Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
8 Türkçe karşılık · 30 madde
zor 3
zorba 2
zorla 1
- erksiz sıfat UygurKarahanlı2. anlam: istemeyerek, zorla
zorluk 1
- düşvarlıḳ isim KarahanlıGüçlük, zorluk
zorlamak 1
- is- fiil UygurKarahanlı2. anlam: sıkıştırmak, zorlamak, zorla almak
zorla almak 2
zorlaştırmak 1
- düşvar sıfat KarahanlıGüç, zor; zorlaştırmak, güçlük çıkarmak
zorla çalıştırma 1
- birt isim Uygurzorla çalıştırma, angarya
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “zor” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- asan sıfat Karahanlı… işimi bana kolaylaştır dost edinmek kolay dostluğu korumak zor ölüleri diriltmek ona kolaydır…
- asanlıḳ isim Karahanlıkolaylık tanrı kolaylık verdi işinde ona kolaylık verir zorluktan sonra kolaylık…
- ‘asi sıfat Karahanlıarapça āṣī isyankâr itaatsiz anasına babasına iyilik eden zorba ve isyankâr değil…
- baranḳa Karahanlıanlamı kesinleşmeyen söz karışma zorbalık da etme…
- basınç isim UygurKarahanlıbaskı zulüm çoğunlukla halktan her türlü zor ve baskıyı kaldırdı zor ve baskı üç şeyden gelir kötü tutkuların baskısına kapılıp…
- bedbaḫt sıfat Karahanlı…htsız talihsiz rabbim sana dua etmekle bahtsız olmadım beni zorba bahtsız kılmadı benim yoluma uyan sapmaz ve bahtsız olmaz…
- burunduḳ isim UygurKarahanlı…tutup çekerse insan dileğine erer develeri burunduklarından zorla çektirirdik…
- eḍersiz sıfat Karahanlıeyersiz soylu attan inip eyersiz tahta tabuta binmek zorunda kalıp ölüm tasviri…
- edgülüg sıfat UygurKarahanlı…rici bütün erdemler dağına insanlar arasında iyilikli yolun zordur…
- ėl isim OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …arlık yönetilen halk il töreyle büyür dünya düzene girer il zorbalıkla küçülür dünya bozulur halk zenginleşti ili de düzene girdi sen ordu başı ya …
- ersig sıfat Karahanlı…lışsa ey yiğit kahraman beni yalnız bırakma ey yiğit cömert zorbanın başını kes dördüncüsü o yiğit kahraman ali’dir…
- firaḳ isim Karahanlı…ılık hasret kimi zaman ayrılıkla ağlatır dünyada ayrılıktan zor ne var ölümün ayrılığı uzak bir ayrılıktır en zoru ölüm ayrılığıdır ayrılıkla göz y…
- ġariblıḳ isim Karahanlıgariplik gurbet gurbet yerinde mal gerekir gurbet işi çok zordur gurbette seçkin kişinin başı şaşar gurbet kaygısı yüzünü sarartı…
- ḫad isim Karahanlıhad sınır ölçü haddi aşmak kim bunu haddi aşarak zorbalıkla yaparsa onlardan çoğu yeryüzünde haddi aşanlardır bize karşı haddi aşmasından korkuyoruz…
- irinç sıfat UygurKarahanlı… canlılar bizim gibi zavallı canlılar ey hükümdar üç şeyden zor ve baskı gelir biri bey gevşek olursa sıkıntı erişmesidir dünyanın rahatı zahmet te…
- irt isim Uygurvergi angarya hep ağır vergi ve zorla çalıştırma insanları işe angaryaya vergiye gönderdik başkasının yerine angarya işi yaptırdık yoksullardan verg…
- itüg Uyguranlamı kesinleşmeyen söz tt fal dileğin bulunması zordur…
- bul- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …mek erişmek kutsallığa erişmek için budalığa erişinceye dek zor bulunan insan bedenini buldum yarın iyilikleri elde edemem…
- buz- fiil OrhonUygurKarahanlı…hdi bozarlar bütün karanlığı dağıtıp bu iyi halkın yararını zorla bozma karanlığını giderme anlamı…
- buzul- fiil UygurKarahanlı…ça bozulmaz altın söz bozulmuş işi düzeltir işi hep bozulur zorbalıkla ülke eksilir dünya bozulur beylik bozulmasın ülkem bozulacak çürümez bozulma…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.