İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bar isim

641 geçiş 14 biçim 21 eser AbhKBKuTShoRMaitTTTAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Var, mevcut: “til asġı telim bar, yası ma üküş” dilin yararı çoktur, zararı da çok; “ol ėki kişi bar erser” o iki kişi var oldukça; “birök antaġ edgü öglisi bar erip” eğer öyle iyi dostu varsa; “bilişiŋ ne barmu” hiç tanıdığın var mı; “münüŋ barmu” kusurun var mı. Tanıklar: TSekKB3
  2. Varlık; var olan: “yoḳuġ bar ḳılur, ol ḳılur yoḳ barıġ” yoğu var eder, varı yok eder; “ikinç bar ḳılur sen” yeniden var edersin; “törütgen barıŋa törütmiş tanuḳ” yaratılmışlar Yaratan’ın varlığına tanıktır. Tanıklar: KB2AH
  3. Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey: “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını yoğunu ve canını feda etti; “barın tap ḳılıp keçürdüm künüm” elimdekine razı olup günümü geçirdim; “barıġ tap ḳıl” olanla yetin; “sözüŋ barı tök” sözünün hepsini dök; “bu barı ḫazine” bütün bu hazine; “ḳayu barınça” ne kadar varsa. Tanıklar: AbhKB5

Maytrısimit’teki “nırvanḳa barı yarlıḳadı” örneklerindeki barı bar- (gitmek) fiilindendir; T ve Mait’teki “barıŋ” (gidin) de öyledir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar — yalın hâliyle 583 kez

Çekimli biçimler (13):

TT TT I-X

12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36. 12.-16 emgek bar .
T II Y 36. 2. -20 ḳadġu bar boşnġuluġ. bu ada-tın ozġuluġ yoluŋ orukuŋ közünmez .
T II Y 36.3.-59–62 ėl -tin ḳan-tın boşuş bar . etüzüŋ tegre ada bar . asıġlıġ bolġunuġ yoluŋ közünmez [.] inçgülüg bolġ …
T II Y 36.3.-59–62 ėl -tin ḳan-tın boşuş bar . etüzüŋ tegre ada bar . asıġlıġ bolġunuġ yoluŋ közünmez [.] inçgülüg bolġuluġ belgülg . belgürme …
T II Y 36.3.-59–62 … uŋ közünmez [.] inçgülüg bolġuluġ belgülg . belgürmez . taġ içinte ėki yek bar .
T II Y 36.3.-63 ögüŋin köŋülüŋin bulġayur . ėl içinte tewlig kürlüg buryuḳ bar .
T II Y 36.15-70–71 oot köyürdi altun-uġ adırtlaġu-luġ blgü bar . ėki köŋül ḳarışdı [.] tüdüşgülüg emgek bar .
T II Y 36.15-70–71 … i altun-uġ adırtlaġu-luġ blgü bar . ėki köŋül ḳarışdı [.] tüdüşgülüg emgek bar .
T II Y 36.17.-95 yorısar ḳamaġ bar t(a)maḳ utru kelir .
T II Y 36 .16. -210 … . tebreme [.] edgü ḳılınç yaratınmaḳın egsütme [.] adın kişi-ler-tin tıdıġ bar [.] saḳlanġıl . yad kişi-ler-tin yaġı bar . ıçanġıl .
T II Y 36 .16. -210 … ütme [.] adın kişi-ler-tin tıdıġ bar [.] saḳlanġıl . yad kişi-ler-tin yaġı bar . ıçanġıl .
T III D 2605.-127–129 … urmış ilinmiş atḳaġ-tın . barḳu yoluġ bilmedin . b///// ertii ylŋuḳ -nuŋ . bar ililig kög ḳalıġ yüzinte . baḫşılıġ burḫ -an tŋrii toġtuŋuz .

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).