KuT sözlüğü · madde
bar isim
Tanım
- Var, mevcut: “til asġı telim bar, yası ma üküş” dilin yararı çoktur, zararı da çok; “ol ėki kişi bar erser” o iki kişi var oldukça; “birök antaġ edgü öglisi bar erip” eğer öyle iyi dostu varsa; “bilişiŋ ne barmu” hiç tanıdığın var mı; “münüŋ barmu” kusurun var mı. Tanıklar: TSekKB3
- Varlık; var olan: “yoḳuġ bar ḳılur, ol ḳılur yoḳ barıġ” yoğu var eder, varı yok eder; “ikinç bar ḳılur sen” yeniden var edersin; “törütgen barıŋa törütmiş tanuḳ” yaratılmışlar Yaratan’ın varlığına tanıktır. Tanıklar: KB2AH
- Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey: “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını yoğunu ve canını feda etti; “barın tap ḳılıp keçürdüm künüm” elimdekine razı olup günümü geçirdim; “barıġ tap ḳıl” olanla yetin; “sözüŋ barı tök” sözünün hepsini dök; “bu barı ḫazine” bütün bu hazine; “ḳayu barınça” ne kadar varsa. Tanıklar: AbhKB5
Maytrısimit’teki “nırvanḳa barı yarlıḳadı” örneklerindeki barı bar- (gitmek) fiilindendir; T ve Mait’teki “barıŋ” (gidin) de öyledir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bar — yalın hâliyle 583 kez
Çekimli biçimler (13):
Bağlamlar
Bütün geçişler (70) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
70 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/17b1 | … olarnı özleri sėznürler taŋrıḳa sezada aḍın bilmezlik sėziki ayurlar: nek | bar | mu bizke fermandın nerse aygıl: bütünlükin ferman anıŋ ḳamuġı taŋrıḳa kizl … |
| Ku. T. 26/20b3 | … imiz boyun sudumız eşitgil baḳġıl bizke bolġay yaḫşı olarḳa könirek ançası | bar | yırattı olarnı taŋrı küfrleri birle bitmez meger azḳına |
| Ku. T. 27/5b19 | 162 ançası | bar | üstüvar bolġanlar ʿilm içinde olardın müʾminler kirtgünürler anıŋ birle ıḍ … |
| Ku. T. 27/20b3 | … üzke eligleriŋizni andın tilemez taŋrı ḳılsa siziŋ üze emgek tarlıḳ ançası | bar | tileyür kim arıtsa sizlerni tükel ḳılsa niʿmetini siziŋ üze bolġay siz şük … |
| Ku. T. 28/7a1–3 | 113 keldiler cadular firʿavnḳa aydılar kim: bizke ter | bar | mu eger bolsa-miz yeŋigli--lerdin |
| Ku. T. 28/13b3 | … irle yime anıŋ birlekiler bilgil kim anlarnıŋ falları taŋrı üskinde ançası | bar | üküşleri bilmezler |
| Ku. T. 28/36b2 | … ler arıġlardın ruzi kim ruzi bėrdimiz sizlerke küç ḳılmadılar bizke ançası | bar | boldılar özleriŋe küç ḳılur erdiler |
| Ku. T. 28/72b3 | 17 öldürmediŋiz olarnı ançası | bar | taŋrı öldürdi olarnı sen atmadıŋ ançada attıŋ sen ançası bar taŋrı attı sı … |
| Ku. T. 28/81a3 | 32 ançada aydılar: ey | bar | ḫudaya / taŋrı eger erse bu ol rast seniŋ üsküŋdin yaġturġıl biziŋ üze taş … |
| Ku. T. 28/82a3 | … ezgitdin ermezler anıŋ dostları ermez anıŋ dostları meger saḳnuḳlar ançası | bar | üküşleri bilmezler |
| Ku. T. 29/3b2 | … se olarnı üküş yüreksizlik ḳılur erdiŋiz tartışur erdiŋiz iş içinde ançası | bar | taŋrı asanlıḳ urdı ol bilgen köŋüllerdekini |
| Ku. T. 29/35a2 | 46 eger tileseler çıḳmaḳnı anutġatılar aŋar ėtig ançası | bar | taplamaz taŋrı olarnıŋ ḳopup çıḳmaḳlarını dereŋ ḳıldı olarḳa ayıldı: oldru … |
| Ku. T. 29/49b3 | … yalavaçları belgülüg belgüler birle ermez taŋrı küç ḳılıġlı olarḳa ançası | bar | erdiler özleriŋe küç ḳılıġlılar |
| Ku. T. 29/62b2 | 88 ançası | bar | yalavaç anlar kim bittiler anıŋ birle ḳatlandılar malları birle özleri bir … |
| Ku. T. 31/12b3 | … ġ namazlı zekatlı ḳayda bolsam hem buyurdı maŋar namaznı hem zekatnı tirig | bar | erginçe |
| Ku. T. 31/63b3 | 87 aydılar: ḫilaf ḳılmadımız seniŋ vaʿdeŋḳa erkimizçe ançası | bar | kötürdimiz yüklerni boḍun bezekindin ata bėrdimiz anı mundaġuḳ attı samiri … |
| Ku. T. 32/1al | 73 bütünlükin seniŋ iḍiŋ fazl yaʿni artuḳluḳ iḍisi boḍun üze ancası | bar | üküşleri şükr ḳılmazlar |
| Ku. T. 32/9a3 | … i ḳaḍġurmasun tėp bilsün üçün bütünlükin taŋrınıŋ vaʿdesi çın turur ançası | bar | üküşleri bilmezler |
| Ku. T. 32/29b1 | … ŋ turuġlı medyen boḍnı içinde kim oḳısa sen olar üze nişanlarımıznı ançası | bar | erür-miz ıḍıġlılar |
| Ku. T. 32/36a2 | 56 sen ap köndürmez sen anı kim sewer sen ançası | bar | taŋrı köndrür kimni kim tilese ol bilgenrek ol köni yolluġlarnı |
| Ku. T. 33/16a1 | … eger destur bėrilse sizke taʿam tapa baḳıġlılarda aḍın anıŋ vaḳtiŋe ançası | bar | ḳaçan ündense siz kiriŋler yime ḳaçan yėse siz tarı[lı]ŋlar oḳımaḳ yoḳ siz … |
| Ku. T. 33/32b2 | … larnı yer ḳoḍı azu tüşürgetimiz olar üze pare bulıt kökdin anıŋ içre nişan | bar | ḳamuġ taŋrıḳa yanġan ḳulḳa |
| Ku. T. 33/52b1–3 | 36 ayġıl: meniŋ iḍim kėŋütür ruzini kimke tilese hem tarutur ançası | bar | üküş kişiler bilmezler |
| Ku. T. 33/85b1–3 | … rı boḍunnı ḳazġanmışları birle ḳoḍmaġatı anıŋ arḳası üze teprenigli ançası | bar | kiḍin ḳoḍar olarnı .. |
| Ku. T. 34/91a3 | … ey sen anı sarġarmış yana ḳılur anı uşanmış bütünlükin anıŋ içinde ol pend | bar | ḫıred iḍilerike |
| Ku. T. 35/6a3 | … k bizdin ayġay: anıŋ üçün bėrildim anı bilmekdin yoḳ ol maŋar sınaġ ançası | bar | üküşleri bilmezler |
| Ku. T. 35/18a3 | … ayetlerini hem ḳorḳıtġuçılar ceza küniŋizke ḳarışġu bu ayġaylar: oḳ ançası | bar | vacib bolur ʿazab kelimesi kafirler üze |
| Ku. T. 35/51b1 | … ʿifler anlarḳa kim boynaġuluḳ ḳıldılar: biz erdimiz sizke uḍġan nek sizler | bar | mu siz kim yıġusa sizler bizdin ülüşni otdın |
| Ku. T. 35/58a1–3 | 59 bütünlükin ḳıyamet keligli turur şek yoḳ anıŋ içinde ançası | bar | boḍunnuŋ üküşi bitmezler |
| Ku. T. 35/59a2 | … üçün anıŋ içinde kündüzni yaruḳ ol taŋrı fazl iḍisi turur boḍun üze ançası | bar | boḍunnuŋ üküşi şükr ḳılmazlar |
| Ku. T. 36/4a3 | 8 eger tilese taŋrı ḳılġatı olarnı bir ögür yaʿni yalġuz ançası | bar | kigrür kimni kim tilese rahmeti içiŋe küç ḳılġanlar yoḳ olarḳa hiç dost ap … |
| Ku. T. 36/28b3 | … ar hiç dost anda kiḍin körgey sen zalimlerni ḳaçan körseler ḳınnı ayġalar: | bar | yandurġuḳa yoldın |
| Ku. T. 36/37a2 | 1 taḳdir ḳılındı | bar | yoḳnı |
| Ku. T. 36/69a1 | 76 küç ḳılmadımız olarḳa ançası | bar | erdiler ola zalimler |
| Ku. T. 36/74b2 | 1 taḳdir ḳılındı | bar | u yoḳ |
| Ku. T. 36/102b3 | … ürür sizni yana tirer sizni uluġ kün tuta kim sėzig yoḳ anıŋ içinde ançası | bar | köprek boḍunlar bilmezler |
| Ku. T. 37/6a3 | … ınça toḳış amrulġınça ol eger tilese taŋrı öç alınġay erdi anlardın ançası | bar | sınayur amarıŋıznı amarı birle anlar kim toḳıştılar taŋrı yolı içinde hiç … |
| Ku. T. 37/64b1 | 14 aydı ʿArabian büttümiz ayġıl: bitmediŋizler ançası | bar | ayıŋlar: boyun sudumız taḳı kirmedi imanḳa köŋülleriŋiz içiŋe eger boyun s … |
| Ku. T. 37/78b2 | … da burun ḳarndın olar ḳaviraḳ olardın tutmaḳın kezdiler kendler içinde nek | bar | mu ḳorḳınçu |
| Ku. T. 38/61b1 | … turur saçmaḳ üçün ol taŋrıḳa turur kökler hazinesi ve yerler hazinesi ança | bar | iki yüzlügler uḳmazlar |
Aynı gövdeden maddeler
“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
bar- fiil 659barça zamir 413barḳ isim 67barım isim 26bars isim 15barımlıġ sıfat 7barḳın isim 6barnas özel ad 5barçın isim 5bari zarf 4barış isim 4barış- fiil 3baradvaçi özel ad 2barlıḳ isim 2barçuq özel ad 2baranḳa 1bardaḳlar isim 1barik 1barḳlıġ sıfat 1barlıġ 1barnaslıg sıfat 1barımlık isim 1barınur 1barla- fiil 1