinini iste kim evlenmek isterse dördünden başka bir şeyle almaz biri zengin eş ister eşin nasıl alınacağını söyler kb başlığı…
- ikileyü zarf Uygur…ikinci kez ricada bulundu tutkuları yüzünden bir daha doğum almazlar ikincisi olmayan tek öz bakımından bir daha üç kötü yola girmesinler bir daha …
- çadişkodi isim Uygur…ile açıklanır sönmeyi dört köşeli önermeyle dört ayakla ele almak gerekir bu söze dört köşeli önerme denir…
- ayıd- fiil Uygur2. anlam: istemek talep etmek başkalarına düşüp istemeye ödünç almaya güç yetiremezler ona olan ödüncünü geri isteme hakkından vazgeçiyorum…
- baġla- fiil OrhonKarahanlı…ğlamak kız evlendirmek evlendirip bağladım kızlarımı başlık almadan verdim gönlümü ona bağlayarak edilgen oyuna katılırsa boynu bağlanır kuran çevi…
- eble- fiil Orhon… oğlum üç kızım vardı evlendirdim bağladım kızlarımı başlık almadan verdim süci yazıtı…
- işleş- fiil UygurKarahanlı…daşlık etme shor ya kendi uğraşmasından ya da başkalarından almaktan abh böylece uğraşıp dolaştığında…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.