Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 37 madde
ses 1
- im isim Uygurses; yalnız Avalokiteśvara’nın Çince adında
seslenmede 2
sesini yükseltmek 1
- çaḳır- fiil KarahanlıBağırmak, sesini yükseltmek
seslenme ya da acı 1
- a ünlem OrhonUygurKarahanlıSeslenme ya da acı, şaşkınlık bildiren ünlem
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ses” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ad isim UygurKarahanlı2. anlam: …e abh adlandırma kavram nesneyi ayırt ettiren söz birincisi ses ikincisi ad landırma dır ses ve ad…
- art isim UygurKarahanlı2. anlam: arka geri odaların arkasından seslenirler…
- aŋ’ilki sayı Uyguren ilk birinci birincisi ikincisi ilk dize birincisi ses ikincisi addır önce buda’nın canı için ilk bir anda…
- badari özel ad Uygurmaytrısimit’te maitreya’ya diye seslenen yaşlı bilge brahman badari badari brahman ve öteki büyük bilgeleri badari brahman güler yüzle sonra badari …
- beliriklep Karahanlıirkilerek silkinerek uyanmak için sarı bülbül öttü sesiyle şakıdı o irkilerek uyandı…
- bil isim UygurKarahanlıbel beli ince sonra sırtı geniş olursa bedenin belin sessiz dursun…
- buç ünlem Karahanlıkuş sesi yansıması bıldırcın buç buç’ diye öter…
- bükri sıfat Karahanlıkambur kambur olup sesi kısılır…
- büridig isim Uygur…a çevirisinde dokunulacak şey temas nesnesi spraṣṭavya renk ses koku tat dokunulacak şey gibiler bütün renk ses koku tat dokunma gibilerin adı…
- cebre’il özel ad Karahanlı… günündeki korkunç çığlık sayha yalnızca bir kez cebrail’in sesi oldu onlar hemen sönüvermişlerdi onları yakalayacak bir çığlıktan başkasını beklem…
- darnı isim Uygur…ey tanrıların kralı bu daraniyi bir kez işitse bu daraninin sesini işittirse uṣṇīṣavijayā adlı darani darani büyüsünü tutanlar büyük beden adlı dar…
- emraḳ sıfat Uygur… sevimli tatlı yumuşak büyük güçlü ejderhalar yumuşak tatlı sesle gürlerler oraya gidin sevgilim…
- ertiŋlig Uyguranlamı kesinleşmeyen söz maitrisimit yumuşak sesiyle bütün yeryüzünü yankılattı ertiŋü çok’ ile ilgili olabilir…
- eter Orhon…kağan yazıtı kırık bağlam yukarıda göğün davulu gürler gibi ses vermek anlamı beklenir…
- etinlig Uyguranlamı kesinleşmeyen söz maitrisimit’te ses için sevimli brahma sesiyle derin sevimli yumuşak brahma sesiyle yankılı tınılı anlamı beklenir…
- ey ünlem Karahanlıey seslenme ey iman edenler ey rabbim ey kavmim ey peygamber de ki ey pişmanlık yazık ey iyi soylu gönlün kötü olur ey dost bunu gerekli say…
- eyyub özel ad Karahanlıeyüp peygamber kulumuz eyüp’ü an rabbine seslenmişti eyüp’e yunus’a vahiy verdik…
- fısḳ isim Karahanlı… sapma erler fesat ve fısk sahibi diye anıldı fesat ve fısk sesi gece uyutmaz imandan sonra fısk adı ne kötüdür siz birbirine aykırı bir söz içinde…
- hiç zarf Karahanlı…lamaz bilgisizle hiçbir sözüm yok hükümdar sözünü kesti hiç ses çıkarmadı hiç şüphe yok…
- ‘ibri sıfat Karahanlı…üryanice ibranice ilahiler okur süryanice ibranice okuyarak sesiyle şakıdı…
- ‘ilm isim Karahanlı…a yorumu bilgisi kıyametin bilgisi ona döner ilim ve kur’an sesi nerede…
- israfil özel ad Karahanlıisrafil sura üfleyecek melek o bir ses israfil’in sesidir o anda onlar bakakalırlar…
- it isim Karahanlıköpek kurt köpekten geri döner mi hiç ardından bin köpeğin sesini işitse de kut avcı köpeklerden kuşlardan eğittikleriniz…
- çeçeklik isim UygurKarahanlıçiçek bahçesi çiçeklik çiçek bahçesinde bülbül bin sesle öter çiçeklikte bülbül sesiyle şakıdı bu ölüm nice şehri ülkeyi bağı çiçek bahçesini kupkur…
- çumġuḳ isim Karahanlıbir kuş adı kb’de bahar tasvirinde kara gagasını açıp öttü sesi nazlı kızın sesi gibi idi…
- çıça Karahanlı…nlamı kesinleşmeyen söz kb kafiyede ile hani ilim ve kur’an sesi bağlam okumasına uygun düşüyor…
- amut- fiil Karahanlısesini alçaltmak kısmak tanrı’nın elçisinin yanında seslerini alçaltanlar…
- atan- fiil UygurKarahanlıadlandırılmak diye anılmak bodhisattva diye anılır sesi işiten’ diye adlandırıldı fasık diye anılma doğru ol doğruluk et doğru diye anıl…
- emge- fiil UygurKarahanlı…ş adam ne der dinle bey zahmet çekip ülkeyi düzenlerse halk sessizce zenginleşir yarınki gün pişmanlıkla acı çeker dünyayı bulamazsa güçlükle sıkın…
- eşidil- fiil Uygurişitilmek duyulmak on kat oyun sesi işitilir rüzgârla işitilir gece bir ses işitildi öğüt işitilir…
- eşittür- fiil UygurKarahanlı…yurmak haber vermek gidip bunu krala duyurayım bu daraninin sesini işittirse tanrı onlarda bir iyilik bilseydi onlara işittirirdi müjde verirler sa…
- çoġla- fiil Karahanlı…vlenmek parlayıp yükselmek coşmak dünya gelir bir an parlar sesi çabucak söner doğru söz serttir sert söz ise alevlenmiştir…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.