Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
11 Türkçe karşılık · 26 madde
arı 3
arılık 1
- arıġlıḳ isim UygurKarahanlıTemizlik, arılık; iffet
arınmak 2
arıtmak 1
- arıt- fiil UygurKarahanlıArıtmak, temizlemek
arındırmak 1
- arıt- fiil UygurKarahanlı2. anlam: Arındırmak, temize çıkarmak
arınması olur 1
- arı- fiil UygurKarahanlı3. anlam: arınması olur
arıtıp sakinleştirmek 1
- amırtġur- fiil Uygur2. anlam: arıtıp sakinleştirmek
yıkanıp arınmak 1
- arıtın- fiil UygurYıkanıp arınmak, temizlenmek
tutkulardan arınmış 1
- aḳıġsız sıfat Uygurakıntısız, tutkulardan arınmış
karşılaştırmalarda arıtır gibi 1
- arıt- fiil UygurKarahanlı3. anlam: Karşılaştırmalarda arıtır gibi
tanrı’nın her eksiklikten arılığı 1
- arıġlıḳ isim UygurKarahanlı2. anlam: Tanrı’nın her eksiklikten arılığı, münezzehliği
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “arı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- artuḳraḳ zarf UygurKarahanlı…k daha çok sevinçli daha fazla mutluluk hiç bulamaz pek iyi arıtan pek korkunç…
- asġ Karahanlıtek tanıklı biçim boğazını arıtırsa bu yararlı bir ırmak olur…
- baçasız sıfat Uygurkusursuz eksiksiz ile kusursuz eksiksiz arı temiz bir bedende durmalı…
- bilig isim OrhonUygurKarahanlı4. anlam: tek bir düşünceyle candan budalara tek düşünceyle arı gönülle…
- birök bağlaç Uygur…ğer bu öğretiyi işitip eğer öyleyse eğer hiçbir zaman böyle arı öğretiyi bırakmazsa eğer bu dünyada her şeyi bilen buda en üstün olmasaydı…
- bosat isim Uygursanskritçe uposatha budist oruç ve arınma günü büyük saygıdeğer uposatha oruç gününde…
- bulġanuḳ sıfat Karahanlıkarışık bulanık düzensiz ne kadar karışık işe girse çözer her türlü bulanıklıktan arınmış kişi beyler karışık işi adamlarla çözer kuran çevirisinde …
- cünüb sıfat Karahanlıcünüp gusül abdesti gerektiren durumda olan cünüpseniz arının cünüp olana da yolcu olanlar dışında yıkanıncaya dek namaz yoktur…
- dıntar isim Uygur2. anlam: …erde seçkin dinî yaşamı üstlenen mümin electus tanrıya dine arı seçkinlere günahımızın bağışlanmasını dilemek gerekiyordu seçkin kişiye sevecen gön…
- ece isim Uygur…ist metinde hayat anası için o bütün tanrı yurdundaki tanrıların ulu anası atası arı kutlu nurlu ana…
- edizlik isim Karahanlıyükseklik yüce yer arı can yücelik diledi can uçup gitti beden boş kaldı…
- emanet isim Karahanlı…irlik boynuna büyük emanet yükletti emanetle birlikte gönlü arı olsa tüccar emanetlerini korusun emanetleri sahiplerine ödeyin emanetlerinize hıyan…
- emsiz sıfat Uygurilaçsız çaresiz çaresi olmayan bilerek yapılmış çaresiz arınmaz kötü eylemler…
- erdini isim UygurKarahanlı…ümüş mücevher inci paha biçilmez değerli taşlar aramak için arı parlak mani incisi mücevheri bu insan bedenli dilek taşı zümrüt renkli…
- ermezli Uygur…lmayan varlıklar sanskritçe amanuṣya insan ve insan olmayanların görünüşüyle kurtulacak insan ve insan olmayanların hepsinin öğreti gözleri arındı…
- ezrua özel ad Uygur…nrı brahmā hürmüz śakra viṣṇu maheśvara dört büyük kral bunların hepsi tanrı ezrua üzerine giyinip bürünüp arı nurlu ezrua tanrıya karşı günah işle…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.