Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
3 Türkçe karşılık · 27 madde
bilgili 3
bilgili kişi 2
bilgili yazar 1
- ėdib isim KarahanlıEdip, edebiyatçı, bilgili yazar; AH’nin yazarının adı ve sanı
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “bilgili” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aş isim OrhonUygurKarahanlıyemek aş yiyecek yiyecek içecek yiyecek bilgili için bilgi hem giysi hem yemektir yemeğim arpa aşı yemeğini tattıran…
- bahalıġ sıfat Karahanlıdeğerli pahalı bilgili kişi değerli bir dinardır…
- barçın isim Karahanlı… brokar ince ve kalın ipekliden giyerler ipek yaygı gerildi bilgilinin sözü bakılırsa ipek dokumadır…
- başlaġuçı isim UygurKarahanlıönder yöneten halkın başına geçen önder halkı yöneten bilgili üstün kişi hükümdarın ordusunu yöneten…
- beḍük sıfat OrhonUygurKarahanlı…ük yılan zengin ulu kişiler büyük ağaç tepeler yüksek büyük bilgili sakıngan adı yüce güçlü büyük olur bilgili daha büyüktür…
- bir sayı OrhonUygurKarahanlı4. anlam: biri öteki birbirine bunların biri öbürüne düşman bir bilgiliye bin bilgisiz…
- bışıġ sıfat UygurKarahanlıolgun pişkin sağlam bilgili dile bilgi ve olgunluk verdi bu kişi dürüst doğru olgun olmazsa iyi mallar değişip olgunlaştı sözün olgunu…
- cadu isim Karahanlıbüyücü sihirbaz büyücüler firavun’a geldiler gerçekten bu bilgili bir büyücüdür büyücüler secdeye kapanarak yere atıldılar…
- cahil sıfat Karahanlıbilgisiz cahil bu bilgisiz cahil değersiz bir nesnedir bilgili kadın erkektir bilgisiz erkek kadındır cahillerden yüz çevir çeviride ile açıklanmış…
- dinar isim Karahanlıaltın para dinar bilgili kişi değerli dinardır bilgisiz cahil değersiz bir şeydir insana iki vadi dolusu dinar verilse…
- edeb isim Karahanlı…rgü aytoldı edeple oturdu oğluna kızına bilgi ve edep öğret bilgilinin sözü öğüt nasihat ve edeptir edeplerin başı dili korumaktır der…
- ėlçi isim UygurKarahanlı…adamı yönetici kb’de ilçi yazımıyla devlet işlerini yürüten bilgili kişi çoğu kez hitap olarak bilgili akıllı bilge devlet adamı bey iki dünyada da…
- ere UygurKarahanlı… sözü yine bırak at hükümdar odgurmış’ı sordu shor hitap ey bilgili kişi…
- ḫıred isim Karahanlı…u akıl sahipleri öğüt alsınlar akıl sahiplerine öğüt olarak bilgili akıllı anlayışı dolu o akla anlayışa şuura zekâya yurttur…
- iz isim UygurKarahanlı…te benim izimde duruyorlar gökyüzü karşıladı izini sürdü ah bilgilinin izinden git…
- çigil özel ad OrhonUygurKarahanlı…entinin hâkimi çigil arslan il tirgök maniheist metin kb’de bilgili bir kişi halk olarak anılır bilgili çigil ne der dinle…
- buş- fiil Karahanlı…lu olur hükümdar yine öfkelenip dedi sert söze öfkelenme ey bilgili bey öfkelenme öfkelendikleri zaman beylere yaklaşma niçin öfkeleniyor acaba…
- bütür- fiil UygurKarahanlı…amamlamak bitirmek yerine getirmek işi iyice tamamlayacaksa bilgili gerek tamamlanmış işi daha iyi yapar gevşek olursa beyler işlerini tamamlayamaz…
- eḍer- fiil Karahanlı…dur ardına düşersen kaçar ne kadar kovalarsan o kadar kaçar bilgili bilginin peşine düşendir geceleyin kullarımı yürüt izleneceksiniz…
- eşit- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: dinlemek kulak vermek kb’de sık kalıp ne der dinle bilgili ne der kendin dinle sözümü sonuna dek dinle türk beyleri halkı bunu işitin bu kur’an’ı di…
- izle- fiil UygurKarahanlı…mek izinden gitmek gökyüzü karşıladı izini sürdü ah ey dost bilgilinin izinden git…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.