Derlem sözlüğü · madde
bul- fiil
Tanım
- Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
- Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 9 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
- bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
- bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)
Çekimli biçimler (114):
bulup 818
bulur 349
bulurlar 82
bulsa 78
bulmış 49
buldum 44
buldı 36
bulmaz 34
bula 24
bulu 19
bulġalı 18
bulmasa 14
bulġuluḳ 14
bulmadı 13
bulmadım 12
bulmazlar 12
bulmaḳ 12
bulġay 12
bulġu 11
bulmaġay 9
bulumaz 8
bulsalar 7
bulġuḳa 7
bulayın 6
bulsar 6
bulmadılar 6
bulzunlar 6
bulmadın 5
bulġa 5
bulmışın 5
bulır 5
bulmasar 4
bultılar 4
bultum 4
bultı 4
bultuŋ 4
bulmaġı 4
bulduŋ 4
bulmışım 4
bulġulug 4
bultaçı 3
bultuŋuz 3
bulmaduḳ 3
bulsu 3
buldumız 3
buluġlı 3
bulzun 3
bulġulu 3
bulurın 3
bulmışta 3
bulġuçı 3
bulırlar 2
buldılar 2
bulgay 2
bulmadımız 2
bulmamış 2
bulmaġu 2
bulmiş 2
bulmışlar 2
bulsın 2
bultumuz 2
bulupan 2
bulyuḳ 2
bulġatılar 2
bulġusı 2
bulġusın 2
bulġınçaḳadegi 2
bulsaŋ 1
bulmaḳıŋız 1
bulduŋız 1
bulmıslarḳa 1
bulmışa 1
bulmışka 1
bulmaduḳlarıŋa 1
bulmışlarıŋa 1
bulmışlarḳa 1
bulmışraḳ 1
bulmışıŋız 1
bulayı 1
bulduḳta 1
bult 1
bulmadıŋ 1
bultımu 1
bultıı 1
bulumadı 1
bulumış 1
buldaçılarıġ 1
buldaçı 1
bulurmu 1
bulusar 1
bulmaslar 1
bulġasuġ 1
bulmasunlar 1
bulġaymn 1
bulġuluḳı 1
bulġum 1
bulmatuḳuġ 1
bulmatın 1
bulġıl 1
bulmayin 1
bulġınça’ḳadegi 1
buldımız 1
bulḳuluġ 1
bulmaqı 1
bulmaḳnıŋ 1
bulmaḳıġ 1
bulmışı 1
bulmışıġ 1
bulsarlar 1
bultuqta 1
buluduḳta 1
bulġuluq 1
bulġuça 1
bulurl 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (725) →KB Kutadgu Bilig
338 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 23 | uçuġlı yorıġlı tınıġlı neçe / tirilgü seniŋdin | bulup | bir içe |
| KB 1267 | bayat kimke ḳılsa ‘inayet basut / ikigü ajunda bu er | buldı | ḳut |
| KB 2879 | bu erdi ay ilig özüm bilmişin / ayu birdim emdi köŋül | bulmışın | |
| KB 3924 | halal dünya bulsa kişi eḍgüsi / | bulur | iki ajun yigü keḍgüsi |
| KB 5096 | bu begler bulur barça arzu tilek / özi köŋliŋe sıġġu | bulmaz | yölek |
Abh Abhidharma (Shogaito)
120 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 54–55 | bilge bilig tarġarmaḳ uġur-ında niz-vanı-lar-ıġ tėmin ök uyur üçün | bulġalı | ḳut-uġ tėp anın basa uḳıdmış ol. |
| Abh.Sho. 686–687 | bulu | yrlıḳap birdemlig yöründek-in. | |
| Abh.Sho. 1285 | tınlġ-lar-ta ḳayu kölüŋü üz-e inçip ḳudrulmaḳ-ıġ | bulġalı | tegim -lig erser. |
| Abh.Sho. 1908–1909 | … arim yme ök yene ançulayu oḳ yėvig tizig bolur üçün ol çınlayu abidarim-ḳa | bulmış | ol abidarim tėgüçi adıġ 世俗對法yılayu abidarim umaz. |
| Abh.Sho. 3379–3381 | … oḳ erip çınkėrtü töz üz-e nedegin bolġay ikileyü sėziŋeli bulur -ın bir-ig | bulur-ın | üküş-üg tėp疏主答云estiramati baḫşı kikinç bėrü söz-ler bu yörügüŋüz-ler andaġ … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
76 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.05–09 | … edgü kılınç kılmış ogrınta silik ... / / / ... / / / - -ta tükel(l)ig alp | bulġulug | kişi et-özin bultum.. |
| Mai.Tek.012.11–12 | teginteçi dıntarlar ed tavar | bulup | ertiŋü ögrünçülüg sevinçlig boldılar |
| Mai.Tek.041.34–39 | … aḳ nizvanı belgülüg bolur kaltı kiçigkiye ot üçüni yėlig esinig basutçı iş | bulup | ükliyür bedüyür ançulayı yėme az kılınç tıl- -taġınta alku nizvanılar ök- … |
| Mai.Tek.083.59 | edgü kılsar ayıg tüş bulır ayıg kılsar edgü tüş | bulır | tėp tėgliler tevlig kürlüg yazuḳug örtgüçi erser--ler tınlıglar munça türl … |
| 3b-21–23 | ötrü [titrü uḳar . . tŋr]i yėrinte burḫan ḳutın | [bulġalı | bolmaz . . üç] tamu yėrinte [yme burḫan ḳutın] bulmazlar . . |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
60 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 3.1.4.R /4–6 | … ta sözleser montaġ qılı yéti kün tolsar //[ne] tileki küsüşi erser barçanı | bulır | : |
| Sho.Rosia 7.2 /147–150 | ’wtl[/// alḳu] ḳası ḳadaşı 発願得作 küsüş ötgil | bulġalı | ç(a)kra[vart ḫanıġ /// sen inçip] ögüŋin baġıl têp 謂 söz-ledi 有何 negü ḳılu … |
| Sho.Rosia 7.2 /294 | bulġu | erser yme ḳ(a)ltı bo buyan-lıġ tüşüg [antaġ yene kişi] aġır ayançaŋ köŋüli … | |
| Sho.Rosia 8.3 /17 | alp | bulġulu | 仏 utın bulġu/üçün. |
| Sho.Rosia 8.3 /64 | ḳalısız barça anta pratikabud/ḳutın | bulsar-lar | . |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
48 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/18a1 | … fer üze azu kelse biregü sizdin aşaḳ yerdin azu yavuḳsa sizler uraġutlarḳa | bulmasa | sizler suw teyemmüm ḳılıŋlar arıġ topraḳḳa sürüŋler yüzüŋüzke iki elgiŋizk … |
| Ku. T. 26/65b3 | 98 meger küçsüz erenlerdin uraġutlardın oġlanlardın yaraġ | bulmazlar | hileḳa yime könülmezler yolḳa |
| Ku. T. 28/3b2–3 | 102 Ku. T. 28/3b1 bulmadımız olarnıŋ üküşlerini bir bıçıġdın bütünlükin | buldumız | olarnıŋ üküşreklerini yoldın çıḳıġlılar ol |
| Ku. T. 31/38a3 | … eŋ ḳılıŋlar men kördüm ot bolġay kim keldürgem sizke andın bir pare ot azu | bulġay | men ot üze köni yol |
| Ku. T. 33/83a3 | … ar mu meger evvelḳılar yolıŋa hiç bulmaz sen taŋrınıŋ yolını tegşürmek hiç | bulmaz | sen taŋrınıŋ yolını ewünnek |
Sek Sekiz Yükmek
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.14 (Ia) | tüşer neŋ | bulmaz | yaş turḳaru ekini bütmez yalıŋ boġuzı todmaz |
| Jut.Sek.T-1.41 (Ib) | kişi et’özin | (bulup | yene edgü) ḳılınç ḳılmazlar kirtü nomuġ |
| Jut.Sek.T-1.154 (Ia) | edgü köni yoolçı yirçi | bulup | alḳu törlügüg yoḳ ruḳuġ körser --- |
| Jut.Sek.T-1.336 (Ib) | yine kişi et’özin | buluġlı | antaġ ol ḳaltı bo tırgaḳ üzeki topraḳça |
| Jut.Sek.T-1.365 (Ib) | biz ḳamaġ aşnuḳı ajunta burḫanlarda edgü --- boşġut küçlüg tarni | bultumuz |
TT TT I-X
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-10 | ür oġul köseser | bultuŋ | [.] ed tavar tileser bultuŋ . taptıŋ . |
| T II Y 36. 2. -24 | beg er sıḳılur iş | bulmadın | . erklig ḳan-nıŋ yrlġı arḳulayu turur ewiŋde [.] |
| T II Y 36. 4.-221–224 | itüg tilek | bulġuluḳı | sarp . köŋül-üŋ yıġ inç tur . etüzüŋ bil şük tur . birök bu uluġ münükmek … |
| T III 26015.-14 | … ımz . üstürtii ḳotıı inmeser . üç . . . . . . . . . . üküş telim tınlġ-lar | bultıı | ertii . |
| T III 2602-65 | tüz kerinçsiz burḫan ḳutın | bultuŋuz | . |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT II, 90 | Yaraġ | bulup | yaġuştı / Ortuḳluḳın söküşti / Ḳulun ḳapup ketişti / Sürdi meniŋ ḳoyumı |
| DLT II, 316 | Kelse üme tüşürgil tınsın anıŋ aruḳluḳ / Arpa saman yaġutġıl | bulsın | atı yaruḳluḳ |
| DLT III, 360 | Bulmış | neŋig sewer sen aḳrun aŋar semingil / Barmış neŋig saḳınma azraḳ aŋar ökün … | |
| DLT I, 419 | Ḳardunı yinçü saḳınmaŋ / Tozġunı mançu sizinmeŋ / | Bulmaduḳ | neŋ-ke sewinmeŋ / Bilgeler anı yirer |
| DLT I, 64 | Uluġ-luḳuġ | bulsa | sen eḍgü ḳılın / Bolġıl kişi begler ḳatınyah.şı ulan |
U Uigurica I-IV
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II B1-7-4–7 | ḳaltı kiçig kie ot öçüri yėlig asinig basutçı iş | bulup | ükliyür bedüyür ançulayu yme az ḳılınç tıltaġınta alḳu nızvanılar ükliyür … |
| U II, T. II Y. 52,2 – 18 | ötrü atası kilimbi . . . [yek] öz pata ordusıŋa kelip amraḳ ḳızın | bulmadın | inçe tėpditi… meniŋ ḳızım ḳança baryuḳ ol tėp tekreki tėri yekler inçe tėp … |
| U II, T. III M. 207.-81–93 | … il üze toḳıdılıp tegser yme tŋri-ler ėligi-y-a ol tınlġ-ġa neŋ ayıġ ḫılınç | bulḳuluġ | ayıġ yavız yol-larḳa barġuluġ ḫorġınç ayınç bolmaz… |
| U II, T. III M. 207.-65–66 | alḳu ançulayu kelmis-ler-tin yme viyakrit alġıs-ıġ | bulmaġ-ı | bolur .. |
| U II, T. III M. 225.-23-5 | … ütmis vıtyadarı arjılar-ḳa .. yükünürmn sp alḳıs öz yas-ta ulatı--larıġ .. | bulmıs-larḳa | .. yükünürmn |
KP Kalyanamkara Papamkara
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KP I-6–8 | tarıġ tarıyu emeri tınlıġ-larıġ ḳuşçı kėyikçi balıḳçı avçı tor-çı tuzaḳçı | bulup | ayıġ ḳılınç ḳılur .. |
| KP X-2–4 | anta ötürü kim ḳolġuçı-r(=l)ar kelser | bulmaz | ėrti bulmatın aġıçılal(=r)nın (=-a?) bulmadı bergü burmatın bulmadı |
| KP X-2–4 | … ürü kim ḳolġuçı-r(=l)ar kelser bulmaz ėrti bulmatın aġıçılal(=r)nın (=-a?) | bulmadı | bergü burmatın bulmadı |
| KP X-2–4 | … kelser bulmaz ėrti bulmatın aġıçılal(=r)nın (=-a?) bulmadı bergü burmatın | bulmadı | |
| KP XIII-2–3 | ḳazġanç neŋ tarıġ tarımaḳda edgü yoḳ kim bir tarısar miŋ tümen | bulur |
IB Irk Bitig
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 13 | t(ė)ŋrilig kurtga yurt(t)a k(a)lmiş. y(a)gl(ı)g k(a)mıç | bulup(a)n | y(a)lg(a)yu tirilmiş, ölümdė ozmiş tir. |
| IB 23 | ogl(a)n k(ė)kük t(a)z(ė)kin | bultı | . |
| IB 24 | kün ortu yütürüp, tün ortu k(a)nta n(ė)güdė | bulg(a)y | ol? tėr. |
| IB 31 | b(a)rs kėyik (ė)ŋkė m(ė)ŋkė b(a)rmiş. (ė)ŋin m(ė)ŋin | bulmiş | . / bulup(a)n uyasıŋ(a)ru ögirė s(ė)binü k(ė)lir tėr. |
| IB 31 | b(a)rs kėyik (ė)ŋkė m(ė)ŋkė b(a)rmiş. (ė)ŋin m(ė)ŋin bulmiş. / | bulup(a)n | uyasıŋ(a)ru ögirė s(ė)binü k(ė)lir tėr. |
Man Manichaica I-III
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II K. 2a-130–134 | … lar [üze y(a)rutırça] … … … T. II K. 2a : *195 / w(a)hm[an mahi]stak üze | bulırlar | |
| T II D 173d-366 | … a)ŋ tıraŋak uçıŋa TM 282 (Vorderseite) : U 35 / kaltı uz kişi uzlangu ed | bulmasar | uzl[ar] işin barça kodur |
| T II D 173b2-396–399 | … ün edgü u[ru]g saçsar yme an(ı)ŋ utlısın m(e)ŋigü ölmaz öz t(e)ŋri yėrinte | bulır | |
| T II D 173b2-421 | … )ltı T II D 173a2 : U 168 Seite 2 / burhan k(e)lmeki nom k(a)mag vid(a)ŋ | bultumuz |
AH Atebetü’l-Hakâyık
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 7–8 | seniŋ birlikiŋke delil arḳaġan | bulur | bir neŋ içre dėliller miŋe |
| AH 81–84 | … a dost özüŋni ula bilig birle bulnur sa‘adėt yolı bilig bil sa‘adet yolını | bula | |
| AH 329–332 | yaraġlıġ aşıŋnı kişike yitür yaraġ | bulsaŋ | opraḳ yalıŋnı bütür küç emgek tegürme kişike ḳalı saŋa tegse emgek kişidin … |
| AH 377–380 | işi eḍgü bolsa er eḍgü bolur er iş eḍgüsindin üküş ḫayr | bulur | isizke yavuma isiz ṣuhbėti sini terkin isiz ḳılıḳlıġ ḳılur |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II-14 | … -lar [. . . . . ] tegz : -ün-ler tŋrim mn öz:üm [. . . ] ödün burḫan ḳutın | bulayın | tŋrim : [. . . ] [. . . . . ]r ilin ilenti : burḫan drm[. . . ] [inçe tė]p … |
| T II-14 | … i . . . ] a[nç]ulayu [y]me ḳayu ki[ş]i burḫan b[ol . . . ] mn burḫan ḳutın | bulup | otun sıŋaḳı tınlġ-lar mėniŋ atımın ėşidip alḳu tuġmaz : tuġmaz : |
| T II S-33–38 | mn : tŋrim : : tört ḳırḳınç mn burḫan ḳutın | bulup | otun sıŋarḳı ḳamaġ yėr [suv]daḳı tişi tınlġ-lar kntü-nüŋ emgeklig arḳasız … |
| T II S-39–49 | … bir ed[. . . . . . ] [. . . ]yin tŋrim işimin kötügümin b[. . . . .] ḳutın | bulur | erser mn tŋrim i [. . . . . ] [on]tun sıŋar yėr suvda tüz yartl[. . . ] [t … |
Huast Huastuanift
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 a.-24 | … orıp y(a)vlaḳ iş tuş adaş ḳudaş savın alıp köŋülün körüp [yılḳıḳa] barımḳa | bulup | azo [mun]gumuz taḳ[ımız] tegip .. on … [ç(a)ḫşap(a)t(ı)ġ sıd(ı)m(ı)z erser … |
| T. II Y. 60 b.-49–50 | yme ev barḳ tutduḳ [üçün yılḳıḳa barımḳa] | bulup | [azo muŋumuz taḳımız tegip] T. M. 183 / kergek erti-i . |
| T. M. 183-1–7 | yme ev barḳ tutduḳ üçün [yılḳı] ḳa bar(a)mḳa | bulup | .. azo mu[ŋu]muz ta[ḳımız] tegip .. yme [totunçsuz ovutsuz soḳ yek] üçün . … |
T Tunyukuk Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKÇ Küli Çor Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 6 | bulup | Az ėlig tutdı. Kėrü Az erti. Küli Çor Türk bodun [ḳ]aġanıŋa eli[n törösin … |
KT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 31 | … )y t(e)g : ög(ü)m : ḳ(a)tun : ḳuut(ı)ŋa : in(i)m : kül tėġ(ı)n : (e)r (a)t | bultı | : (a)ltı y(e)ġ(ı)rmi : y(a)şıŋa : (e)çim ḳ(a)ġ(a)n : ėlin : törüsin : (a)n … |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-41–44 | … ḳaŋım-ay bo ögmiş buyan-ım küçinte bud ködürm-e tınl(ı)ġ-lar burḳan ḳutın | bulz-un-lar | : |
Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 40.2 [U 3114]-1–2 | soḳuştumuz : taḳı alp | bulġuluḳ | üç erdinike bek ḳatıġ arıġ süzük kirtgünç köŋül-lüg upası boltumuz : |
Aynı gövdeden maddeler
“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
bulul- fiil 119bulduḳmaz 34bulun isim 34bulıt isim 34buluŋ isim 25bulun- fiil 21buldur- fiil 17bulġaḳ isim 16bulna- fiil 12bulġanuḳ sıfat 9bulġa- fiil 9bulġan- fiil 8bulunç isim 4bulunçsuz sıfat 4bulġanyuḳ sıfat 3bulġalış- fiil 3bulġaş- fiil 3bulaḳ isim 2buldurçın isim 2buluḳ özel ad 2bulaŋ 1bulġanç sıfat 1buluŋsuz sıfat 1bulıtlıg sıfat 1