İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bar isim

641 geçiş 14 biçim 21 eser AbhKBKuTShoRMaitTTTAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Var, mevcut: “til asġı telim bar, yası ma üküş” dilin yararı çoktur, zararı da çok; “ol ėki kişi bar erser” o iki kişi var oldukça; “birök antaġ edgü öglisi bar erip” eğer öyle iyi dostu varsa; “bilişiŋ ne barmu” hiç tanıdığın var mı; “münüŋ barmu” kusurun var mı. Tanıklar: TSekKB3
  2. Varlık; var olan: “yoḳuġ bar ḳılur, ol ḳılur yoḳ barıġ” yoğu var eder, varı yok eder; “ikinç bar ḳılur sen” yeniden var edersin; “törütgen barıŋa törütmiş tanuḳ” yaratılmışlar Yaratan’ın varlığına tanıktır. Tanıklar: KB2AH
  3. Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey: “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını yoğunu ve canını feda etti; “barın tap ḳılıp keçürdüm künüm” elimdekine razı olup günümü geçirdim; “barıġ tap ḳıl” olanla yetin; “sözüŋ barı tök” sözünün hepsini dök; “bu barı ḫazine” bütün bu hazine; “ḳayu barınça” ne kadar varsa. Tanıklar: AbhKB5

Maytrısimit’teki “nırvanḳa barı yarlıḳadı” örneklerindeki barı bar- (gitmek) fiilindendir; T ve Mait’teki “barıŋ” (gidin) de öyledir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bar — yalın hâliyle 583 kez

Çekimli biçimler (13):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

70 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 25/17b1 … olarnı özleri sėznürler taŋrıḳa sezada aḍın bilmezlik sėziki ayurlar: nek bar mu bizke fermandın nerse aygıl: bütünlükin ferman anıŋ ḳamuġı taŋrıḳa kizl …
Ku. T. 26/20b3 … imiz boyun sudumız eşitgil baḳġıl bizke bolġay yaḫşı olarḳa könirek ançası bar yırattı olarnı taŋrı küfrleri birle bitmez meger azḳına
Ku. T. 27/5b19 162 ançası bar üstüvar bolġanlar ʿilm içinde olardın müʾminler kirtgünürler anıŋ birle ıḍ …
Ku. T. 27/20b3 … üzke eligleriŋizni andın tilemez taŋrı ḳılsa siziŋ üze emgek tarlıḳ ançası bar tileyür kim arıtsa sizlerni tükel ḳılsa niʿmetini siziŋ üze bolġay siz şük …
Ku. T. 28/7a1–3 113 keldiler cadular firʿavnḳa aydılar kim: bizke ter bar mu eger bolsa-miz yeŋigli--lerdin
Ku. T. 28/13b3 … irle yime anıŋ birlekiler bilgil kim anlarnıŋ falları taŋrı üskinde ançası bar üküşleri bilmezler
Ku. T. 28/36b2 … ler arıġlardın ruzi kim ruzi bėrdimiz sizlerke küç ḳılmadılar bizke ançası bar boldılar özleriŋe küç ḳılur erdiler
Ku. T. 28/72b3 17 öldürmediŋiz olarnı ançası bar taŋrı öldürdi olarnı sen atmadıŋ ançada attıŋ sen ançası bar taŋrı attı sı …
Ku. T. 28/81a3 32 ançada aydılar: ey bar ḫudaya / taŋrı eger erse bu ol rast seniŋ üsküŋdin yaġturġıl biziŋ üze taş …
Ku. T. 28/82a3 … ezgitdin ermezler anıŋ dostları ermez anıŋ dostları meger saḳnuḳlar ançası bar üküşleri bilmezler
Ku. T. 29/3b2 … se olarnı üküş yüreksizlik ḳılur erdiŋiz tartışur erdiŋiz iş içinde ançası bar taŋrı asanlıḳ urdı ol bilgen köŋüllerdekini
Ku. T. 29/35a2 46 eger tileseler çıḳmaḳnı anutġatılar aŋar ėtig ançası bar taplamaz taŋrı olarnıŋ ḳopup çıḳmaḳlarını dereŋ ḳıldı olarḳa ayıldı: oldru …
Ku. T. 29/49b3 … yalavaçları belgülüg belgüler birle ermez taŋrı küç ḳılıġlı olarḳa ançası bar erdiler özleriŋe küç ḳılıġlılar
Ku. T. 29/62b2 88 ançası bar yalavaç anlar kim bittiler anıŋ birle ḳatlandılar malları birle özleri bir …
Ku. T. 31/12b3 … ġ namazlı zekatlı ḳayda bolsam hem buyurdı maŋar namaznı hem zekatnı tirig bar erginçe
Ku. T. 31/63b3 87 aydılar: ḫilaf ḳılmadımız seniŋ vaʿdeŋḳa erkimizçe ançası bar kötürdimiz yüklerni boḍun bezekindin ata bėrdimiz anı mundaġuḳ attı samiri …
Ku. T. 32/1al 73 bütünlükin seniŋ iḍiŋ fazl yaʿni artuḳluḳ iḍisi boḍun üze ancası bar üküşleri şükr ḳılmazlar
Ku. T. 32/9a3 … i ḳaḍġurmasun tėp bilsün üçün bütünlükin taŋrınıŋ vaʿdesi çın turur ançası bar üküşleri bilmezler
Ku. T. 32/29b1 … ŋ turuġlı medyen boḍnı içinde kim oḳısa sen olar üze nişanlarımıznı ançası bar erür-miz ıḍıġlılar
Ku. T. 32/36a2 56 sen ap köndürmez sen anı kim sewer sen ançası bar taŋrı köndrür kimni kim tilese ol bilgenrek ol köni yolluġlarnı
Ku. T. 33/16a1 … eger destur bėrilse sizke taʿam tapa baḳıġlılarda aḍın anıŋ vaḳtiŋe ançası bar ḳaçan ündense siz kiriŋler yime ḳaçan yėse siz tarı[lı]ŋlar oḳımaḳ yoḳ siz …
Ku. T. 33/32b2 … larnı yer ḳoḍı azu tüşürgetimiz olar üze pare bulıt kökdin anıŋ içre nişan bar ḳamuġ taŋrıḳa yanġan ḳulḳa
Ku. T. 33/52b1–3 36 ayġıl: meniŋ iḍim kėŋütür ruzini kimke tilese hem tarutur ançası bar üküş kişiler bilmezler
Ku. T. 33/85b1–3 … rı boḍunnı ḳazġanmışları birle ḳoḍmaġatı anıŋ arḳası üze teprenigli ançası bar kiḍin ḳoḍar olarnı ..
Ku. T. 34/91a3 … ey sen anı sarġarmış yana ḳılur anı uşanmış bütünlükin anıŋ içinde ol pend bar ḫıred iḍilerike
Ku. T. 35/6a3 … k bizdin ayġay: anıŋ üçün bėrildim anı bilmekdin yoḳ ol maŋar sınaġ ançası bar üküşleri bilmezler
Ku. T. 35/18a3 … ayetlerini hem ḳorḳıtġuçılar ceza küniŋizke ḳarışġu bu ayġaylar: oḳ ançası bar vacib bolur ʿazab kelimesi kafirler üze
Ku. T. 35/51b1 … ʿifler anlarḳa kim boynaġuluḳ ḳıldılar: biz erdimiz sizke uḍġan nek sizler bar mu siz kim yıġusa sizler bizdin ülüşni otdın
Ku. T. 35/58a1–3 59 bütünlükin ḳıyamet keligli turur şek yoḳ anıŋ içinde ançası bar boḍunnuŋ üküşi bitmezler
Ku. T. 35/59a2 … üçün anıŋ içinde kündüzni yaruḳ ol taŋrı fazl iḍisi turur boḍun üze ançası bar boḍunnuŋ üküşi şükr ḳılmazlar
Ku. T. 36/4a3 8 eger tilese taŋrı ḳılġatı olarnı bir ögür yaʿni yalġuz ançası bar kigrür kimni kim tilese rahmeti içiŋe küç ḳılġanlar yoḳ olarḳa hiç dost ap …
Ku. T. 36/28b3 … ar hiç dost anda kiḍin körgey sen zalimlerni ḳaçan körseler ḳınnı ayġalar: bar yandurġuḳa yoldın
Ku. T. 36/37a2 1 taḳdir ḳılındı bar yoḳnı
Ku. T. 36/69a1 76 küç ḳılmadımız olarḳa ançası bar erdiler ola zalimler
Ku. T. 36/74b2 1 taḳdir ḳılındı bar u yoḳ
Ku. T. 36/102b3 … ürür sizni yana tirer sizni uluġ kün tuta kim sėzig yoḳ anıŋ içinde ançası bar köprek boḍunlar bilmezler
Ku. T. 37/6a3 … ınça toḳış amrulġınça ol eger tilese taŋrı öç alınġay erdi anlardın ançası bar sınayur amarıŋıznı amarı birle anlar kim toḳıştılar taŋrı yolı içinde hiç …
Ku. T. 37/64b1 14 aydı ʿArabian büttümiz ayġıl: bitmediŋizler ançası bar ayıŋlar: boyun sudumız taḳı kirmedi imanḳa köŋülleriŋiz içiŋe eger boyun s …
Ku. T. 37/78b2 … da burun ḳarndın olar ḳaviraḳ olardın tutmaḳın kezdiler kendler içinde nek bar mu ḳorḳınçu
Ku. T. 38/61b1 … turur saçmaḳ üçün ol taŋrıḳa turur kökler hazinesi ve yerler hazinesi ança bar iki yüzlügler uḳmazlar

Aynı gövdeden maddeler

“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).